Quản lý rách bao sau và thoát dịch kính trong phẫu thuật Phacoemulsification

Bs Ngô Hữu Thế
30.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 IC7 về phẫu thuật đục thủy tinh thể với biến chứng dịch kính (vitreous disturbance) cung cấp các hướng dẫn thực hành lâm sàng quan trọng cho phẫu thuật viên khi đối mặt với rách bao sau (Posterior Capsular Rupture - PCR). Việc quản lý biến chứng này đòi hỏi sự bình tĩnh và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản để đảm bảo an toàn cho mắt bệnh nhân.

Năm nguyên tắc quản lý thoát dịch kính

Tác giả đề xuất quy trình xử lý thoát dịch kính dựa trên năm nguyên tắc cốt lõi: Stop (dừng), Stabilize (ổn định), See (quan sát), Separate (tách biệt) và Secure (cố định). Ngay khi nghi ngờ có PCR, phẫu thuật viên cần dừng ngay thao tác hút (aspiration) và siêu âm (ultrasound), giữ nguyên áp lực tưới (irrigation) để duy trì tiền phòng, sau đó bơm chất nhầy (OVD - Ophthalmic Viscosurgical Device) vào mắt trước khi rút dụng cụ. Việc này giúp ngăn chặn sự mở rộng của vết rách bao và hạn chế dịch kính thoát ra tiền phòng.

Kỹ thuật cắt dịch kính và quản lý nhân

Khi đã xác định có PCR, việc quan sát và tách biệt dịch kính khỏi tiền phòng là ưu tiên hàng đầu. Sử dụng triamcinolone acetonide (diluted transone acetate) bơm vào tiền phòng giúp nhuộm và làm rõ dịch kính, từ đó hỗ trợ phẫu thuật viên thực hiện cắt dịch kính qua đường rạch phụ (side ports) thay vì đường rạch chính để tránh gây thêm tổn thương. Cắt dịch kính bằng máy (automated anterior vitrectomy) được ưu tiên hơn so với cắt bằng kéo (scissors). Cần duy trì chế độ cắt IIA (foot position 1: cut, 2: irrigation, 3: aspiration) với tốc độ cắt tối đa và áp lực hút thấp để giảm thiểu lực kéo dịch kính.

Chiến lược đặt thủy tinh thể nhân tạo

Việc đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) phụ thuộc vào tình trạng hỗ trợ của bao sau. Nếu vết rách nhỏ và không có dịch kính thoát, có thể đặt IOL vào túi bao. Trong trường hợp có rách bao, đặt IOL vào rãnh (sulcus) với kỹ thuật optic capture là một lựa chọn an toàn. Phẫu thuật viên cần đánh giá kỹ tình trạng hỗ trợ của rãnh và sự toàn vẹn của bao trước khi quyết định. Việc khâu vết mổ là bắt buộc để tránh tình trạng nhãn áp thấp (hypotony) trong giai đoạn hậu phẫu sớm, vốn có thể dẫn đến thoát dịch kính thứ phát.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Nguyên tắc quản lýStop, Stabilize, See, Separate, Secure
Chế độ cắt dịch kínhCut IIA (cắt, tưới, hút)
Tốc độ cắt (cut rate)2.000 - 5.000 lần/phút
Áp lực hút (vacuum)Thấp, khoảng 100 - 110 mmHg
Chất nhầy (OVD)Khuyên dùng loại dispersive
SutureMonofilament 10-0 nylon
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các nguyên tắc được trình bày mang tính thực hành cao, đặc biệt là việc sử dụng triamcinolone để nhuộm dịch kính và kỹ thuật optic capture để ổn định IOL. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp số liệu thống kê về tỷ lệ thành công hay biến chứng dài hạn, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm chuyên gia.
  • Dừng ngay thao tác hút khi nghi ngờ rách bao sau để tránh làm rộng vết rách.
  • Luôn bơm OVD vào tiền phòng trước khi rút dụng cụ phẫu thuật để duy trì áp lực.
  • Sử dụng triamcinolone để nhuộm dịch kính, đảm bảo cắt sạch dịch kính khỏi tiền phòng và vết mổ.
  • Ưu tiên cắt dịch kính qua đường rạch phụ (side ports) với tốc độ cắt cao và áp lực hút thấp.
  • Luôn khâu vết mổ chính bằng chỉ 10-0 nylon để tránh nhãn áp thấp hậu phẫu.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, Cataract surgery with Vitreous disturbance, aioseditorproceedings, Video ID: 6e91XbeyV08.

Xem thêm