Quản lý phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp: Kinh nghiệm từ AIOC2026

Bs Ngô Hữu Thế
23.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC2026, phiên video "When the going gets tough, the tough get going" đã trình bày các ca lâm sàng phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp (complex cataract) ở bệnh nhân có bệnh lý nền hoặc biến chứng tiền phẫu. Các báo cáo tập trung vào việc xử trí các tình huống khó như rách bao sau (Posterior Capsular Rupture - PCR), đục thủy tinh thể ở mắt có tiền sử phẫu thuật cắt mống mắt ngoại vi (aniridia), hoặc mắt có silicon oil trong tiền phòng.

Xử trí rách bao sau trong phẫu thuật Phaco

Trong một ca bệnh nhân 43 tuổi bị đục thủy tinh thể kèm cận thị cao và đái tháo đường, phẫu thuật viên đã gặp biến chứng PCR. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu như nếp gấp hình sao trên bao sau (radiating star folds) là yếu tố then chốt. Khi xảy ra PCR, việc duy trì tiền phòng bằng chất nhầy (OVD) là bắt buộc để ngăn chặn sa dịch kính. Phẫu thuật viên đã sử dụng kỹ thuật "scaffold" để đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) nhằm ổn định cấu trúc trước khi xử trí các mảnh nhân còn sót lại. Các chuyên gia nhấn mạnh việc sử dụng móc mống mắt (iris hooks) sớm trong các trường hợp đồng tử co nhỏ để cải thiện tầm nhìn và giảm nguy cơ tổn thương bao.

Quản lý đục thủy tinh thể trên mắt có tiền sử phức tạp

Các ca lâm sàng khác bao gồm bệnh nhân có tiền sử phẫu thuật cắt mống mắt ngoại vi (aniridia) hoặc có silicon oil trong tiền phòng. Đối với mắt có silicon oil, việc loại bỏ dầu cần được phối hợp với phẫu thuật viên dịch kính võng mạc. Một thách thức lớn là nhuộm bao trước (anterior lens capsule) trong các trường hợp bệnh lý, đôi khi cần nhuộm nhiều lần (ví dụ 30 giây mỗi lần) để đạt được độ tương phản cần thiết cho việc xé bao (capsulorhexis). Trong trường hợp đồng tử co nhỏ hoặc mống mắt không ổn định, việc sử dụng các thiết bị hỗ trợ như vòng căng bao (capsular tension ring) hoặc móc mống mắt được khuyến cáo để đảm bảo an toàn.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu8 phẫu thuật viên được chọn vào vòng chung kết
Biến chứng chínhRách bao sau (PCR), sa dịch kính, đồng tử co nhỏ
Kỹ thuật hỗ trợMóc mống mắt (iris hooks), vòng căng bao (capsular tension ring), kỹ thuật scaffold
Thời gian theo dõiTài liệu không nêu
Kết quả thị lực6/9 đến 6/6 (tùy ca)
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các ca lâm sàng này minh họa tầm quan trọng của việc chuẩn bị kỹ lưỡng và khả năng xử trí linh hoạt khi gặp biến chứng. Một điểm quan trọng là việc tránh "desperation" (sự nôn nóng) khi phẫu thuật; nếu gặp khó khăn, phẫu thuật viên nên tạm dừng, đánh giá lại và chuyển đổi kỹ thuật nếu cần thiết. Hạn chế của các báo cáo này là tính chất hồi cứu từ video, thiếu dữ liệu thống kê dài hạn về biến chứng sau phẫu thuật.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Luôn có ngưỡng thấp để sử dụng móc mống mắt (iris hooks) ngay từ đầu nếu tiên lượng đồng tử co nhỏ hoặc khó quan sát.
  • Khi xảy ra rách bao sau, ưu tiên duy trì tiền phòng bằng OVD và sử dụng kỹ thuật scaffold để đặt IOL an toàn.
  • Tránh thực hiện hydrodissection nếu không quan sát rõ bao sau để ngăn ngừa mở rộng vết rách.
  • Trong các ca có silicon oil, cần phối hợp chặt chẽ với phẫu thuật viên dịch kính võng mạc và cân nhắc đóng kín tiền phòng bằng chỉ khâu nếu cần.
  • Luôn đánh giá kỹ tình trạng mống mắt và tiền sử phẫu thuật trước đó để lập kế hoạch đặt vòng căng bao hoặc các thiết bị hỗ trợ khác.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC2026 GP229 - WHEN THE GOING GETS TOUGH ! THE TOUGH GETS GOING !! - FINALS, YouTube, Video ID: sCvIKC-eYyI.

Xem thêm