Kỹ thuật cấy ghép Phakic IOL: Hướng dẫn từ chuyên gia

Bs Ngô Hữu Thế
26.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC2026 IC13, các chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng về quy trình cấy ghép Phakic IOL (thấu kính nội nhãn đặt trong mắt còn thủy tinh thể) nhằm điều chỉnh tật khúc xạ. Phakic IOL, đặc biệt là các dòng đặt tại hậu phòng (posterior chamber), được đánh giá là phương pháp ổn định, bảo tồn cấu trúc giác mạc và có khả năng đảo ngược, phù hợp cho các trường hợp không thể thực hiện phẫu thuật laser.

Quy trình lập kế hoạch và đánh giá trước phẫu thuật

Việc đánh giá trước phẫu thuật là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Các thông số cần thiết bao gồm: khúc xạ chủ quan và khách quan (có liệt điều tiết), khám sinh hiển vi (slit lamp) đánh giá giác mạc, góc tiền phòng, mống mắt và thủy tinh thể. Độ sâu tiền phòng (AC depth) và khoảng cách trắng-trắng (white-to-white) là các chỉ số bắt buộc. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng Pentacam để đánh giá bản đồ giác mạc, độ dày giác mạc và phát hiện các trường hợp tiến triển của bệnh lý giác mạc chóp (keratoconus). Đối với các trường hợp keratoconus hoặc sau cross-linking, cần ít nhất 2-3 lần đo ổn định trước khi chỉ định. Đo khoảng cách trắng-trắng bằng thước kẹp kỹ thuật số được coi là phương pháp đơn giản và đáng tin cậy nhất.

Kỹ thuật cấy ghép và xử lý biến chứng

Quy trình phẫu thuật thường kéo dài dưới 5 phút trong tay phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm. Kỹ thuật bao gồm tạo đường mổ 3mm, bơm chất nhầy (viscoelastic) vào tiền phòng, đưa thấu kính vào và cố định haptic vào rãnh thể mi (sulcus). Một lưu ý quan trọng là việc nạp thấu kính vào cartridge cần sự chính xác, đảm bảo thấu kính được hydrat hóa đầy đủ để tránh kẹt thấu kính. Nếu gặp khó khăn trong quá trình nạp hoặc đặt thấu kính, phẫu thuật viên nên bình tĩnh rút thấu kính ra, kiểm tra và thực hiện lại thay vì cố gắng xoay thấu kính trong không gian hẹp. Việc loại bỏ hoàn toàn chất nhầy sau phẫu thuật là bắt buộc để tránh tăng nhãn áp.

Quản lý vault và các tình huống thách thức

Vault (khoảng cách giữa mặt sau thấu kính và mặt trước thủy tinh thể) là thông số quan trọng nhất. Vault lý tưởng nằm trong khoảng 0.25 - 0.75 mm. Vault quá cao làm tăng nguy cơ đóng góc và tăng nhãn áp, trong khi vault quá thấp làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể do thấu kính chạm vào bao trước. Đối với các trường hợp toric IOL, nếu vault không tối ưu, việc thay thế thấu kính nên được thực hiện sớm. Trong các trường hợp keratoconus ổn định, Phakic IOL có thể được chỉ định sau khi đã thực hiện các thủ thuật ổn định giác mạc như CXL hoặc PRK có hướng dẫn địa hình (topoguided PRK).

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian phẫu thuậtdưới 5 phút
Vault lý tưởng0.25 - 0.75 mm
Độ dày giác mạc tối thiểutài liệu không nêu
Tỷ lệ tăng nhãn áp3.2%
Tỷ lệ mất tế bào nội mô hàng năm1.2%
Tỷ lệ đạt thị lực 6/695.5% (tỷ lệ duy trì hoặc tăng dòng CDVA)
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo đạc chính xác và quản lý vault. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp chi tiết về các loại chất nhầy cụ thể ngoài việc đề cập đến methylcellulose và sodium hyaluronate. Việc sử dụng các công nghệ như AS-OCT được khuyến cáo để theo dõi vault hậu phẫu.
  • Luôn kiểm tra kỹ thông số trước phẫu thuật, đặc biệt là khoảng cách trắng-trắng và độ sâu tiền phòng.
  • Không cố gắng xoay thấu kính trong tiền phòng nếu thấu kính bị kẹt hoặc đặt sai vị trí; hãy rút ra và đặt lại.
  • Loại bỏ chất nhầy thật kỹ sau khi đặt thấu kính để phòng ngừa tăng nhãn áp hậu phẫu.
  • Theo dõi sát vault hậu phẫu bằng OCT, đặc biệt trong các trường hợp có nguy cơ đóng góc.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor, 2026, AIOC2026 IC13 - Phakic Iol: Learn It from the Masters, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: o5kU21MQZ74.

Xem thêm