Bài giảng tại AIOC 2026 (IC565) của Dr. Purendra Bhasin trình bày về việc sử dụng Toric IOL như một phương pháp hiệu quả để kiểm soát loạn thị trong phẫu thuật đục thủy tinh thể. Tác giả nhấn mạnh rằng ngay cả một lượng loạn thị nhỏ khoảng 0.5 diopter cũng có thể làm giảm thị lực xuống 20/25 (6/7.5 đến 6/9), và 1.0 diopter có thể làm giảm thị lực xuống 6/12, do đó việc điều chỉnh là rất quan trọng để đạt kết quả thị giác tối ưu.
Đánh giá trước phẫu thuật
Việc hiểu kỳ vọng của bệnh nhân là ưu tiên hàng đầu. Đối với bệnh nhân lớn tuổi không muốn đeo kính, ngay cả khi loạn thị ở mức 2.0 - 3.0 diopter, bác sĩ cần tư vấn kỹ lưỡng. Cần thực hiện thăm khám cẩn thận, điều trị các bệnh lý bề mặt nhãn cầu (ocular surface disease), bệnh lý tuyến Meibomian, các loạn dưỡng màng đáy biểu mô (epithelial basement dystrophies) hoặc các bất thường giác mạc khác trước khi phẫu thuật. Cần lưu ý các nốt Salzmann, sẹo giác mạc, hoặc tiền sử phẫu thuật RK, PRK, LASIK. Ứng viên lý tưởng là bệnh nhân có loạn thị đều (regular astigmatism) từ 0.75 diopter trở lên, có địa hình giác mạc ổn định. Chống chỉ định tuyệt đối là loạn thị không đều (irregular astigmatism) và mất vững dây chằng treo thủy tinh thể (capsular instability).
Ba bước thực hiện Toric IOL thành công
Tác giả xác định ba bước then chốt: (1) Kiểm tra trước phẫu thuật về công suất trụ và trục; (2) Đánh dấu trục trên mắt cả trước và trong phẫu thuật (bằng phương pháp kỹ thuật số hoặc thủ công); (3) Căn chỉnh IOL trong phẫu thuật vào đúng trục mong muốn. Bất kỳ sai sót nào trong các bước này đều dẫn đến kết quả kém hoặc loạn thị tồn dư. Đối với bước 1, cần thực hiện đo keratometry, topography/tomography để xác định kinh tuyến dốc và tính chất loạn thị. Việc đo giác mạc sau (posterior cornea) bằng hệ thống hình ảnh Scheimpflug là rất quan trọng vì giác mạc sau đóng góp trung bình 0.3 diopter loạn thị ngược quy luật (against the rule astigmatism).
Kỹ thuật phẫu thuật và xử lý biến chứng
SIA (Surgically Induced Astigmatism) cần được tính toán dựa trên chiều dài vết mổ và đặc điểm sinh cơ học giác mạc của bệnh nhân, thường dao động từ 0.15 đến 0.50 diopter. Khi đặt IOL, kích thước bao (capsular axis size) nên nhỏ hơn đường kính quang học của IOL khoảng 0.5 mm ở tất cả các phía. Cần đặt IOL ngắn hơn trục dự kiến khoảng 10° đến 15°, sau đó loại bỏ hoàn toàn OVD (Ophthalmic Viscosurgical Device) và căn chỉnh chính xác trước khi rút dụng cụ. Nếu có sai lệch trục sau phẫu thuật, nếu dưới 10° có thể theo dõi; nếu trên 10° kèm triệu chứng thị giác, nên phẫu thuật chỉnh lại trong vòng 2 đến 4 tuần. Việc sử dụng lưỡi dao mới cho các ca phẫu thuật cao cấp là bắt buộc.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Loạn thị nhỏ (0.5D) giảm thị lực | 20/25 (6/7.5 - 6/9) |
| Loạn thị 1.0D giảm thị lực | 6/12 |
| Đóng góp của giác mạc sau | 0.3 diopter (trung bình) |
| SIA (Surgically Induced Astigmatism) | 0.15 - 0.50 diopter |
| Độ dự đoán của Barrett toric algorithm | 75 - 75.8% |
| Thời điểm chỉnh trục lý tưởng | 2 - 4 tuần sau phẫu thuật |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo đạc giác mạc sau để tránh sai số khúc xạ. Việc sử dụng các công cụ như Barrett toric algorithm được khuyến cáo để tối ưu hóa kết quả. Cần lưu ý rằng việc căn chỉnh IOL trong phẫu thuật đòi hỏi kỹ năng cao và kiểm soát tốt OVD để tránh xoay IOL sau mổ.
- Luôn kiểm tra kỹ bề mặt nhãn cầu và các bệnh lý giác mạc trước khi chỉ định Toric IOL.
- Sử dụng công nghệ đo đạc hiện đại (Scheimpflug, OCT) để tính toán công suất giác mạc toàn phần.
- Đánh dấu trục chính xác trong tư thế ngồi để tránh sai số do xoay nhãn cầu (cyclotorsion).
- Đảm bảo kích thước bao (capsular axis) phù hợp để ổn định IOL lâu dài.
- Theo dõi sát bệnh nhân trong 24-72 giờ đầu sau phẫu thuật để phát hiện sớm tình trạng xoay IOL.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Purendra Bhasin, 2026, Toric IOLs an Elegant Way to Control Astigmatism, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: XSgm1WKn6BA.