Hội nghị chuyên đề quốc gia AIOC 2026 (GP64) về bệnh võng mạc đái tháo đường (Diabetic Retinopathy - DR) đã cập nhật các hướng dẫn quản lý mới nhất tại Ấn Độ, nhấn mạnh vào việc tích hợp sàng lọc và điều trị trong chương trình bệnh không lây nhiễm quốc gia. Theo dữ liệu khảo sát quốc gia về mù lòa và suy giảm thị lực, tỷ lệ đái tháo đường ở nhóm tuổi trên 50 là 11,8%, với tỷ lệ DR là 16,9%, maculopathy là 7% và DR đe dọa thị lực là 3,6%.
Hướng dẫn quản lý DR tại Ấn Độ
Các hướng dẫn mới được Vision 2020 India xây dựng và đệ trình lên Chính phủ Ấn Độ vào ngày 14/11/2025, tập trung vào việc củng cố liên kết chuyển tuyến và tích hợp DR vào chương trình bệnh không lây nhiễm (NCD). Mục tiêu chiến lược là đạt độ bao phủ sàng lọc ít nhất 80% bệnh nhân đái tháo đường và đảm bảo ít nhất 50% bệnh nhân được theo dõi điều trị. Quy trình sàng lọc khuyến khích sử dụng trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) hỗ trợ, tích hợp kỹ thuật số và sự tham gia của nhân viên không phải bác sĩ thông qua sàng lọc bằng điện thoại thông minh tại các phòng khám đái tháo đường, phòng khám NCD và trung tâm thị lực.
Biomarker và xu hướng điều trị mới
Nghiên cứu về các biomarker hòa tan (soluble biomarkers) cho thấy sự thay đổi trong hiểu biết về cơ chế bệnh sinh, nhấn mạnh sự mất cân bằng giữa các yếu tố tạo mạch (angiogenesis) và chống tạo mạch. Các phân tử như Interleukin (IL-1 beta, IL-6, IL-8) và ICAM được xác định liên quan đến sự tiến triển từ bệnh võng mạc đái tháo đường không tăng sinh (NPDR) sang tăng sinh (PDR). Nghiên cứu tại phòng thí nghiệm cho thấy việc nhắm mục tiêu vào con đường STING có thể làm giảm tỷ lệ mắc DR. Ngoài ra, các nghiên cứu về hệ vi sinh vật đường ruột (gut microbiome) đang được thực hiện để phát triển chỉ số microbiome nhằm dự đoán nguy cơ tiến triển bệnh.
Kỹ thuật phẫu thuật và quản lý DME
Trong quản lý phù hoàng điểm đái tháo đường (Diabetic Macular Edema - DME), các thuốc anti-VEGF vẫn là tiêu chuẩn vàng. Tuy nhiên, việc cá thể hóa điều trị dựa trên biomarker và tình trạng lâm sàng là cần thiết. Đối với phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) trong PDR, các chuyên gia nhấn mạnh việc sử dụng các dụng cụ đa năng để giảm thiểu thay đổi dụng cụ, sử dụng kỹ thuật delamination và proportional reflux để đảm bảo an toàn. Việc kiểm soát chuyển hóa tốt trước phẫu thuật là yếu tố then chốt để giảm biến chứng xuất huyết.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ đái tháo đường (tuổi >50) | 11,8% |
| Tỷ lệ DR trong nhóm đái tháo đường | 16,9% |
| Tỷ lệ maculopathy | 7% |
| Tỷ lệ DR đe dọa thị lực | 3,6% |
| Mục tiêu bao phủ sàng lọc | Ít nhất 80% |
| Mục tiêu theo dõi điều trị | Ít nhất 50% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, GP64; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu về biomarker và microbiome đang ở giai đoạn nghiên cứu, chưa phải là tiêu chuẩn thực hành lâm sàng thường quy. Việc áp dụng AI trong sàng lọc cần được kiểm chứng độ nhạy và độ đặc hiệu trong từng bối cảnh y tế cụ thể.
- Tăng cường sàng lọc DR bằng AI tại các tuyến y tế cơ sở.
- Cá thể hóa phác đồ điều trị anti-VEGF dựa trên đáp ứng lâm sàng và biomarker.
- Kiểm soát chặt chẽ đường huyết và các thông số chuyển hóa trước khi can thiệp phẫu thuật.
- Ưu tiên bảo tồn cấu trúc võng mạc, tránh bóc màng ngăn trong (ILM) không cần thiết.
- Thực hiện đánh giá rủi ro-lợi ích kỹ lưỡng trước khi quyết định phẫu thuật PDR.
Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Các nghiên cứu về biomarker trong dịch kính và thủy dịch đang mở ra tiềm năng lớn trong việc dự đoán đáp ứng với thuốc anti-VEGF. Việc theo dõi các chỉ số OCT như sự hiện diện của dịch trong võng mạc (IRF/SRF) và sự gián đoạn của lớp ellipsoid zone là các chỉ dấu quan trọng trong thực hành lâm sàng hiện nay để đánh giá tiên lượng thị lực.
Tài liệu tham khảo:
AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC 2026 GP64 National Symposium on Diabetic Retinopathy, YouTube, Video ID: p6-ezCGfvA4.