Quản lý biến chứng trong phẫu thuật Phaco: Từ zonule đến rách bao sau

Bs Ngô Hữu Thế
19.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC2026 IC170 (2026) đã trình bày các phương pháp sáng tạo để quản lý các biến chứng trong phẫu thuật Phaco, tập trung vào sự yếu zonule và rách bao sau (PCR). Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lập kế hoạch phẫu thuật dựa trên đánh giá zonule trước và trong mổ, cũng như kỹ thuật xử lý các tình huống khó khăn để đạt kết quả thị giác tối ưu.

Quản lý yếu zonule và zonular dialysis

Việc đánh giá zonule là bước then chốt. Zonule có thể yếu khu trú hoặc lan tỏa, tĩnh hoặc tiến triển. Đối với yếu zonule khu trú (dưới 3-4 giờ đồng hồ), có thể sử dụng vòng căng bao (CTR). Nếu yếu trên 6 giờ đồng hồ, cần kết hợp CTR với phân đoạn bao (CT segment) cố định vào củng mạc. Khi yếu lan tỏa và tiến triển, có thể cần cố định túi bao hoặc loại bỏ túi bao và cố định IOL trực tiếp. Cần phân biệt giữa móc mống mắt (iris retractors) và móc bao (capsule hooks): móc bao có đầu hình củ giúp hỗ trợ xích đạo túi bao, an toàn hơn trong trường hợp đục thủy tinh thể bán trật. Có hai trường phái sử dụng CTR: đặt ở cuối phẫu thuật (để hỗ trợ vùng dialysis mà không cam kết giữ túi bao) hoặc đặt ở đầu phẫu thuật (cần lưu ý CTR chỉ phân phối lại lực, không tăng cường độ bền, nên cần thêm móc bao nếu cần).

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kỹ thuật cố địnhSử dụng Prolene 6-0 hoặc Gortex, tránh Prolene 9-0 do thoái hóa sau 8-10 năm
Kỹ thuật khâuDouble flange technique (dễ thực hiện hơn)
Hướng kimLuôn đâm 90 độ vào củng mạc rồi mới đi song song
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng Prolene 6-0 thay vì 9-0 là một kinh nghiệm lâm sàng quan trọng để tránh đứt chỉ muộn. Việc sử dụng kỹ thuật double flange giúp đơn giản hóa quá trình cố định IOL vào củng mạc.

Quản lý rách bao sau (PCR) và các biến chứng bao

Khi xảy ra rách bao sau, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh. Cần tránh làm xẹp tiền phòng bằng cách bơm chất nhầy (OVD) vào tiền phòng. Kỹ thuật "Little's maneuver" được sử dụng để xử lý rách bao lan rộng. Đối với các trường hợp đục thủy tinh thể cứng, tác giả đề xuất kỹ thuật "terminal chop" với dụng cụ chuyên dụng (wet chopper) có đầu hình cầu và cạnh trong sắc, giúp tạo lực cắt kéo (tensile fracture force) thay vì lực nén, giúp giảm áp lực lên zonule. Khi xảy ra PCR, cần thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) qua đường bên (side port) để tránh kéo dịch kính qua vết mổ chính. Việc sử dụng OVD nồng độ cao giúp bịt lỗ rách. Nếu cần, có thể sử dụng kỹ thuật IOL scaffold để bảo vệ bao sau và ngăn nhân rơi vào dịch kính.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kích thước xé bao (Rexis)5.5 mm đến 6.5 mm
Áp lực chai truyền60 cm đến 70 cm
Cắt dịch kínhSử dụng máy Phaco, cắt qua đường bên, giữ cutter ở trung tâm
Bình luận: Tác giả nhấn mạnh việc không nên sợ hãi khi gặp PCR. Việc sử dụng máy Phaco để cắt dịch kính (antivitrectomy) là kỹ năng bắt buộc cho mọi phẫu thuật viên Phaco. Cần lưu ý rằng việc sử dụng OVD để bịt lỗ rách là biện pháp tạm thời hiệu quả để duy trì tiền phòng.
  • Luôn thực hiện xoay nhân bằng kỹ thuật hai tay (bimanual rotation) trong các trường hợp yếu zonule để tránh làm đứt thêm zonule.
  • Sử dụng OVD bơm vào trong túi bao, không bơm vào tiền phòng khi xử lý rách bao để tránh làm tổn thương dịch kính.
  • Luôn chuẩn bị sẵn các loại IOL dự phòng (IOL 3 mảnh, IOL cố định củng mạc) trong phòng mổ.
  • Thực hiện cắt dịch kính qua đường bên (side port) và giữ đầu cắt ở trung tâm tiền phòng để tránh kéo dịch kính.
  • Sử dụng kỹ thuật "terminal chop" cho các trường hợp nhân cứng để giảm thiểu lực tác động lên zonule.

Tài liệu tham khảo:

AIOC2026, 2026, Complications in Cataract Surgery a 2 Z - Innovative & Practical Tips in, aioseditorproceedings, Video ID: 6GcmaszL2Yc.

Xem thêm