Phẫu thuật khúc xạ: Kết hợp Surface Ablation và Phakic IOLs cho bệnh nhân

Bs Ngô Hữu Thế
30.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 (IC493) đã thảo luận về việc kết hợp Surface Ablation và Phakic IOLs (thấu kính nội nhãn tiền phòng) như một giải pháp hoàn chỉnh trong phẫu thuật khúc xạ, giúp tránh các biến chứng liên quan đến vạt giác mạc (flap) hoặc lenticule. Thành công của phẫu thuật phụ thuộc vào đánh giá tiền phẫu chính xác, bao gồm đo khúc xạ, đánh giá bề mặt nhãn cầu và kiểm tra võng mạc ngoại vi.

Đánh giá tiền phẫu và Khúc xạ

Khúc xạ là nền tảng của mọi phẫu thuật khúc xạ. Hiện nay, sự phụ thuộc quá mức vào khúc xạ viên có thể dẫn đến sai sót. Bác sĩ cần biết cách tinh chỉnh khúc xạ bằng Jackson Cross Cylinder (JCC), kỹ thuật làm mờ (fogging), và cân bằng nhị sắc (duochrome binocular balancing). Đối với bệnh nhân có co thắt điều tiết, cần thực hiện khúc xạ liệt điều tiết. Việc đánh giá bề mặt nhãn cầu (TFM) để loại trừ khô mắt là bắt buộc. Ngoài ra, cần kiểm tra võng mạc ngoại vi, đặc biệt ở bệnh nhân cận thị cao (nguy cơ bong võng mạc tăng gấp 22 lần ở bệnh nhân cận thị trên 6 diopter), nếu có tổn thương cần laser barrage trước phẫu thuật 2-3 tuần.

Phẫu thuật Surface Ablation

Phẫu thuật bề mặt (PRK) sử dụng công nghệ Smart Pulse để giảm độ nhám bề mặt và tăng độ chính xác. Trong quá trình phẫu thuật, việc làm khô bề mặt giác mạc đồng nhất trong khoảng 40 giây là rất quan trọng để tránh hiện tượng cận thị hóa (undercorrection). Tác giả sử dụng Mitomycin C (MMC) trong mọi trường hợp để ngăn ngừa haze. Chế độ dùng thuốc sau phẫu thuật bao gồm steroid (prenicolone) giảm dần trong 3 tháng và nước mắt nhân tạo không chất bảo quản trong 4 tháng. Cần đeo kính bảo vệ trong 4 tháng để tránh tia UV.

Phẫu thuật Phakic IOLs

Đối với Phakic IOLs, các thông số quan trọng nhất là độ sâu tiền phòng (ACD) và khoảng cách trắng-trắng (white-to-white). ACD lý tưởng là 250-750 microns. Nếu ACD thấp, nguy cơ chạm vào thủy tinh thể gây đục sớm hoặc tăng nhãn áp do chèn ép góc là rất cao. Việc đo white-to-white bằng thước kẹp kỹ thuật số được coi là tiêu chuẩn vàng. Đối với bệnh nhân viễn thị, cần thực hiện phẫu thuật cắt mống mắt ngoại vi (PI) để tránh tắc nghẽn đồng tử. Nếu xảy ra hiện tượng kẹt đồng tử hoặc tăng nhãn áp, cần xử trí bằng thuốc hoặc phẫu thuật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tuổi bệnh nhânTrên 20 tuổi
Độ dày giác mạc tối thiểu (LASIK/PRK)500 microns (LASIK), 470 microns (PRK)
PTA (Percentage Tissue Altered)Trên 40% nguy cơ cao ectasia
ACD cho ICL (cận thị)Trên 2.8 mm
ACD cho ICL (viễn thị)Trên 3 mm
Giảm ACD sau đặt ICL12-16%
Liều Mitomycin C0.02% trong 15-60 giây
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa phẫu thuật dựa trên biomechanics giác mạc và ACD. Cần lưu ý rằng việc sử dụng MMC 0.02% cần thận trọng để tránh độc tính lên tế bào nội mô.
  • Luôn thực hiện kiểm tra võng mạc ngoại vi cho bệnh nhân cận thị cao trước phẫu thuật.
  • Sử dụng ít nhất 2-3 thiết bị đo đạc khác nhau để đối chiếu kết quả trước khi quyết định phẫu thuật.
  • Cá thể hóa chế độ dùng thuốc sau phẫu thuật, đặc biệt là steroid để kiểm soát haze.
  • Luôn thực hiện PI phẫu thuật cho các trường hợp Phakic IOLs có nguy cơ cao.
  • Không cam kết phẫu thuật an toàn 100% với bệnh nhân, cần giải thích rõ các rủi ro tiềm ẩn.

Tài liệu tham khảo:

AIOC, 2026, Surface Ablation and Phakic IOLs A Perfect Pair in the Refractive Surgery Armamentarium, aioseditorproceedings, Video ID: pNYGZ2h4bF0

Xem thêm