Quản lý biến chứng thay thủy tinh thể nhân tạo và cố định haptic trong củng mạc

Bs Ngô Hữu Thế
19.10.26
Last Updated

Video từ kênh Shannon Wong, MD (2026) trình bày ca lâm sàng bệnh nhân nữ đã phẫu thuật đục thủy tinh thể hai mắt năm 2021 với thủy tinh thể đơn tiêu cự (monofocal IOL), nay có nhu cầu thay đổi IOL để cải thiện thị lực. Quá trình phẫu thuật thay thế IOL gặp biến chứng mất dây chằng (zonular loss) và phải chuyển đổi kế hoạch sang cố định haptic trong củng mạc (intrascleral haptic fixation).

Tiếp cận bệnh nhân và kế hoạch phẫu thuật

Bệnh nhân có tiền sử phẫu thuật đục thủy tinh thể năm 2021, đã thực hiện YAG capsulotomy ở mắt phải. Mục tiêu ban đầu là thay thế IOL đơn tiêu cự bằng IOL đa tiêu cự (multifocal IOL) để cải thiện thị lực xa và gần. Tác giả đã tư vấn kỹ về tính phức tạp của ca phẫu thuật, đặc biệt khi đã có tiền sử YAG capsulotomy, và nhấn mạnh không có sự đảm bảo về kết quả hoàn hảo. Lỗ mở bao trước (anterior capsular opening) được ghi nhận khoảng 5 mm.

Quá trình phẫu thuật và xử lý biến chứng

Trong quá trình phẫu thuật, tác giả sử dụng Healon GV để tách dính (visco-dissect) và Connor wand để nâng, xoay IOL. Khi phát hiện xơ hóa bao quanh bóng tận cùng (terminal bulb) của haptic, tác giả quyết định cắt bỏ haptic để tránh gây căng thẳng không cần thiết lên dây chằng. Sau khi thực hiện cắt đôi IOL và lấy ra, tác giả phát hiện mất dây chằng lan tỏa từ vị trí 3 giờ đến 6 giờ, khiến việc đặt IOL đa tiêu cự vào túi bao trở nên bất khả thi. Do đó, kế hoạch được chuyển sang đặt IOL đơn tiêu cự ba mảnh (three-piece monofocal lens) Bausch & Lomb LI61AO bằng kỹ thuật cố định haptic trong củng mạc.

Kỹ thuật cố định haptic trong củng mạc

Tác giả sử dụng kim 30-gauge thành mỏng xuyên qua củng mạc tại vị trí 2 mm phía sau vùng rìa (limbus). Haptic được dẫn vào lòng kim bằng kẹp Ahmed (Ahmed forceps). Sau khi cố định cả hai haptic, tác giả rút kim, kiểm tra độ tập trung của IOL và thực hiện đốt haptic để tạo bóng tận cùng. Cuối cùng, haptic được đẩy vào trong củng mạc. Tác giả lưu ý rằng LI61AO là thấu kính phi cầu (aspheric lens), nên tương đối ít nhạy cảm với tình trạng lệch tâm nhẹ.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian phẫu thuật52 phút
Kích thước lỗ mở bao trước5 mm
Vị trí đặt kim cố định2 mm phía sau vùng rìa
Loại IOL thay thếBausch & Lomb LI61AO (ba mảnh)
Thị lực sau 3 tuần20/20
Bình luận: Thông tin theo Shannon Wong, MD (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị các phương án dự phòng (Plan B, Plan C) khi phẫu thuật thay thế IOL gặp biến chứng bất ngờ như mất dây chằng. Việc sử dụng Healon GV và kỹ thuật cắt haptic giúp giảm thiểu sang chấn cho cấu trúc túi bao còn lại.
  • Luôn chuẩn bị phương án dự phòng khi thực hiện thay thế IOL, đặc biệt ở mắt đã có tiền sử YAG capsulotomy.
  • Sử dụng kỹ thuật cắt haptic để giảm áp lực lên dây chằng khi túi bao bị xơ hóa.
  • Cố định haptic trong củng mạc là giải pháp hiệu quả khi không thể đặt IOL trong túi bao do mất dây chằng.
  • Kiểm tra kỹ tình trạng sa dịch kính (vitreous prolapse) và thực hiện cắt dịch kính trước (anterior vitrectomy) triệt để.
  • Thái độ lạc quan và sự thấu hiểu của bệnh nhân đóng vai trò quan trọng trong kết quả hài lòng sau phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo:

Shannon Wong, MD, 2026, Intraocular lens exchange complication management. Intrascleral haptic fixation for the win, YouTube, Video ID: sHOa9tiZtqY.

Xem thêm