Thảo luận lâm sàng về quy trình tiền phẫu trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Bs Ngô Hữu Thế
24.10.26
Last Updated

Phiên thảo luận Grand Rounds tại AIOC 2026 (IC56) do Dr. Anagha Heroor chủ trì đã tập trung vào các thực hành lâm sàng thường quy trước phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery). Nội dung chính xoay quanh việc đánh giá sự cần thiết của xét nghiệm máu bộ ba (triple H blood test), sử dụng kháng sinh nội nhãn và tầm soát tắc lệ đạo (nasolacrimal duct obstruction - NLDO) trước phẫu thuật.

Xét nghiệm máu bộ ba trước phẫu thuật

Việc chỉ định thường quy xét nghiệm bộ ba (HIV, HBsAg, HCV) trước phẫu thuật đục thủy tinh thể là một chủ đề gây tranh cãi. Dữ liệu từ các cuộc thăm dò ý kiến (pattern polls) cho thấy 72% bác sĩ thực hiện xét nghiệm này thường quy, trong khi 10% không thực hiện. Tác giả nhấn mạnh rằng hiện không có hướng dẫn nghiêm ngặt nào về vấn đề này. Mối quan tâm chính không chỉ là nguy cơ lây nhiễm trong phẫu thuật mà còn là quy trình xử lý sau phơi nhiễm (postexposure prophylaxis) cho nhân viên y tế nếu tình trạng bệnh nhân không rõ ràng. Mặc dù chưa có trường hợp lây nhiễm HIV qua dịch phẫu thuật (phacoemulsification - FCO) được ghi nhận, việc tuân thủ các biện pháp phòng ngừa phổ quát (universal precautions) như sử dụng găng tay kép, kính bảo hộ và áo choàng kháng dịch là bắt buộc.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc xét nghiệm HIV/Viêm gan thường quy cần tuân thủ quy định pháp lý về tư vấn và lấy mẫu máu (informed consent) tại từng quốc gia.

Sử dụng kháng sinh nội nhãn

Tiêm kháng sinh nội nhãn (intracameral moxifloxacin) được thảo luận như một biện pháp phòng ngừa viêm nội nhãn (endophthalmitis). Một nghiên cứu quy mô lớn từ Arvind với 116.000 bệnh nhân đã so sánh giữa nhóm có và không sử dụng kháng sinh nội nhãn, kết quả cho thấy giảm 4 lần tỷ lệ viêm nội nhãn sau phẫu thuật. Hiện nay, các loại ống tiêm nạp sẵn (prefilled syringes) giúp đơn giản hóa quy trình, loại bỏ nhu cầu pha loãng thủ công, giảm thiểu sai sót liều lượng. Mặc dù việc sử dụng kháng sinh nội nhãn vẫn được coi là off-label ở một số nơi, các chuyên gia đồng thuận về hiệu quả lâm sàng của nó trong việc giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Tầm soát tắc lệ đạo trước phẫu thuật

Đánh giá độ thông thoáng của lệ đạo là bước quan trọng để giảm nguy cơ viêm nội nhãn. Nghiên cứu của Dr. Usha Kim trên 8.369 mắt cho thấy nghiệm pháp bơm rửa lệ đạo (rolas) khi dùng đơn độc có độ nhạy rất thấp (53,5%) trong việc phát hiện NLDO so với bơm rửa lệ đạo (lacrimal irrigation). Độ đặc hiệu của rolas là 100%, nghĩa là nếu kết quả dương tính thì chắc chắn có tắc lệ đạo, nhưng kết quả âm tính có thể bỏ sót gần 50% trường hợp. Do đó, bơm rửa lệ đạo (sac syringing - SAC) được khuyến cáo mạnh mẽ trước các phẫu thuật nội nhãn. Khoảng cách an toàn tối thiểu giữa bơm rửa lệ đạo và phẫu thuật đục thủy tinh thể là 24 giờ. Nếu bệnh nhân đã phẫu thuật DCR (dacryocystorhinostomy), cần chờ 4 tuần trước khi phẫu thuật đục thủy tinh thể.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu Arvind116.000 bệnh nhân
Cỡ mẫu nghiên cứu Usha Kim8.369 mắt
Độ nhạy của rolas53,5%
Độ đặc hiệu của rolas100%
Khoảng cách bơm rửa lệ đạo - phẫu thuật24 giờ
Khoảng cách sau phẫu thuật DCR - phẫu thuật4 tuần
  • Thực hiện bơm rửa lệ đạo (SAC syringing) trước mọi phẫu thuật nội nhãn để tầm soát NLDO.
  • Tuân thủ khoảng cách 24 giờ giữa bơm rửa lệ đạo và phẫu thuật đục thủy tinh thể.
  • Sử dụng kháng sinh nội nhãn nạp sẵn để giảm nguy cơ viêm nội nhãn.
  • Tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa phổ quát (găng tay kép, áo choàng kháng dịch) thay vì chỉ dựa vào xét nghiệm máu.
  • Cần chờ 4 tuần sau phẫu thuật DCR trước khi thực hiện phẫu thuật đục thủy tinh thể cùng mắt.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Anagha Heroor, 2026, AIOC 2026 IC56 T Dr Anagha Heroor what Would You Do Grand Rounds, aioseditorproceedings, Video ID: ske3bnZ4Quw.

Xem thêm