Tại hội thảo AIOC2026 (IC560), Dr. Dinesh Talwar đã trình bày phương pháp tiếp cận lâm sàng đối với bệnh nhân tân mạch dưới hoàng điểm (Subfoveal CNVM). Bệnh lý này không phải là một thực thể đơn lẻ mà bao gồm nhiều loại hình thái khác nhau như tân mạch do thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD) (thể cổ điển, tối thiểu cổ điển, ẩn) và tân mạch cận thị (myopic CNV), đòi hỏi chiến lược cá thể hóa thay vì áp dụng cứng nhắc các phác đồ từ thử nghiệm lâm sàng.
Phân loại và thách thức trong điều trị
Tác giả nhấn mạnh rằng các thử nghiệm như MARINA và ANCHOR đã chứng minh hiệu quả của anti-VEGF trong việc duy trì thị lực với phác đồ tiêm hàng tháng, tuy nhiên đây là chế độ điều trị cực kỳ cường độ, gây kiệt sức cho cả bệnh nhân và bác sĩ. Hiện nay, chúng ta có nhiều lựa chọn thuốc như ranibizumab, bevacizumab, aflibercept, brolucizumab, faricimab và các thuốc tương tự sinh học (biosimilars). Các phác đồ bao gồm tiêm cố định, tiêm theo nhu cầu (PRN) và điều trị kéo dài (treat and extend - T&E). Phác đồ T&E đang ngày càng phổ biến nhờ tính chủ động và an toàn cao hơn.
Lựa chọn thuốc và phác đồ tối ưu
Đối với CNVM loại 2, ranibizumab là lựa chọn khởi đầu tốt. Với các loại CNVM khác, aflibercept thường cho hiệu quả vượt trội hơn ranibizumab. Faricimab có thể được sử dụng để kéo dài khoảng cách điều trị thêm 2-4 tuần ở những bệnh nhân không đáp ứng tốt với aflibercept. Brolucizumab, dù hiệu quả trong việc làm khô dịch, được tác giả xếp vào hàng cuối cùng do lo ngại về tính an toàn. Nguyên tắc cốt lõi là không dung nạp dịch (intraretinal fluid), trong khi dịch dưới võng mạc (subretinal fluid) có thể được chấp nhận nếu tổn thương không đáp ứng thêm với điều trị tích cực.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Kéo dài khoảng cách ranibizumab | Trung bình 7 tuần |
| Kéo dài khoảng cách aflibercept (ALTAIR) | 12 tuần ở 60% bệnh nhân, 16 tuần ở 40% bệnh nhân |
| Kéo dài khoảng cách faricimab (LUSCERN/TENAYA) | 12 tuần ở 80% bệnh nhân, 16 tuần ở 60% bệnh nhân |
| Duy trì thị lực >6/12 (nghiên cứu Thụy Sĩ) | >43% bệnh nhân sau 7 năm dùng ranibizumab |
Quy trình quản lý bệnh nhân
Tất cả bệnh nhân bắt đầu với 3 liều nạp, sau đó đánh giá tại tháng thứ 3. Nếu tổn thương khô và thị lực ổn định, bệnh nhân một mắt (one-eyed) sẽ được đưa vào phác đồ T&E. Nếu vẫn còn dịch, cần tiếp tục tiêm hàng tháng. Nếu sau 3 tháng không khô, cần đánh giá sự ổn định hình thái trên OCT. Nếu hình thái ổn định, có thể chuyển sang T&E. Tác giả nhấn mạnh việc theo dõi mỗi 4 tuần là cần thiết ngay cả khi khoảng cách tiêm dài hơn 4 tuần. Việc chuyển đổi thuốc được thực hiện khi bệnh nhân không đạt được khoảng cách tiêm >6-7 tuần hoặc có tái phát.
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa phác đồ dựa trên đáp ứng dịch thực tế thay vì tuân thủ cứng nhắc các khoảng cách tiêm trong thử nghiệm. Cần lưu ý rằng việc sử dụng brolucizumab cần thận trọng do nguy cơ viêm mạch võng mạc tắc nghẽn (occlusive retinal vasculitis) đã được ghi nhận trong y văn.
- Ưu tiên duy trì điều trị liên tục để bảo tồn thị lực thay vì tập trung vào loại thuốc mới nhất.
- Theo dõi mỗi 4 tuần là thiết yếu cho đến khi tổn thương khô hoàn toàn.
- Chuyển đổi thuốc (ví dụ sang faricimab) khi không đạt được khoảng cách tiêm >7 tuần.
- Không dung nạp dịch trong võng mạc, nhưng chấp nhận dịch dưới võng mạc nếu tổn thương không đáp ứng thêm.
- Phác đồ T&E là lựa chọn ưu tiên cho bệnh nhân một mắt để đảm bảo an toàn.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Dinesh Talwar, 2026, My Approach to Subfoveal Cnvm, AIOC2026 - IC560, https://www.youtube.com/watch?v=f_JGJUBRNrk