Quản lý hiệu quả đục thủy tinh thể bán trật (subluxated cataracts) trong phẫu thuật

Bs Ngô Hữu Thế
14.10.26
Last Updated

Trong báo cáo AIOC2026 IC111, Dr. Arup Bhaumik trình bày các chiến lược quản lý đục thủy tinh thể bán trật (subluxated cataracts) với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về trang thiết bị và kỹ thuật phẫu thuật. Việc đánh giá trước mổ là yếu tố then chốt để xác định mức độ bán trật, đặc biệt khi tình trạng này có xu hướng tiến triển theo thời gian, đòi hỏi phẫu thuật viên phải linh hoạt trong việc cố định bao vào củng mạc.

Chiến lược lựa chọn thiết bị hỗ trợ

Phẫu thuật viên cần chuẩn bị một bộ dụng cụ (armamentarium) đầy đủ bao gồm móc mống mắt (iris hook), móc bao (capsular hook), vòng Cionni (Cionni's ring), vòng căng bao (Capsular Tension Ring - CTR) và các neo cố định. Đối với các trường hợp bán trật dưới 90 độ, việc sử dụng đơn thuần CTR là khả thi. Tuy nhiên, khi mức độ bán trật vượt quá 90 độ, cần cân nhắc sử dụng CTR, CTR phân đoạn hoặc vòng Cionni kết hợp với cố định bao vào củng mạc. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng móc bao (capsular hook) thay vì móc mống mắt truyền thống để ổn định bao đến tận xích đạo, giúp quá trình phẫu thuật trở nên dễ dàng hơn.

Kỹ thuật phẫu thuật và quản lý nhân

Trong quá trình thực hiện xé bao (capsulorhexis), cần bắt đầu tại vị trí có dây chằng (zonule) còn tương đối tốt và tránh nâng vạt bao tại vùng bị bán trật. Phẫu thuật viên phải duy trì khoảng cách ít nhất 2 mm từ xích đạo đến mép bao để đảm bảo vị trí đặt CTR hoặc CTR phân đoạn, tránh tình trạng vòng bị trượt vào rãnh thể mi (sulcus). Đối với nhân cứng, việc loại bỏ từng phần nhân (one pie) giúp giảm áp lực lên dây chằng và hạn chế làm tăng diện tích bán trật do xoay nhân quá mức trong túi bao. Tác giả khuyến cáo nguyên tắc đặt CTR là "càng muộn càng tốt, nhưng phải sớm khi cần thiết".

Cố định bao dài hạn với Hoffman pocket

Kỹ thuật Hoffman pocket (túi củng mạc đảo ngược) được sử dụng để vùi nút chỉ, tránh gây xói mòn kết mạc. Tác giả ưu tiên sử dụng chỉ 9-0 Prolene do tốc độ thoái hóa thấp hơn so với 10-0 Prolene. Ngoài ra, chỉ Gore-Tex cũng được đề xuất cho mục đích cố định dài hạn. Khi sử dụng Gore-Tex, chỉ cần một nút thắt duy nhất là đủ do bề mặt chỉ thô ráp. Cần lưu ý vùi nút thắt dưới vạt củng mạc để tránh biến chứng xói mòn kết mạc hoặc củng mạc do nút thắt dày.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Mức độ bán trật chỉ định CTR đơn thuầnDưới 90 độ
Mức độ bán trật chỉ định CTR/Cionni/Cố định củng mạcTrên 90 độ
Khoảng cách an toàn mép bao đến xích đạoÍt nhất 2 mm
Loại chỉ ưu tiên cho cố định bao9-0 Prolene hoặc Gore-Tex
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày tập trung vào việc ổn định túi bao trong các trường hợp bán trật tiến triển. Việc sử dụng Hoffman pocket là một kỹ thuật hữu ích để quản lý nút chỉ, tuy nhiên phẫu thuật viên cần lưu ý kỹ năng tạo vạt củng mạc để đảm bảo độ dày vạt, tránh biến chứng xói mòn mô. Hạn chế của báo cáo là không cung cấp dữ liệu định lượng về kết quả thị lực hoặc tỷ lệ biến chứng dài hạn sau phẫu thuật.
  • Luôn đánh giá mức độ bán trật trước mổ để lập kế hoạch sử dụng CTR hoặc cố định củng mạc.
  • Sử dụng móc bao (capsular hook) thay vì móc mống mắt để ổn định bao hiệu quả hơn.
  • Ưu tiên xé bao bắt đầu từ vùng dây chằng còn tốt và duy trì khoảng cách 2 mm từ xích đạo.
  • Sử dụng kỹ thuật Hoffman pocket để vùi nút chỉ, đặc biệt với các loại chỉ có nút thắt dày như Gore-Tex.
  • Cân nhắc loại bỏ nhân từng phần đối với nhân cứng để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng bán trật.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Arup Bhaumik, 2026, Efficient Management of Subluxated Cataracts, AIOS Editor Proceedings 3, Video ID: JCC4phqVHWY.

Xem thêm