Tại hội thảo AIOC 2026, Dr. Mita Joshi đã trình bày về các khó khăn thường gặp trong quản lý nhân và kỹ thuật lấy nhân trong phẫu thuật đục thủy tinh thể bằng phương pháp Manual Small Incision Cataract Surgery (MSICS). Phẫu thuật MSICS đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý khối lượng bệnh nhân lớn với chi phí thấp, đồng thời cho phép kiểm soát loạn thị thông qua vị trí đặt đường mổ và khả năng đặt các loại kính nội nhãn cao cấp (premium lenses).
Các bước chuẩn bị và kỹ thuật lấy nhân
Quy trình phẫu thuật bắt đầu với việc lựa chọn phương pháp vô cảm (peribulbar hoặc topical) và tạo vạt kết mạc hoặc xuyên kết mạc. Đường mổ củng mạc có thể được thực hiện ở vị trí thái dương trên hoặc trên trục dốc (steep axis). Tác giả khuyến cáo thực hiện circular rexis với kích thước từ 5.5 đến 6 mm. Sau khi hoàn tất các thủ thuật thủy dịch (hydro procedures), nhân được đưa từ túi bao vào tiền phòng (anterior chamber - AC) và sau đó ra ngoài nhãn cầu. Việc lấy nhân có thể thực hiện bằng một dụng cụ thông qua kỹ thuật hydro prolapse, tire wheeling hoặc sử dụng hai dụng cụ như spatula và dialer hoặc Sinskey hook.
Các biến chứng thường gặp và cách phòng tránh
Người mới bắt đầu phẫu thuật thường đối mặt với các nguy cơ như iridodialysis (rách chân mống mắt) hoặc zonulodialysis (đứt dây chằng treo thủy tinh thể) do nhân xoay liên tục trong túi bao mà không thoát ra được. Việc cố gắng lấy nhân từ tiền phòng ra ngoài nhiều lần (trên 3-4 lần) làm tăng nguy cơ phù giác mạc do cọ xát vào nội mô. Ngoài ra, các thao tác này có thể dẫn đến đồng tử nhỏ, gây khó khăn trong việc kiểm soát lượng vỏ còn sót lại. Để phòng tránh, kích thước đường hầm phải tương ứng với độ cứng của nhân; đối với nhân độ 4 hoặc 5, đường mổ 4.5 mm là không phù hợp cho người mới bắt đầu, thay vào đó nên thực hiện đường mổ lớn hơn và khâu lại.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Kích thước circular rexis | 5.5 đến 6 mm |
| Kích thước đường mổ cho nhân độ 4-5 | Lớn hơn 4.5 mm, có khâu |
| Số lần thao tác lấy nhân gây phù giác mạc | Trên 3-4 lần |
| Kỹ thuật lấy nhân | Irrigating vectis, fake sandwich, fake fracture, modified Blumenthal, fish hook, visco expressions |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật lấy nhân được liệt kê là kinh nghiệm lâm sàng của tác giả. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp số liệu cụ thể về tỷ lệ biến chứng trên cỡ mẫu bệnh nhân. Cần lưu ý việc bảo vệ nội mô bằng chất nhầy (viscoelastic) là yếu tố then chốt để giảm thiểu tổn thương giác mạc trong quá trình thao tác.
Kỹ thuật xử lý nhân cứng và nhân nhỏ
Đối với nhân cứng, phẫu thuật viên có thể thực hiện kỹ thuật fake section hoặc lật nhân (flip the nucleus) nếu đồng tử nhỏ. Khi lật nhân, cần duy trì bơm chất nhầy liên tục. Trước khi lấy nhân, cần loại bỏ toàn bộ chất epi-nucleus để xác định kích thước nhân chính. Khi sử dụng vectors để lấy nhân, cần đảm bảo nhìn thấy cạnh dưới của dụng cụ để tránh vướng vào mống mắt. Đối với nhân nhỏ, có thể tăng áp lực chất nhầy và ép vào phần sau của đường hầm để đưa nhân ra ngoài. Nếu không tự tin với kích thước rexis 5 mm, có thể thực hiện ba vết khía (nicks) để tránh gây đứt dây chằng treo thủy tinh thể.
- Luôn đảm bảo kích thước đường hầm phù hợp với độ cứng của nhân.
- Sử dụng đầy đủ chất nhầy (viscoelastic) để bảo vệ nội mô giác mạc và bao sau.
- Không cố gắng lấy nhân quá nhiều lần (trên 3-4 lần) để tránh phù giác mạc.
- Nếu nhân cứng, hãy cân nhắc kỹ thuật chia nhân hoặc lật nhân thay vì cố gắng lấy nguyên khối.
- Kiểm tra độ di động của nhân sau khi thực hiện hydrodissection trước khi tiến hành lấy nhân.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Mita Joshi, 2026, Difficulties In Nucleus Management And Mastering Nucleus Delivery, AIOC2026 IC2, https://www.youtube.com/watch?v=pH7WPCtnzjs