Quản lý viêm nội nhãn bùng phát (Fulminant Endophthalmitis): Chiến lược phẫu thuật và điều trị

Bs Ngô Hữu Thế
17.10.26
Last Updated

Tại hội nghị AIOC2026, bài giảng IC352 của Dr. Abhishek Kothari đã trình bày các chiến lược tiếp cận lâm sàng đối với viêm nội nhãn bùng phát (fulminant endophthalmitis), một tình trạng viêm nhiễm nặng và tiến triển nhanh chóng. Tình trạng này thường liên quan đến các vi sinh vật độc lực cao, đa vi khuẩn (bao gồm nấm, vi khuẩn kỵ khí) hoặc xảy ra ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch, đôi khi không có tiền sử chấn thương hay phẫu thuật trước đó.

Nguyên nhân thất bại trong điều trị

Các yếu tố dẫn đến kết cục kém bao gồm sự hiện diện của vi sinh vật độc lực cao và tình trạng kháng thuốc, khiến các thuốc tiêm nội nhãn (intravitreal drugs) không đạt hiệu quả. Chẩn đoán muộn hoặc thiếu sự hỗ trợ chuyên khoa kịp thời tại các cơ sở tuyến dưới cũng là rào cản lớn. Ngoài ra, sai sót trong nồng độ thuốc tiêm nội nhãn hoặc việc chỉ tập trung vào tiêu diệt vi khuẩn mà bỏ qua kiểm soát viêm nhiễm (inflammation) dẫn đến mất chức năng mắt. Các biến chứng như bong võng mạc (RD - retinal detachment) nếu không được xử lý cũng góp phần gây mất mắt.

Mục tiêu và phương pháp chẩn đoán

Mục tiêu điều trị bao gồm tiệt trùng mắt (sterilization of the eye), kiểm soát viêm và xử lý các bệnh lý đồng mắc. Sinh thiết dịch kính (vitreous biopsy) là bước thiết yếu; việc chỉ lấy mẫu dịch kính (tap) đơn thuần thường không đủ. Tác giả khuyến cáo sử dụng multiplex PCR để xác định nhanh vi sinh vật và tình trạng kháng thuốc trong vòng 24 giờ, giúp tối ưu hóa việc lựa chọn kháng sinh sớm và tránh sử dụng các thuốc độc tính không cần thiết.

Chiến lược điều trị và phẫu thuật

Phẫu thuật sớm là chìa khóa khi môi trường trong suốt cho phép. Kỹ thuật lavage hai cổng (two-port lavage) sử dụng truyền dịch trọng lực (gravity fed infusion) qua đường pars plana và kim 26 gauge ở phía đối diện giúp làm sạch dịch kính trong 7-10 phút. Đối với các trường hợp giác mạc đục, có thể sử dụng keratoplasty tạm thời (temporary keratoplasty) hoặc Lander's temporary keratoprosthesis để cải thiện tầm nhìn phẫu thuật. Tác giả nhấn mạnh không nên cố gắng thực hiện mọi bước trong một lần phẫu thuật (staged surgery), đặc biệt trong các ca phức tạp có bong võng mạc hoặc dị vật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian chẩn đoán PCR1 ngày
Thời gian thực hiện lavage7-10 phút
Đường kính kim lavage26 gauge
Đường truyền dịch24 line
Di chuyển dụng cụ tại đĩa thịtối đa 1.52 mm mỗi lần
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc không nên lạm dụng silicone oil vì không có hoạt tính kháng khuẩn và có thể tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển ở lớp dịch mỏng sát võng mạc. Cần lưu ý kỹ thuật lavage hai cổng là kinh nghiệm cá nhân của tác giả, cần thận trọng khi áp dụng trên mắt có viêm nhiễm cực kỳ nặng hoặc cấu trúc nhãn cầu không ổn định.

Các điểm thay đổi thực hành lâm sàng:

  • Ưu tiên sử dụng multiplex PCR để xác định vi khuẩn và kháng sinh đồ thay vì chỉ cấy dịch kính đơn thuần.
  • Áp dụng kỹ thuật lavage hai cổng để làm sạch dịch kính và các chất trung gian gây viêm mà không cần dụng cụ phức tạp.
  • Thực hiện phẫu thuật theo giai đoạn (staged surgery) nếu tình trạng viêm quá nặng hoặc không đủ tầm nhìn.
  • Hạn chế sử dụng silicone oil trong viêm nội nhãn trừ khi thực sự cần thiết do nguy cơ tạo ổ chứa vi khuẩn.
  • Sử dụng kháng sinh đường uống (ví dụ: linezolid) khi cần đạt nồng độ MIC trong dịch kính đối với vi khuẩn Gram dương.

Tài liệu tham khảo:

Abhishek Kothari, 2026, Fulminant Endophthalmitis, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: TCE-EqVNKeU.

Xem thêm