Khóa đào tạo AIOC 2026 GP39 của Hiệp hội Nhãn khoa Tamil Nadu đã trình bày các chiến lược quản lý phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) trong những tình huống phức tạp, bao gồm đồng tử nhỏ, đục thủy tinh thể cứng và các trường hợp có zonule yếu. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá tiền phẫu kỹ lưỡng, bao gồm tiền sử sử dụng thuốc (như tamsulosin) và kiểm tra các dấu hiệu như hội chứng mống mắt mềm (Intraoperative Floppy Iris Syndrome - IFIS).
Quản lý đồng tử nhỏ
Trong phẫu thuật đục thủy tinh thể với đồng tử nhỏ, việc duy trì thị trường quan sát là yếu tố then chốt để tránh biến chứng. Các bước quản lý bao gồm sử dụng adrenaline nội nhãn, chất nhầy (viscoelastics), và các thiết bị hỗ trợ như móc mống mắt (iris hooks) hoặc vòng giãn đồng tử. Tác giả lưu ý không nên thực hiện phẫu thuật tạo hình mống mắt (pupilloplasty) trên mống mắt mềm vì có thể làm trầm trọng thêm tình trạng sa mống mắt. Đối với các trường hợp có màng trên mống mắt, cần loại bỏ màng trước khi cố gắng giãn đồng tử. Việc sử dụng các thiết bị như INOVA (vòng silicon đường kính trong 6.3 mm) giúp quan sát vùng xích đạo 360 độ, hỗ trợ tốt trong các ca khó.
Quản lý đục thủy tinh thể cứng
Đục thủy tinh thể cứng (độ 4 trở lên) đòi hỏi sự thay đổi trong kỹ thuật phẫu thuật do nhân cứng, phản xạ đỏ kém và nguy cơ tổn thương nội mô cao. Các chiến lược bao gồm nhuộm bao trước bằng trypan blue để cải thiện khả năng quan sát, duy trì áp lực tiền phòng ổn định bằng chất nhầy (OVD) và sử dụng kỹ thuật cắt nhân (chopping) thay vì điêu khắc (sculpting). Việc giảm năng lượng siêu âm và sử dụng các kỹ thuật như cắt nhân nhiều tầng giúp giảm thiểu tổn thương nội mô. Trong trường hợp có áp lực nội nhãn cao do vỏ nhân hóa lỏng, cần giải áp bao trước bằng kim 30 gauge trước khi thực hiện xé bao (capsulorhexis).
Quản lý zonule yếu và biến chứng
Khi gặp tình trạng zonule yếu hoặc sa thủy tinh thể, việc sử dụng vòng căng bao (Capsular Tension Ring - CTR) hoặc phân đoạn giữ bao (Capsular Tension Segment - CTS) là bắt buộc để ổn định bao. Nếu xảy ra rách bao sau (Posterior Capsular Rupture - PCR), cần ngừng phẫu thuật, bơm chất nhầy để ổn định tiền phòng, thực hiện cắt dịch kính (anterior vitrectomy) và cân nhắc đặt thủy tinh thể trong rãnh (sulcus) hoặc cố định củng mạc. Việc sử dụng các kỹ thuật như "handshake technique" giúp cố định thủy tinh thể thứ phát một cách an toàn.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Độ dày thiết bị INOVA | 450 microns |
| Đường kính trong INOVA | 6.3 mm |
| Tỷ lệ thiết bị dưới mống mắt | 90% |
| Tỷ lệ thiết bị trên mống mắt | 10% |
| Đường kính Malogen ring | 6.7 mm |
| Cỡ mẫu nghiên cứu (prospective study) | 76 mắt |
| Tỷ lệ PCR trong nghiên cứu (nhóm PC intact) | 1/56 mắt |
| Tỷ lệ PCR trong nghiên cứu (nhóm PC không intact) | 1/4 mắt |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như "handshake" và sử dụng vòng giãn đồng tử là những công cụ hữu ích, tuy nhiên đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật viên cao. Hạn chế của tài liệu là thiếu các số liệu thống kê chi tiết về kết quả thị lực dài hạn sau phẫu thuật.
- Luôn đánh giá kỹ tiền sử dùng thuốc (tamsulosin) và dấu hiệu IFIS trước phẫu thuật.
- Sử dụng nhuộm bao trước (trypan blue) trong mọi trường hợp đục thủy tinh thể cứng hoặc khó quan sát.
- Ưu tiên kỹ thuật cắt nhân (chopping) để giảm năng lượng siêu âm truyền vào mắt.
- Luôn có sẵn CTR và các thiết bị hỗ trợ mống mắt trong phòng mổ cho các ca dự kiến khó.
- Khi xảy ra PCR, ưu tiên ổn định tiền phòng bằng chất nhầy trước khi thực hiện cắt dịch kính.
Tài liệu tham khảo:
Tamil Nadu Ophthalmic Association, 2026, VAST in Cataract surgery in difficult situations, AIOC 2026 GP39, Video ID: xNsHiJ-93WM.