Tại hội thảo AIOC2026 (2026), Dr. Sharon Dsouza đã trình bày về kỹ thuật sử dụng Tenon's patch graft như một giải pháp thay thế tự thân trong xử trí các trường hợp thủng giác mạc. Đây là phương pháp hỗ trợ cấu trúc (tectonic support) giúp thay thế thể tích và giảm thiểu rủi ro miễn dịch so với các vật liệu ghép khác.
Chỉ định và lựa chọn bệnh nhân
Việc quyết định điều trị thủng giác mạc dựa trên kích thước, vị trí và tình trạng mô xung quanh. Các lỗ thủng được phân loại rộng rãi thành: nhỏ (dưới 2 mm), trung bình (2 đến 5 mm) và lớn (trên 5 mm). Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích cho các lỗ thủng kích thước trung bình, hoặc khi các phương pháp như keo cyanoacrylate không hiệu quả hoặc không thể thực hiện. Tác giả lưu ý cần thận trọng với các trường hợp tan chảy giác mạc do miễn dịch (immune-mediated melts) và cần kiểm soát tốt tình trạng hệ thống trước khi can thiệp.
Kỹ thuật thu hoạch và chuẩn bị mô
Mô Tenon's được thu hoạch từ vị trí cách rìa giác mạc 1 đến 2 mm để tránh tổn thương tế bào gốc rìa (limbal stem cells). Vị trí lý tưởng là vùng giữa các cơ trực để đảm bảo nguồn cung cấp mô dồi dào, giàu mạch máu và có độ đàn hồi tốt. Kỹ thuật thực hiện tương tự như phẫu thuật mộng thịt, bắt đầu bằng việc bộc lộ kết mạc và bóc tách mô Tenon's bên dưới. Một bước quan trọng là hydrat hóa mô để mô phồng lên (fluff up), giúp lấp đầy các khiếm khuyết có hình dạng phức tạp (shelving defects) và tạo đường viền tốt cho giác mạc.
Kỹ thuật khâu và cố định
Tác giả khuyến cáo sử dụng hai mũi khâu figure of eight (khâu hình số 8) để cố định mảnh ghép. Kỹ thuật này giúp các nút chỉ không nằm trên trục thị giác, từ đó giảm thiểu nguy cơ để lại sẹo trên trục thị giác. Điểm giao nhau của mũi khâu cần đặt ngay trên vị trí thủng để tạo áp lực tối đa. Nếu cần thiết, có thể bổ sung keo fibrin ở các cạnh để ngăn rò rỉ. Sau khi khâu, cần bơm hơi vào tiền phòng và tách dính mống mắt nếu có.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Vị trí thu hoạch mô | 1 đến 2 mm phía sau rìa giác mạc |
| Kích thước lỗ thủng chỉ định | 2 đến 6 mm |
| Kỹ thuật khâu | 2 mũi khâu figure of eight |
| Nguy cơ thải ghép | 0% (mô tự thân) |
| Biến chứng | Rò rỉ, xuất huyết, hình thành giả giác mạc (tài liệu không nêu tỷ lệ cụ thể) |
Bình luận: Kỹ thuật này cung cấp một giải pháp thay thế khả thi khi nguồn mô giác mạc khan hiếm. Việc sử dụng mô tự thân giúp loại bỏ rủi ro miễn dịch. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là phương pháp tạm thời (temporizing method) để ổn định cấu trúc nhãn cầu. Thông tin theo AIOC2026 (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Ưu tiên sử dụng Tenon's patch cho các lỗ thủng giác mạc kích thước trung bình không đáp ứng với keo dán.
- Luôn hydrat hóa mô Tenon's trước khi đặt vào vị trí thủng để tối ưu hóa khả năng lấp đầy thể tích.
- Sử dụng mũi khâu figure of eight để tránh đặt chỉ trên trục thị giác, giảm thiểu sẹo sau phẫu thuật.
- Theo dõi tình trạng phồng của mảnh ghép trong giai đoạn hậu phẫu sớm, đây là hiện tượng bình thường.
- Kiểm soát bệnh lý hệ thống nền tảng nếu thủng giác mạc do nguyên nhân miễn dịch.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Sharon Dsouza, 2026, AIOC2026 IC22: The Inner Healer - Tenon's Patch Graft in Action, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: u2V9hr6lEqs.