Bài giảng tại Annual Conference 2023 về chủ đề dịch kính, máy bơm và máy cắt dịch kính (vitreous cutters) đã tổng kết quá trình phát triển kỹ thuật từ năm 1968 đến nay. Sự tiến hóa của phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) đã chuyển đổi từ các hệ thống thô sơ ban đầu sang các nền tảng hiện đại với khả năng kiểm soát dòng chảy và tốc độ cắt vượt trội, giúp tối ưu hóa an toàn cho bệnh nhân.
Lịch sử phát triển phẫu thuật cắt dịch kính
Phẫu thuật cắt dịch kính bắt đầu vào năm 1968 với kỹ thuật Open Sky Sponge vitrectomy do David Kasner thực hiện. Đến năm 1970, hệ thống một cổng (single port) Pars Plana Vitrectomy (PPV) ra đời, tiếp nối bởi sự xuất hiện của hệ thống 20 gauge vào năm 1972. Năm 1987, hệ thống Whitefield biome được giới thiệu, và năm 1988, Stan Chang bắt đầu sử dụng chất lỏng perfluorocarbon để điều trị các bệnh lý dịch kính và võng mạc. Bước sang thế kỷ 21, năm 2000 đánh dấu sự ra đời của hệ thống Trione, tiếp theo là việc sử dụng ICG để nhuộm màng ngăn trong (ILM) vào năm 2002. Kỹ thuật cắt dịch kính vi phẫu (micro-incisional vitrectomy surgery) 25 gauge được Eugene de Juan và Fuji giới thiệu năm 2004, sau đó là hệ thống 23 gauge 3 cổng vào năm 2010 và 27 gauge vào năm 2014.
Công nghệ máy cắt dịch kính và hệ thống dịch học
Máy cắt dịch kính hiện đại tích hợp nhiều module như chiếu sáng kép, module cắt tần số cao, bơm khí cho trao đổi dịch-khí, bơm chất lỏng có độ nhớt cao và module phân mảnh (fragmentation). Hệ thống đo lường sử dụng tiêu chuẩn American Wire Gauge (AWG), trong đó gauge càng cao thì kích thước kim càng nhỏ. Cụ thể, 20 gauge tương đương 0.9 mm (màu vàng), 23 gauge tương đương 0.7 mm (màu cam), 25 gauge tương đương 0.5 mm (màu xanh dương) và 27 gauge tương đương 0.4 mm (màu tím). Các máy cắt thế hệ thứ ba sử dụng cơ chế xung khí (reciprocating air pulse) cho phép đạt tốc độ cắt lên đến 10,000 lần/phút và kiểm soát chu kỳ hoạt động (duty cycle) linh hoạt.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tốc độ cắt tối đa (thế hệ 3) | 10,000 lần/phút |
| Tốc độ cắt (Hyper-VD/Lum) | 20,000 lần/phút |
| Đường kính 20 gauge | 0.9 mm |
| Đường kính 23 gauge | 0.7 mm |
| Đường kính 25 gauge | 0.5 mm |
| Đường kính 27 gauge | 0.4 mm |
| Kiểm soát áp lực nội nhãn (IOP) | Sai số +/- 2 mmHg |
Kiểm soát dịch học và các loại máy bơm
Hệ thống dịch học hiện đại thay thế truyền dịch trọng lực bằng truyền dịch khí có kiểm soát (vented gas infusion), cho phép thay đổi áp lực nội nhãn (IOP) tức thì. Cảm biến trong cassette giúp duy trì IOP ổn định trong khoảng +/- 2 mmHg. Có hai loại bơm chính: bơm Venturi (dựa trên chân không) và bơm nhu động (peristaltic pump). Bơm Venturi phụ thuộc vào độ nhớt của dịch, trong khi bơm nhu động cho phép thiết lập lưu lượng dòng chảy cố định bất kể độ nhớt. Các chế độ vận hành máy bao gồm: Proportional (tốc độ cắt cố định, chân không tuyến tính), Momentary (kiểm soát chân không tuyến tính với bàn đạp) và Dynamic (kiểm soát cả tốc độ cắt và chân không tuyến tính).
Bình luận: Thông tin theo Annual Conference 2023; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh sự ưu tiên của hệ thống 23 gauge tại một số khu vực do độ cứng của dụng cụ, trong khi 25 và 27 gauge có ưu điểm về độ an toàn tại vị trí củng mạc (sclerotomies) nhưng hạn chế về độ cứng. Việc lựa chọn hệ thống cần cân nhắc giữa nhu cầu thao tác (cắt màng, phân mảnh nhân) và độ ổn định của dụng cụ.
- Ưu tiên sử dụng máy cắt tốc độ cao để giảm lực kéo (traction) lên võng mạc.
- Sử dụng hệ thống 23 gauge cho các trường hợp cần dụng cụ cứng và dài.
- Tận dụng kiểm soát chu kỳ hoạt động (duty cycle) để tối ưu hóa hiệu quả cắt dịch kính.
- Lựa chọn loại bơm (Venturi hoặc Peristaltic) dựa trên độ nhớt của dịch cần loại bỏ.
- Kiểm tra độ ổn định của áp lực nội nhãn thông qua hệ thống cảm biến cassette.
Tài liệu tham khảo:
Prof. Ahmed Abdel-Azim, 2024, Annual Conference 2023 - Vitrectomy Fluidics, Pumps, and Vitreous Cutters, Ophthalmology Department Cairo University, Video ID: wa4916qk20I.