Xây dựng dịch vụ tầm soát bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) tại các bệnh viện Đại học Cairo

Bs Ngô Hữu Thế
20.10.26
Last Updated

Bài giảng tại Hội nghị thường niên năm 2023 của Prof. Dina Hossam đã tổng kết quá trình hình thành và phát triển dịch vụ tầm soát bệnh võng mạc trẻ sinh non (Retinopathy of Prematurity - ROP) tại các bệnh viện thuộc Đại học Cairo từ năm 2016. Chương trình bắt đầu với mục tiêu chuẩn hóa quy trình tầm soát, mở rộng từ một đơn vị duy nhất tại Bệnh viện Al-Munira lên quy mô toàn hệ thống, bao gồm các bệnh viện phụ sản và đơn vị chăm sóc tích cực sơ sinh (Neonatal Intensive Care Unit - NICU) trực thuộc.

Quá trình hình thành và phát triển hệ thống tầm soát

Trước năm 2016, hoạt động tầm soát ROP tại Đại học Cairo còn hạn chế, chỉ giới hạn tại Bệnh viện Al-Munira với đội ngũ ban đầu gồm 2 bác sĩ nhi khoa. Sau đó, chương trình đã mở rộng phạm vi bao phủ toàn bộ trẻ sơ sinh nhập viện tại NICU của Đại học Cairo. Đội ngũ nòng cốt ban đầu gồm 5 bác sĩ: Ahmed Awadein, Ahmed Hegazy, Youssef Helmy, Sara Maher và Asmaa Shoaib. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một đội ngũ đa chuyên khoa, bao gồm bác sĩ nhãn khoa, bác sĩ sơ sinh, bác sĩ gây mê, điều dưỡng và nhân viên hành chính để đảm bảo hiệu quả vận hành.

Thách thức trong triển khai và giải pháp hậu cần

Thực tế triển khai cho thấy sự khác biệt lớn so với kỳ vọng ban đầu. Với số lượng lớn các đơn vị NICU (tổng cộng 27 giường tại bệnh viện phụ sản cũ và mới, 26 giường tại Bệnh viện Al-Munira, 8 giường tại Bệnh viện Nhật Bản), việc tầm soát tại giường bệnh gặp nhiều khó khăn do sự luân chuyển nhân sự nhanh chóng. Giải pháp được đưa ra là thiết lập các phòng khám ROP chuyên biệt, đồng bộ với lịch tái khám nhi khoa để giảm gánh nặng cho phụ huynh. Ngoài ra, việc bổ nhiệm một thư ký hành chính tại mỗi đơn vị NICU giúp quản lý danh sách trẻ cần tầm soát ngay từ khi nhập viện, thay thế cho phương pháp dán thông báo thủ công kém hiệu quả.

Mô hình quản lý và ứng dụng Telemedicine

Tác giả giới thiệu hai mô hình quản lý chính: "McDonald's model" (dành cho các đơn vị lớn, tầm soát định kỳ tự động) và "Sushi model" (dành cho các đơn vị nhỏ hơn, tầm soát theo yêu cầu). Việc ứng dụng Telemedicine thông qua thiết bị chụp ảnh võng mạc cầm tay (RetCam) đã mang lại hiệu quả cao, đặc biệt tại các cơ sở như Bệnh viện Al-Galaa. Hình ảnh được chụp và gửi qua hệ thống để bác sĩ nhãn khoa đánh giá, giúp giảm thiểu việc chuyển viện không cần thiết. Đối với điều trị, việc chuyển đổi từ gây mê toàn thân sang gây tê tại chỗ (topical anesthesia) đã giúp giảm đáng kể các rủi ro hệ thống cho trẻ sinh non.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian triển khaiTừ năm 2016 đến 2022
Số lượng trẻ được khám tại phòng khám960 trẻ (tài liệu không nêu số liệu tại NICU)
Số trẻ được điều trị năm 202254 trẻ
Số trẻ cần phẫu thuật năm 202215 trẻ
Tỷ lệ trẻ cần phẫu thuật là ca chuyển việnHơn 90%
Số ca cần phẫu thuật VitrectomyDưới 10 ca trong 6 năm
Bình luận: Thông tin theo Prof. Dina Hossam, 2024; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp đa chuyên khoa và sử dụng công nghệ chẩn đoán từ xa để tối ưu hóa nguồn lực. Hạn chế của mô hình này là sự phụ thuộc vào nhân sự hành chính và tính ổn định của thiết bị chụp ảnh võng mạc tại các cơ sở vệ tinh.
  • Thiết lập danh sách tầm soát tự động ngay từ khi trẻ nhập viện NICU để tránh bỏ sót.
  • Ưu tiên sử dụng gây tê tại chỗ thay vì gây mê toàn thân cho các thủ thuật điều trị ROP nếu điều kiện cho phép.
  • Ứng dụng Telemedicine để sàng lọc từ xa, giúp giảm tải cho các trung tâm nhãn khoa tuyến trên.
  • Xây dựng quy trình phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ sơ sinh để quản lý lịch khám và điều trị.
  • Đào tạo nhân lực tại chỗ (bác sĩ, kỹ thuật viên) để duy trì tính bền vững của dịch vụ tầm soát.

Tài liệu tham khảo:

Prof. Dina Hossam, 2024, Annual Conference 2023 - ROP Service in Cairo University Hospitals, Ophthalmology Department Cairo University, Video ID: ZBsT4Ma4vK8.

Xem thêm