Quản lý rách bao sau và các ca phẫu thuật thủy tinh thể phức tạp

Bs Ngô Hữu Thế
18.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC2026, Dr. Priya Narang đã trình bày các chiến lược quản lý rách bao sau (Posterior Capsule Rupture - PCR) và các ca phẫu thuật thủy tinh thể phức tạp. Khi xảy ra rách bao sau trong quá trình phacoemulsification, phẫu thuật viên cần giữ bình tĩnh, không rút đột ngột đầu dò phaco để tránh phản ứng co kéo, thay vào đó cần bơm chất nhầy (viscoelastic) để ổn định tiền phòng trước khi rút đầu dò.

Quản lý rách bao sau cơ bản

Đối với các trường hợp rách bao sau nhỏ, cần khâu kín vết mổ giác mạc ngay lập tức nếu có sợi dịch kính thoát ra tiền phòng để ngăn chặn tình trạng kẹt dịch kính. Việc duy trì truyền dịch trong mắt là bắt buộc. Tuyệt đối không sử dụng kéo để cắt dịch kính mà phải dùng máy cắt dịch kính (vitrectomy cutter). Luôn nhuộm dịch kính bằng triamcinolone để xác định chính xác các sợi dịch kính còn sót lại. Trong trường hợp rách bao sau lớn, việc cắt dịch kính tại rìa giác mạc (limbal vitrectomy) thường không đủ hiệu quả, thay vào đó nên thực hiện đường rạch pars plana, đặt trocar hoặc MVR để cắt dịch kính phía sau thủy tinh thể, ngăn dịch kính thoát ra tiền phòng.

Sử dụng thiết bị hỗ trợ và kỹ thuật IOL scaffold

Trong các ca phức tạp có đồng tử nhỏ hoặc mảnh vỏ còn sót lại, việc sử dụng móc mống mắt (iris hooks) giúp tăng độ bộc lộ tiền phòng, tuy nhiên cần thao tác nhẹ nhàng để tránh tổn thương cơ vòng mống mắt. Kỹ thuật IOL scaffold sử dụng thủy tinh thể ba mảnh (three-piece IOL) đặt vào rãnh (sulcus) hoặc để một haptic bên ngoài, tạo thành một rào cản giúp nhũ tương hóa các mảnh nhân còn sót lại một cách an toàn. Luôn ưu tiên sử dụng IOL ba mảnh cho các ca rách bao sau để tránh hội chứng UGH (Uveitis-Glaucoma-Hyphema syndrome) so với việc đặt IOL một mảnh vào rãnh.

Xử lý ca lâm sàng phức tạp và pupiloplasty

Đối với các ca chấn thương cũ hoặc cần thay thế IOL, việc sử dụng kỹ thuật khâu đồng tử (pupiloplasty) đơn đường (single pass four throw) giúp tái tạo đồng tử chức năng, giảm chói cho bệnh nhân. Sử dụng chỉ 9-0 polypropylene để thực hiện nút thắt tự giữ (self-retaining knot). Trong các ca có xuất huyết dịch kính, cần thực hiện cắt dịch kính qua đường củng mạc để làm sạch trước khi cố định IOL. Độ bền của cố định nội củng mạc (intrascleral fixation) phụ thuộc vào lượng haptic được chôn trong túi củng mạc, keo fibrin chỉ đóng vai trò hỗ trợ làm kín vết mổ.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
IOL ưu tiên cho PCRThree-piece IOL
Chỉ khâu đồng tử9-0 polypropylene
Kỹ thuật khâu đồng tửSingle pass four throw
Thời gian dùng steroid toàn thânKhoảng 1 tuần
Thời gian dùng steroid tại chỗKhoảng 1.5 tháng
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như IOL scaffold và cố định haptic nội củng mạc đòi hỏi phẫu thuật viên có kinh nghiệm cao về cắt dịch kính. Việc sử dụng triamcinolone để nhuộm dịch kính là tiêu chuẩn vàng để đảm bảo không còn dịch kính sót lại trước khi kết thúc ca mổ.
  • Luôn giữ bình tĩnh và không rút đầu dò phaco đột ngột khi phát hiện rách bao sau.
  • Sử dụng triamcinolone để nhuộm và xác định dịch kính trong mọi ca rách bao sau.
  • Ưu tiên IOL ba mảnh cho các ca rách bao sau để tránh biến chứng lâu dài.
  • Thực hiện cắt dịch kính qua pars plana thay vì đường rìa trong các ca rách bao sau lớn.
  • Sử dụng kỹ thuật khâu đồng tử đơn đường để tái tạo chức năng đồng tử trong các ca chấn thương.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Priya Narang, 2026, Complex Cases & Pcr Management, AIOC2026 - IC24, Video ID: 9i6evSZew5Q.

Xem thêm