Tại hội thảo AIOC2026 (2026), chủ đề biến chứng của các bệnh ký sinh trùng tại mắt đã được thảo luận thông qua các ca lâm sàng thực tế, tập trung vào việc quản lý các tổn thương nội nhãn và vai trò của can thiệp phẫu thuật. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán chính xác tình trạng sống/chết của ký sinh trùng trước khi quyết định điều trị nội khoa hay ngoại khoa để tránh các phản ứng viêm nghiêm trọng.
Quản lý tổn thương ký sinh trùng tại mắt
Việc xác định tình trạng của ký sinh trùng (còn sống hay đã chết) là yếu tố tiên quyết trong chiến lược điều trị. Đối với các tổn thương dạng Choroidal Neovascular Membrane (CNVM) do ký sinh trùng, việc sử dụng thuốc kháng VEGF (anti-VEGF) được cân nhắc thay thế cho quang đông laser nếu tổn thương gây phù hoàng điểm. Trong trường hợp ký sinh trùng còn sống, quang đông laser cần được thực hiện để ngăn chặn sự di chuyển của ấu trùng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ngay cả khi ký sinh trùng đã chết, việc can thiệp laser vẫn có thể kích hoạt phản ứng viêm tại chỗ, do đó việc bổ sung steroid đường uống là cần thiết để kiểm soát phản ứng này.
Biến chứng và can thiệp phẫu thuật
Các u hạt ký sinh trùng (parasitic granuloma) có thể dẫn đến bong võng mạc (Retinal Detachment) do yếu tố co kéo. Trong các trường hợp này, phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) là cần thiết. Đối với các tổn thương ngoại vi, việc debulking (loại bỏ khối u hạt) cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Sau khi loại bỏ ký sinh trùng, việc sử dụng dầu silicone thường được ưu tiên hơn so với khí để duy trì áp lực nội nhãn và ổn định võng mạc. Mẫu bệnh phẩm sau phẫu thuật cần được gửi đến phòng xét nghiệm để phân tích mô bệnh học, tìm kiếm các mảnh vỡ của thành nang ấu trùng (cysticercus wall) hoặc sự hiện diện của bạch cầu ái toan (eosinophil) nhằm xác nhận chẩn đoán.
Vai trò của chẩn đoán hình ảnh và phối hợp đa chuyên khoa
Đối với các trường hợp nghi ngờ cysticercosis nội nhãn, việc thực hiện chẩn đoán hình ảnh thần kinh (neuroimaging) như MRI não và hốc mắt là bắt buộc để loại trừ neurocysticercosis, một vấn đề phổ biến tại Ấn Độ. Việc điều trị bằng albendazole hoặc praziquantel trước khi loại bỏ ký sinh trùng nội nhãn có thể gây chết ấu trùng đột ngột, dẫn đến phản ứng viêm dữ dội giống như viêm nội nhãn (Endophthalmitis). Do đó, quy trình chuẩn là loại bỏ ký sinh trùng toàn vẹn (in toto) trước, sau đó mới phối hợp điều trị nội khoa với albendazole và steroid dưới sự tư vấn của bác sĩ thần kinh.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | Tài liệu không nêu |
| Thiết kế nghiên cứu | Báo cáo ca lâm sàng |
| Can thiệp chính | Phẫu thuật cắt dịch kính, laser, anti-VEGF |
| Điều trị nội khoa | Albendazole, praziquantel, steroid |
| Chẩn đoán hình ảnh | MRI não và hốc mắt, B-scan ultrasound |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh việc tránh dùng thuốc diệt ký sinh trùng đơn độc trước khi phẫu thuật lấy ấu trùng nội nhãn để ngăn ngừa phản ứng viêm cấp tính. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp phác đồ liều lượng cụ thể cho albendazole hay steroid, do đó bác sĩ cần tuân thủ hướng dẫn điều trị bệnh ký sinh trùng tại địa phương.
- Luôn xác định tình trạng sống/chết của ký sinh trùng bằng siêu âm B-scan trước khi can thiệp.
- Tránh dùng thuốc diệt ký sinh trùng đường uống trước khi phẫu thuật lấy ấu trùng nội nhãn để ngăn ngừa viêm nội nhãn.
- Luôn gửi bệnh phẩm sau phẫu thuật vào cassette để phân tích mô bệnh học.
- Chỉ định MRI não cho mọi trường hợp cysticercosis nội nhãn để loại trừ neurocysticercosis.
- Sử dụng steroid đường uống để kiểm soát phản ứng viêm sau laser hoặc phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo:
Debdulal Chakraborty, 2026, IC19 Complications of Parasitic Eye Diseases Case Based, AIOC2026 Proceedings, Video ID: 4QpxXwMzrQo.