Quản lý bệnh lý mạch mạc đa hình thái (PCV) bằng thuốc ức chế kép: Kinh nghiệm lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
24.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên GP218 đã thảo luận về việc tối ưu hóa chăm sóc bệnh lý mạch mạc đa hình thái (Polypoidal Choroidal Vasculopathy - PCV) thông qua việc sử dụng các phân tử ức chế kép (dual action mode) nhằm cải thiện kết quả điều trị trong thực tế lâm sàng. PCV là một phân nhóm quan trọng của thoái hóa hoàng điểm tân mạch (neovascular AMD), chiếm tới 50% các trường hợp tân mạch ở bệnh nhân châu Á và Ấn Độ khi được chẩn đoán bằng hình ảnh học phù hợp.

Chẩn đoán và phân loại PCV

Việc chẩn đoán PCV hiện nay dựa trên các tiêu chuẩn không xâm lấn, kết hợp OCT (Optical Coherence Tomography) và OCTA (OCT Angiography) để phát hiện các tổn thương polyp (BNN polyp). Theo hướng dẫn của Asia-Pacific, 9 tiêu chí chẩn đoán bao gồm 3 tiêu chí chính: bong biểu mô sắc mạc (PED) đỉnh nhọn, cấu trúc dạng vòng và sự nâng cao của biểu mô sắc mạc (RP elevation) trên OCT on-face. Các dấu hiệu này khi kết hợp với chụp ảnh đáy mắt (color fundus photograph) để tìm nốt dưới võng mạc màu cam và xuất huyết dưới hoàng điểm mang lại độ chính xác khoảng 80% so với chụp mạch ICG (Indocyanine Green Angiography). Tác giả phân loại PCV thành hai nhóm: nhóm pachychoroid (thường gặp ở bệnh nhân trẻ, giống bệnh hắc võng mạc trung tâm thanh dịch - CSC) và nhóm không pachychoroid (thường gặp ở bệnh nhân lớn tuổi, có nhiều polyp và diện tích mạng mạch tân mạch - BVN lớn hơn).

Chiến lược điều trị và kết quả thực tế

Điều trị hàng đầu cho PCV là tiêm nội nhãn các thuốc kháng VEGF (anti-VEGF) theo phác đồ tải (loading dose) và điều trị mở rộng (treat and extend). Việc chuyển đổi thuốc (switch therapy) được cân nhắc sau tối thiểu 3 mũi tiêm nếu không đạt hiệu quả. PDT (Photodynamic Therapy) được dành riêng cho các trường hợp bệnh hoạt động dai dẳng hoặc bệnh nhân tuân thủ kém. Dữ liệu từ nghiên cứu Salvin cho thấy việc sử dụng phân tử ức chế kép đạt tỷ lệ thoái triển polyp khoảng 60% ở nhóm đơn trị liệu, với 80% bệnh nhân đạt trạng thái khô hoàng điểm và hơn 50% bệnh nhân có thể kéo dài khoảng cách tiêm lên đến 5 tháng sau 1 năm theo dõi. Các nghiên cứu thực tế (real-world evidence) từ bệnh viện Wilseai và Cleveland Clinic cũng ghi nhận sự cải thiện tốt về chiều cao PED nhờ cơ chế ức chế kép.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ PCV trong neovascular AMD50%, dữ liệu từ nghiên cứu SN
Độ chính xác chẩn đoán không xâm lấn80% so với ICG
Tỷ lệ thoái triển polyp (Salvin study)60% ở nhóm đơn trị liệu
Tỷ lệ khô hoàng điểm (Salvin study)80% các trường hợp
Cải thiện thị lực (Salvin study)8.9 chữ cái BCVA
Bệnh nhân đạt khoảng cách tiêm Q1260%
Bệnh nhân đạt khoảng cách tiêm Q2050%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị dựa trên kiểu hình (phenotype) của PCV. Nhóm anurismal PCV với polyp nhỏ thường đáp ứng nhanh hơn, trong khi nhóm polypoidal PCV với PED cao, lớn cần theo dõi sát và tiêm thường xuyên hơn. Việc sử dụng thuốc ức chế kép được coi là bước tiến mới, tuy nhiên cần lưu ý rằng đáp ứng ban đầu có thể chậm hơn so với các thuốc kháng VEGF đơn thuần khác.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Ưu tiên chẩn đoán PCV bằng các công cụ không xâm lấn (OCT/OCTA) trước khi cân nhắc ICG.
  • Áp dụng phác đồ tải tối thiểu 3-4 mũi tiêm trước khi đánh giá lại hiệu quả điều trị.
  • Cá thể hóa khoảng cách tiêm dựa trên sự thoái triển của polyp và tình trạng dịch dưới võng mạc.
  • Cân nhắc chuyển đổi sang thuốc ức chế kép cho các trường hợp kháng trị hoặc cần kéo dài khoảng cách tiêm.
  • Theo dõi sát các trường hợp PCV có xuất huyết dưới hoàng điểm lớn vì nguy cơ tái phát cao.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, Transforming PCV Care The Bi specific Shift Roche, aioseditorproceedings, Video ID: i1GnR9QYAXQ

Xem thêm