Quản lý các tình huống phẫu thuật nhãn khoa khó: Từ biến chứng silicon đến Glaucoma bẩm sinh

Bs Ngô Hữu Thế
26.10.26
Last Updated

Hội thảo OSWB tại AIOC 2026 với chủ đề "Survivors of the storm" đã thảo luận về các chiến lược xử trí những tình huống phẫu thuật nhãn khoa phức tạp, bao gồm biến chứng sau phẫu thuật bong võng mạc và quản lý Glaucoma bẩm sinh. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuẩn bị kỹ lưỡng và khả năng thích ứng với các biến cố trong phòng mổ.

Xử trí biến chứng sau phẫu thuật bong võng mạc

Tác giả trình bày một ca lâm sàng bệnh nhân nam lớn tuổi, một mắt, có tiền sử phẫu thuật bong võng mạc với bơm dầu silicon. Bệnh nhân gặp biến chứng đục giác mạc do dầu silicon chạm vào nội mô (silicon oil touch). Việc loại bỏ dầu silicon được cân nhắc nhưng bị trì hoãn do nguy cơ tái phát bong võng mạc. Giải pháp được đưa ra là tạo một hàng rào ngăn cách giữa tiền phòng và hậu phòng bằng cách đan các mũi khâu 10-0 Proline tạo thành một mạng lưới (mesh) trên mặt phẳng mống mắt. Kỹ thuật này giúp ngăn chặn sự di chuyển của dầu silicon vào tiền phòng, bảo vệ nội mô giác mạc. Theo thảo luận, kích thước ô lưới khoảng 12-16 ô vuông là đủ để duy trì sức căng bề mặt, ngăn dầu silicon di chuyển.

Quản lý biến chứng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Trong phẫu thuật đục thủy tinh thể ở mắt có biến chứng "Argentinian flag sign" (rách bao trước lan rộng), việc xử trí đòi hỏi sự bình tĩnh và kỹ thuật kiểm soát áp lực nội nhãn. Tác giả khuyến cáo sử dụng kim 23-gauge hoặc 24-gauge với bơm tiêm thủy tinh có piston lỏng để thực hiện chọc hút dịch lỏng phía sau nhân thủy tinh thể trước khi thực hiện xé bao (capsulorhexis). Việc duy trì tiền phòng bằng chất nhầy dính (OVD) có độ nhớt cao là yếu tố then chốt. Nếu xảy ra rách bao sau (PCR), cần thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) để loại bỏ các sợi dịch kính bám vào vết mổ trước khi đặt thủy tinh thể nhân tạo.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu Glaucoma43 bệnh nhân
Tỷ lệ mắc Sympathetic Ophthalmia (SO)0.3% - 0.9%
Kích thước thiết bị iStent inject0.36 mm
Thời gian theo dõi sau phẫu thuật Glaucoma2 tháng
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật được trình bày mang tính chất kinh nghiệm cá nhân (anecdotal evidence) từ các phẫu thuật viên. Việc sử dụng mạng lưới khâu Proline để ngăn dầu silicon là một kỹ thuật cứu vãn (salvage procedure) khi không thể lấy dầu silicon. Cần lưu ý rằng việc quản lý các biến chứng như PCR đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật cao và trang thiết bị đầy đủ.

Quản lý Sympathetic Ophthalmia và Glaucoma bẩm sinh

Sympathetic Ophthalmia (SO) là một tình trạng viêm màng bồ đào hạt lan tỏa (granulomatous panuveitis) sau chấn thương hoặc phẫu thuật nhãn cầu. Điều trị SO đòi hỏi sử dụng steroid liều cao (IVMP 500mg/ngày trong 3 ngày) kết hợp với thuốc ức chế miễn dịch (như Azathioprine hoặc Mycophenolate mofetil). Đối với Glaucoma bẩm sinh, đặc biệt trong hội chứng Axenfeld-Rieger, phẫu thuật kết hợp cắt củng mạc và cắt bè (trabeculotomy and trabeculectomy) là phương pháp hiệu quả. Tác giả nhấn mạnh việc thực hiện phẫu thuật sớm, ngay cả ở trẻ sơ sinh, để kiểm soát áp lực nội nhãn và bảo vệ thị lực.

  • Luôn kiểm tra kỹ vị trí đặt thủy tinh thể nhân tạo trong bao để tránh biến chứng.
  • Sử dụng OVD độ nhớt cao để duy trì tiền phòng trong các ca phẫu thuật khó.
  • Cần theo dõi sát sao chức năng gan và công thức máu khi sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.
  • Phẫu thuật sớm là chìa khóa trong quản lý Glaucoma bẩm sinh để đạt kết quả thị giác tốt nhất.
  • Luôn có kế hoạch dự phòng (Plan B) khi đối mặt với các biến chứng trong phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC2026 GP15 - OSWB symposium - Survivors of the storm, YouTube, Video ID: ifFxTcNUV0Q.

Xem thêm