Phiên hội thảo AIOC 2026 PG Capsule Glaucoma (2026) đã trình bày các ca lâm sàng phức tạp về Glaucoma thứ phát, bao gồm Glaucoma tân mạch (neovascular glaucoma - NVG) liên quan đến bệnh bạch cầu dòng tủy mạn tính (CML), Glaucoma thứ phát sau hội chứng Sturge-Weber và các biến chứng sau phẫu thuật như bong hắc mạc do thuốc hoặc Glaucoma ác tính (malignant glaucoma). Các báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán sớm, kiểm soát áp lực nội nhãn (IOP) và can thiệp phẫu thuật kịp thời trong các tình huống lâm sàng khó khăn.
Glaucoma tân mạch trong bệnh bạch cầu dòng tủy mạn tính
Một bệnh nhân nam 62 tuổi, tiền sử đái tháo đường 20 năm, được chẩn đoán CML và đang điều trị với dacetin 100 mg OD. Bệnh nhân nhập viện với thị lực giảm và đau nhức hai mắt, IOP mắt phải 52 mmHg, mắt trái 58 mmHg. Các dấu hiệu lâm sàng bao gồm tân mạch mống mắt (NVI), lộn lòng đen (ectropion uveae) và góc đóng hoàn toàn 360 độ. Cơ chế được đề xuất bao gồm tăng độ nhớt máu, tân mạch hóa, thâm nhiễm tế bào bạch cầu hoặc tác dụng phụ của thuốc điều trị CML. Quản lý ban đầu bao gồm mannitol đường tĩnh mạch, thuốc hạ nhãn áp tối đa và phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy). Tác giả nhấn mạnh cần phối hợp điều trị toàn thân và tại chỗ, bao gồm tiêm anti-VEGF và laser quang đông võng mạc (PRP).
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc quản lý NVG trong bệnh lý huyết học đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa. Hạn chế của ca này là sự chậm trễ trong việc kiểm soát IOP trước phẫu thuật, dẫn đến nguy cơ cao trong quá trình can thiệp.
Glaucoma thứ phát sau hội chứng Sturge-Weber
Báo cáo ca lâm sàng bệnh nhân nữ 49 tuổi với hội chứng Sturge-Weber, biểu hiện Glaucoma thứ phát khởi phát muộn. Bệnh nhân có vết bớt rượu vang (port-wine stain) vùng mặt, IOP 32 mmHg ở mắt phải. Cơ chế Glaucoma trong hội chứng này thường do tăng áp lực tĩnh mạch thượng củng mạc (episcleral venous pressure). Phẫu thuật đặt thiết bị dẫn lưu Glaucoma (Glaucoma drainage device - GDD) như RD350 được ưu tiên hơn cắt bè củng mạc do nguy cơ thất bại cao trong các mạch máu bất thường. Việc theo dõi suốt đời là cần thiết do bệnh có thể tiến triển âm thầm.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Lựa chọn GDD không van (non-valved) ở bệnh nhân trẻ giúp kiểm soát IOP ổn định lâu dài, tuy nhiên cần lưu ý giai đoạn tăng huyết áp (hypertensive phase) sau phẫu thuật.
Biến chứng sau phẫu thuật: Bong hắc mạc và Glaucoma ác tính
Ca lâm sàng về bong hắc mạc hai mắt sau phẫu thuật cắt bè củng mạc, nghi ngờ do tác dụng phụ của acetazolamide đường uống gây xoay thể mi (ciliary rotation). Điều trị bao gồm ngừng thuốc và quản lý nội khoa. Một ca khác về Glaucoma ác tính sau phẫu thuật đục thủy tinh thể ở bệnh nhân 74 tuổi, được xử trí bằng phẫu thuật cắt dịch kính và cắt mống mắt (arydazonoho hyroidctomy) để tạo thông thương giữa tiền phòng và khoang dịch kính. Kết quả cho thấy sự phục hồi thị lực đáng kể sau 4 tháng.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 3 ca lâm sàng |
| IOP khởi điểm (NVG) | 52 mmHg (mắt phải), 58 mmHg (mắt trái) |
| Liều dacetin | 100 mg OD |
| IOP sau phẫu thuật (NVG) | 18 mmHg (sau 3 tuần) |
| IOP sau phẫu thuật (Sturge-Weber) | tài liệu không nêu |
| IOP sau phẫu thuật (Glaucoma ác tính) | 16 mmHg (sau 3 tháng) |
- Ưu tiên can thiệp phẫu thuật sớm khi điều trị nội khoa tối đa thất bại trong Glaucoma thứ phát.
- Cần cảnh giác với các phản ứng phụ của thuốc hạ nhãn áp toàn thân như acetazolamide gây bong hắc mạc.
- Sử dụng GDD là lựa chọn thay thế hiệu quả cho cắt bè củng mạc trong các trường hợp mạch máu bất thường.
- Malignant glaucoma cần được chẩn đoán phân biệt sớm bằng siêu âm B-scan để loại trừ xuất huyết hắc mạc.
- Phục hồi thị lực sau Glaucoma ác tính là khả thi nếu can thiệp giải phóng tắc nghẽn dịch kính kịp thời.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, AIOC 2026 PG Capsule Glaucoma, aioseditorproceedings, Video ID: jSuJjL_aO_0.