Quản lý khối u mắt: Góc nhìn hiện đại và thực hành lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
7.10.26
Last Updated

Khối u mắt là một lĩnh vực nhãn khoa phức tạp, đòi hỏi sự cân bằng giữa kiểm soát ung thư và bảo tồn thị lực. Việc chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời đóng vai trò then chốt, tuy nhiên, các thách thức lâm sàng trong việc phân biệt tổn thương lành tính và ác tính vẫn tồn tại trong thực hành hàng ngày.

Cơ chế bệnh sinh

Sự phát triển của khối u mắt liên quan đến các đột biến gen và thay đổi phân tử. Trong u nguyên bào võng mạc (retinoblastoma), các đột biến gen (như gain 6P liên quan đến kháng hóa trị, gain 1Q liên quan đến nguy cơ di căn) quyết định tiên lượng. Đối với các khối u bề mặt nhãn cầu, các yếu tố nguy cơ như phơi nhiễm tia UVB và HPV đóng vai trò khởi phát, dẫn đến sự tăng sinh tế bào bất thường.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quảGhi chú
Tỷ lệ sống sót (RB) - Nhóm thu nhập cao98%Tài liệu không nêu p/CI
Tỷ lệ sống sót (RB) - Nhóm thu nhập thấp/trung bình60-70%Tài liệu không nêu p/CI
Tỷ lệ cứu vãn nhãn cầu (Group D)Tăng từ 20% lên 80%Nhờ các phác đồ hiện đại
Tỷ lệ sống sót chung (Series 55 bệnh nhân)80.8%Tài liệu không nêu p/CI
Tỷ lệ bảo tồn thị lực tốt8%Tài liệu không nêu p/CI
Tỷ lệ cứu vãn nhãn cầu chung78.3%Tài liệu không nêu p/CI
Bình luận: Tài liệu này là bản ghi chép từ một buổi hội thảo trực tuyến (webinar), không phải là một nghiên cứu lâm sàng có thiết kế chặt chẽ (RCT hay quan sát có đối chứng). Các số liệu được trình bày mang tính chất báo cáo kinh nghiệm từ các trung tâm chuyên sâu. Hạn chế lớn nhất là thiếu nhóm chứng và cỡ mẫu nhỏ trong các báo cáo ca lâm sàng, do đó cần thận trọng khi áp dụng vào thực hành đại trà.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Cảnh giác cao độ: Mọi tổn thương mi mắt tái phát ở người cao tuổi cần được nghi ngờ ác tính, cần thực hiện sinh thiết cắt bỏ (excision biopsy) và kiểm soát rìa phẫu thuật bằng cắt lạnh (frozen section).
  • Ưu tiên MRI: MRI là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán khối u mắt; cần tránh chụp CT do nguy cơ gây ung thư thứ phát, đặc biệt ở bệnh nhân có đột biến dòng mầm (germline).
  • Đa mô thức: Điều trị khối u mắt hiện nay là sự kết hợp giữa hóa trị hệ thống, hóa trị nội nhãn (intravitreal chemotherapy), hóa trị động mạch (intraarterial chemotherapy) và các liệu pháp tại chỗ (laser, cryotherapy).
  • Tầm soát di truyền: Thực hiện xét nghiệm di truyền là bắt buộc để xác định nguy cơ cho bệnh nhân và gia đình, ngay cả trong các trường hợp u đơn phương.

Tài liệu tham khảo:

Tamil Nadu Ophthalmic Association, 2026, TNOA WEBINAR: TUMOURS OF THE EYE: MODERN INSIGHTS & MANAGEMENT, YouTube Video ID: gCtd5GgI9v8.

Xem thêm