Quản lý các biến chứng phức tạp trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Bs Ngô Hữu Thế
12.10.26
Last Updated

Chương trình AIOC2026 IC364 với thời lượng 01:10:23 đã thảo luận về các tình huống phẫu thuật đục thủy tinh thể đầy thách thức mà các phẫu thuật viên có thể gặp phải. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc chuẩn bị kỹ lưỡng và duy trì sự bình tĩnh là yếu tố then chốt để xử lý các biến chứng bất ngờ trong phòng mổ.

Xử lý đục thủy tinh thể ở trẻ em

Phẫu thuật đục thủy tinh thể ở trẻ em đòi hỏi sự kiên nhẫn và kỹ thuật chính xác. Trong các trường hợp đục thủy tinh thể do chấn thương kèm theo bán trật (subluxation) thủy tinh thể, việc sử dụng Capsular Tension Ring (CTR) là cần thiết để ổn định bao. Đối với các trường hợp bán trật không do chấn thương, việc đánh giá mức độ tổn thương zonule là rất quan trọng. Nếu zonule bị tổn thương trên 4 giờ đồng hồ, việc cố định bao là bắt buộc. Các phẫu thuật viên cũng lưu ý rằng việc sử dụng kính đa tiêu (multifocal IOL) ở trẻ em thường không được khuyến khích do nguy cơ tiến triển của tật khúc xạ và khả năng thị giác hai mắt (binocular vision) không ổn định.

Quản lý đục thủy tinh thể trắng và cứng

Đục thủy tinh thể trắng (white cataract) thường đi kèm với áp lực nội nhãn cao và nguy cơ xảy ra dấu hiệu Argentinian flag sign. Việc đánh giá trên đèn khe (slit lamp) để xác định độ cứng của nhân và tình trạng bao là bước đầu tiên quan trọng. Tỷ lệ rách bao sau (PCR) trong các trường hợp này có thể lên tới 28% trong một số nghiên cứu. Kỹ thuật sử dụng chất nhầy (viscoelastic) để làm phẳng bao trước và giảm áp lực nội nhãn là chiến lược ưu tiên. Việc sử dụng laser femtosecond có thể hỗ trợ tạo đường xé bao (capsulorhexis) nhưng vẫn cần sự thận trọng tối đa.

Xử lý biến chứng rách bao sau

Rách bao sau (PCR) là biến chứng thường gặp nhất. Khi phát hiện PCR, phẫu thuật viên cần dừng ngay việc hút (aspiration), bơm chất nhầy để ổn định tiền phòng và đánh giá mức độ tổn thương. Việc sử dụng triamcinolone acetonide để nhuộm và phát hiện dịch kính là cần thiết trước khi thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy). Mục tiêu cuối cùng là bảo tồn bao để đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) trong bao hoặc trong rãnh (sulcus) với kỹ thuật cố định phù hợp.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ rách bao sau (PCR)lên tới 28% trong một số nghiên cứu
Kích thước xé bao (capsulorhexis) khuyến cáo4.85 mm đến 5 mm
Thời gian phẫu thuật (trường hợp chấn thương)15-20 phút
Độ angulation của IOL đơn mảnh5 độ
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày trong tài liệu tập trung vào việc quản lý các tình huống khó như bán trật thủy tinh thể và đục thủy tinh thể cứng. Một điểm hạn chế là tài liệu không cung cấp dữ liệu thống kê cụ thể về kết quả thị lực dài hạn sau phẫu thuật cho từng nhóm bệnh nhân. Việc sử dụng các thiết bị hỗ trợ như CTR hay kỹ thuật cố định IOL cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng cụ thể của từng mắt.
  • Luôn kiểm tra kỹ tình trạng zonule trước khi bắt đầu phẫu thuật.
  • Sử dụng chất nhầy (viscoelastic) để duy trì tiền phòng và giảm áp lực nội nhãn trong các ca đục thủy tinh thể trắng.
  • Luôn có sẵn các thiết bị dự phòng như CTR và các loại IOL khác nhau trong phòng mổ.
  • Duy trì sự bình tĩnh và thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) đúng kỹ thuật khi xảy ra rách bao sau.
  • Cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đặt kính đa tiêu (multifocal IOL) cho bệnh nhân nhi.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor Proceedings, 2026, Horror Show in Cataract Surgery, AIOC2026 IC364, Video ID: ZarSyYyxAZs.

Xem thêm