Tổng quan các nghiên cứu nhãn nhi tại AIOC 2026: Đục thủy tinh thể, Nhược thị và Bệnh võng mạc trẻ sinh non

Bs Ngô Hữu Thế
14.10.26
Last Updated

Đục thủy tinh thể bẩm sinh và Persistent Fetal Vasculature (PFV)

Nghiên cứu hồi cứu trên các ca đục thủy tinh thể bẩm sinh ở trẻ dưới 3 tuổi từ năm 2018 đến 2023 tại một bệnh viện đã phân tích vai trò của PFV. Trong 78 trẻ, 32% có đục thủy tinh thể một mắt. Các đặc điểm lâm sàng bao gồm: 56% có tàn dư màng đồng tử (iOD remnants), 32% có mảng xơ sau bao (posterior capsular plaques), trong đó 20% là mảng dày cần dùng máy cắt dịch kính (vitrector) và 12% có mảng mỏng. Phẫu thuật bao gồm cắt bao trước và sau, sử dụng máy cắt dịch kính hoặc dụng cụ Vanas khi cần thiết. Kết quả sau 1 năm cho thấy thị lực đạt 6/36 đến 6/60 ở 12 trẻ, với sự tuân thủ đeo kính tiếp xúc (contact lens) rất hạn chế.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu78 trẻ, hồi cứu
Tỷ lệ đục thủy tinh thể một mắt32%
Tỷ lệ tàn dư màng đồng tử56%
Tỷ lệ mảng xơ sau bao32%
Thị lực sau 1 năm6/36 đến 6/60
Bình luận: Nghiên cứu nhấn mạnh thách thức trong quản lý đục thủy tinh thể một mắt ở trẻ em, đặc biệt là sự tuân thủ điều trị nhược thị. Việc sử dụng endocortization trong phẫu thuật được tác giả đề xuất để giảm xuất huyết dịch kính, một biến chứng thường gặp trong các ca có PFV.

So sánh occlusion và bài tập thể chất trong điều trị nhược thị ở người lớn

Nghiên cứu can thiệp ngẫu nhiên có đối chứng (prospective randomized interventional study) thực hiện tại Gurunanak Eye Center, Maulana Medical College trong 1 năm trên bệnh nhân nhược thị (amblyopia) từ 18 đến 40 tuổi. Nhóm can thiệp thực hiện occlusion kết hợp bài tập thể chất trên xe đạp tại chỗ (stationary pedo cycle), nhóm chứng chỉ thực hiện occlusion. Kết quả cho thấy nhóm tập luyện có cải thiện thị lực tốt nhất có chỉnh kính (BCVA) đáng kể hơn, với mức tăng 0.2 logMAR ở cuối tháng thứ hai, trong khi nhóm occlusion đơn thuần không có cải thiện đáng kể. Cơ chế được giả thuyết là do tăng tính dẻo thần kinh (neuronal plasticity) thông qua điều biến thần kinh sinh lý (neurophysiological modulation).

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫutài liệu không nêu
Độ tuổi18 đến 40 tuổi
Cải thiện BCVA (nhóm tập)0.2 logMAR sau 2 tháng
Cải thiện BCVA (nhóm chứng)không có cải thiện đáng kể
Bình luận: Đây là hướng tiếp cận mới dựa trên giả thuyết về tính dẻo của vỏ não thị giác ở người lớn. Tuy nhiên, cần lưu ý cỡ mẫu nhỏ và thời gian theo dõi ngắn (1 tháng sau can thiệp) là hạn chế lớn của nghiên cứu này.

Yếu tố nguy cơ của bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP)

Nghiên cứu quan sát tiến cứu tại trung tâm chăm sóc cấp 3 ở Bangalore từ tháng 3/2024 đến tháng 3/2025 trên 92 trẻ sinh non (46 trẻ có ROP, 46 trẻ không ROP). Các yếu tố nguy cơ được xác định bao gồm: tuổi thai dưới 34 tuần, cân nặng lúc sinh dưới 2kg, tăng oxy máu (hyperoxemia), nhiễm trùng sơ sinh, và truyền máu. Tăng huyết áp thai kỳ và tuổi mẹ cao là các yếu tố nguy cơ từ phía mẹ. 58% trường hợp ROP ở giai đoạn 2-3, 13% tiến triển đến bệnh ngưỡng (threshold disease) cần điều trị bằng laser hoặc thuốc kháng VEGF (intravitreal anti-VEGF).

Phổ lâm sàng và di truyền của đục giác mạc bẩm sinh

Nghiên cứu quan sát từ tháng 1/2023 đến tháng 12/2025 tại Advanced Eye Center, PGIMER Chandigarh trên trẻ dưới 5 tuổi. Trong 120 bệnh nhân, 42 trẻ được thực hiện giải trình tự toàn bộ exome (whole exome sequencing). Kết quả cho thấy 43% trẻ khởi phát trước 6 tháng tuổi. Tỷ lệ phát hiện biến thể gây bệnh hoặc có khả năng gây bệnh (pathogenic/likely pathogenic) là 48.6%. Các gen như LRP5, BMP4 và FOXE3 được ghi nhận. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của tư vấn di truyền và đánh giá hệ thống cho trẻ có đục giác mạc bẩm sinh.

  • Tầm soát sớm và quản lý kịp thời ROP giúp giảm tỷ lệ mù lòa ở trẻ sinh non.
  • Đo nhãn áp và khám đáy mắt là bắt buộc sau phẫu thuật đục thủy tinh thể ở trẻ em, ngay cả khi giác mạc trong.
  • Kết hợp bài tập thể chất với occlusion có thể là phương pháp hỗ trợ tiềm năng trong điều trị nhược thị ở người lớn.
  • Xét nghiệm di truyền nên được cân nhắc cho trẻ có đục giác mạc bẩm sinh để xác định các hội chứng liên quan.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC 2026 Poster Podium Presentation Pediatric Ophthalmology, YouTube, Video ID: zCq4XEuaAn0

Xem thêm