Phiên thảo luận tại World Ophthalmology Congress (WOC) 2023 đã tập trung vào các chủ đề gây tranh cãi trong phẫu thuật đục thủy tinh thể, bao gồm lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo (IOL) và phẫu thuật đục thủy tinh thể hai mắt liên tiếp (ISBCS). Các chuyên gia đã phân tích dữ liệu lâm sàng và kinh nghiệm thực tế để tối ưu hóa kết quả cho bệnh nhân.
Tranh luận về IOL đa tiêu cự so với đơn tiêu cự monovision
Dr. John Chang đã trình bày các lập luận ủng hộ IOL đa tiêu cự (multifocal IOLs). Mặc dù IOL đơn tiêu cự (monofocal) kết hợp monovision có ưu điểm về chi phí và sự đa dạng lựa chọn, nhưng nó làm giảm độ nhạy tương phản (contrast sensitivity) và có thể gây khó chịu do chứng bất đồng khúc xạ (anisometropia). Nghiên cứu của Hayashi trên 35 bệnh nhân cho thấy monovision thành công khi đạt thị lực gần binocular j3 và thị lực xa 20/25 hoặc tốt hơn, với độ lệch khúc xạ giữa hai mắt không quá 1.5 diopters. Tuy nhiên, IOL đa tiêu cự hiện đại, đặc biệt là các dòng trifocal, mang lại sự độc lập về kính (spectacle independence) cao hơn mà không làm giảm thị lực lập thể (stereo acuity). Đối với bệnh nhân có nhu cầu lái xe ban đêm hoặc hoạt động ngoài trời nhiều, việc lựa chọn IOL cần cân nhắc kỹ lưỡng để giảm thiểu hiện tượng quầng sáng (halo) và chói (glare).
Phẫu thuật đục thủy tinh thể hai mắt liên tiếp (ISBCS)
Dr. Beta Manzori đã bảo vệ quan điểm ủng hộ ISBCS như một bước tiến hóa trong phẫu thuật hiện đại. ISBCS giúp tối ưu hóa nguồn lực y tế, giảm thời gian chờ đợi và chi phí cho bệnh nhân. Về mặt lâm sàng, ISBCS cho phép phục hồi thị lực nhanh chóng, hỗ trợ quá trình thích nghi thần kinh (neural adaptation), đặc biệt quan trọng khi sử dụng IOL đa tiêu cự. Mối lo ngại lớn nhất là viêm nội nhãn (endophthalmitis) hai mắt, tuy nhiên với kỹ thuật vô trùng nghiêm ngặt và sử dụng kháng sinh nội nhãn, nguy cơ này được ước tính thấp hơn 1 trong 100 triệu. Nguyên tắc cốt lõi của ISBCS là coi mỗi mắt là một quy trình độc lập, sử dụng bộ dụng cụ và chu trình tiệt khuẩn riêng biệt cho từng mắt.
Phẫu thuật đục thủy tinh thể hỗ trợ bằng laser (FLACS)
Dr. Tim Schultz đã thảo luận về vai trò của phẫu thuật đục thủy tinh thể hỗ trợ bằng laser (femtosecond laser-assisted cataract surgery - FLACS). Laser không phải là một cỗ máy tự động hoàn toàn mà là một công cụ phẫu thuật đòi hỏi sự tối ưu hóa cài đặt. FLACS đặc biệt hữu ích trong các trường hợp phức tạp như đục thủy tinh thể trắng, đồng tử nhỏ hoặc hội chứng mống mắt mềm (floppy iris syndrome). Nghiên cứu đa trung tâm cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về kết quả lâm sàng giữa FLACS và phẫu thuật phaco truyền thống (phacoemulsification) về thị lực hoặc tỷ lệ biến chứng. Tuy nhiên, FLACS mang lại độ chính xác cao hơn trong việc tạo bao (capsulotomy) và hỗ trợ tốt cho các trường hợp cần đặt IOL toric.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu Hayashi | 35 bệnh nhân |
| Tỷ lệ độc lập kính (Independence rate) | 90% |
| Độ lệch khúc xạ tối đa cho phép (monovision) | 1.5 diopters |
| Hiệu quả tăng năng suất của ISBCS | 15% |
| Tỷ lệ biến chứng FLACS (nghiên cứu 1600 ca) | 3% (liên quan đến bao) |
| Tỷ lệ đạt khúc xạ dưới 0.5D (FLACS) | 70-72% |
Bình luận: Thông tin theo WOC, 2023; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tranh luận phản ánh sự chuyển dịch từ phẫu thuật tiêu chuẩn sang cá thể hóa dựa trên nhu cầu thị giác của bệnh nhân. Hạn chế của các nghiên cứu được trích dẫn là cỡ mẫu nhỏ và tính chất hồi cứu, cần các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) quy mô lớn hơn để khẳng định lợi ích vượt trội của FLACS trong các trường hợp thông thường.
- Cá thể hóa lựa chọn IOL dựa trên lối sống và nhu cầu thị giác ban đêm của bệnh nhân.
- Áp dụng ISBCS với quy trình vô trùng nghiêm ngặt (tách biệt hoàn toàn dụng cụ và chu trình tiệt khuẩn) để đảm bảo an toàn.
- Sử dụng FLACS như một công cụ hỗ trợ cho các ca bệnh phức tạp (đục trắng, đồng tử nhỏ) thay vì coi là tiêu chuẩn cho mọi ca bệnh.
- Tư vấn kỹ về kỳ vọng của bệnh nhân đối với hiện tượng quầng sáng và chói khi sử dụng IOL đa tiêu cự.
- Theo dõi sát quá trình thích nghi thần kinh của bệnh nhân sau phẫu thuật IOL đa tiêu cự.
Tài liệu tham khảo:
World Ophthalmology Congress (WOC), 2023, Cataract Surgery Debates, Maestro Lectures, Video ID: 0jdTh9-kFks.