Tối ưu hóa phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp và thách thức

Bs Ngô Hữu Thế
28.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 IC100 đã trình bày các chiến lược tối ưu hóa cho các ca phẫu thuật đục thủy tinh thể phức tạp và thách thức, tập trung vào việc quản lý nhân rơi, đồng tử nhỏ và các tình huống kết hợp với phẫu thuật dịch kính võng mạc. Các chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng về việc xử trí các biến chứng trong quá trình phẫu thuật để đạt kết quả thị giác tốt nhất cho bệnh nhân.

Quản lý nhân rơi trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Khi đối mặt với tình trạng nhân rơi, tác giả khuyến cáo không nên cố gắng xử trí quá mức nếu không có đủ chuyên môn hoặc sự hỗ trợ của phẫu thuật viên dịch kính võng mạc ngay tại phòng mổ. Trong trường hợp nhân rơi, việc ưu tiên là hoàn tất phẫu thuật phần trước, giữ cho nhãn cầu ổn định và có thể đặt thủy tinh thể nhân tạo nếu điều kiện cho phép. Nếu không thể, việc đóng vết mổ và chuyển bệnh nhân sang phẫu thuật thì hai là lựa chọn an toàn hơn. Việc sử dụng các kỹ thuật như posterior assisted levitation (nâng nhân hỗ trợ từ phía sau) đòi hỏi kỹ năng cao và sự thận trọng để tránh các biến chứng như bong võng mạc.

Xử trí đồng tử nhỏ và các thách thức về mống mắt

Đồng tử nhỏ gây khó khăn đáng kể trong việc tiếp cận nhân thủy tinh thể và tăng nguy cơ tổn thương mống mắt. Các biện pháp bao gồm sử dụng thuốc giãn đồng tử, kỹ thuật viscomydriasis (giãn đồng tử bằng chất nhầy) và các thiết bị hỗ trợ như móc mống mắt (iris hooks) hoặc vòng giãn đồng tử. Tác giả nhấn mạnh việc đánh giá độ đàn hồi của mống mắt trước khi phẫu thuật. Đối với hội chứng mống mắt nhão trong phẫu thuật (IFIS - Intraoperative Floppy Iris Syndrome), việc chuẩn bị trước phẫu thuật bằng atropine 1% TDS trong ít nhất một tuần là rất quan trọng để giảm tình trạng mống mắt nhão.

Kỹ thuật phẫu thuật trong các ca phức tạp

Trong các ca phẫu thuật kết hợp, việc sử dụng pre-chopper giúp giảm năng lượng siêu âm cần thiết, từ đó giảm nguy cơ tổn thương nội mô giác mạc. Việc nhuộm bao trước bằng Trypan blue là cần thiết để quan sát rõ ràng trong các ca đục thủy tinh thể trắng. Đối với các ca có nguy cơ cao, việc duy trì áp lực nội nhãn ổn định và sử dụng các chất nhầy (OVD - Ophthalmic Viscosurgical Device) phù hợp là chìa khóa để bảo vệ cấu trúc nhãn cầu. Việc ghi chép chi tiết tình trạng đồng tử và các khó khăn gặp phải trong hồ sơ phẫu thuật là cần thiết để hỗ trợ cho các lần can thiệp sau.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu NDI active caps52 mắt, nghiên cứu tiến cứu
Cỡ mẫu so sánh kỹ thuật giải áp100 mắt, nghiên cứu so sánh
Kích thước vết mổ tối thiểu (vòng giãn đồng tử)1.1 mm
Tỷ lệ pha loãng Trypan blue1:4
Thời gian chuẩn bị atropine trước phẫu thuật1 tuần, 1% TDS
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 IC100; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như posterior assisted levitation mang tính chất chuyên sâu, đòi hỏi phẫu thuật viên phải cân nhắc kỹ giữa lợi ích và rủi ro bong võng mạc. Việc sử dụng các thiết bị giãn đồng tử cơ học hiện nay đã trở thành tiêu chuẩn trong thực hành để kiểm soát đồng tử nhỏ, thay thế cho các kỹ thuật kéo giãn thủ công vốn có nguy cơ gây rách cơ vòng mống mắt cao hơn.
  • Luôn đánh giá kỹ tình trạng đồng tử và tiền sử sử dụng thuốc (đặc biệt là thuốc chẹn alpha-1 cho BPH) trước phẫu thuật.
  • Sử dụng các thiết bị hỗ trợ giãn đồng tử cơ học sớm nếu dự đoán phẫu thuật khó khăn.
  • Duy trì áp lực nội nhãn ổn định bằng OVD phù hợp để bảo vệ nội mô và mống mắt.
  • Không cố gắng xử trí nhân rơi nếu không có sự hỗ trợ của phẫu thuật viên dịch kính võng mạc.
  • Ghi chép đầy đủ các khó khăn trong phẫu thuật vào hồ sơ để hỗ trợ cho các lần can thiệp sau.

Tài liệu tham khảo:

Arup Chakraarti, 2026, AIOC 2026 IC100 OPTIMISING THE COMPLICATED AND CHALLENGING CATARACT SURGERIES THE WAYS AND THE M, aioseditorproceedings, Video ID: iDH8kFj4SSU.

Xem thêm