Tài liệu này là bản ghi chép từ hội thảo KeraKonnect E CME năm 2020, tập trung vào các chiến lược phẫu thuật cho bệnh nhân đục thủy tinh thể có bệnh lý giác mạc đồng mắc. Việc lựa chọn giữa phẫu thuật đơn lẻ hay kết hợp phụ thuộc vào loại đục giác mạc, vị trí, kinh nghiệm phẫu thuật viên, sự sẵn có của giác mạc hiến và phân tích lợi ích - nguy cơ.
Chiến lược Phẫu thuật theo Loại Bệnh lý Giác mạc
Đối với các trường hợp đục giác mạc trung tâm nhỏ che khuất trục thị giác, phẫu thuật phacoemulsification (phaco) đơn thuần có thể được thực hiện. Nếu đục giác mạc nông, có thể kết hợp phototherapeutic keratectomy (PTK) với phaco. Khi độ sâu đục giác mạc lớn hơn (ví dụ: 1/3 độ dày giác mạc), phẫu thuật superficial anterior lamellar keratoplasty (SALK) được chỉ định. Đối với các trường hợp đục giác mạc toàn bộ các lớp, penetrating keratoplasty (PKP) kết hợp phaco (PKP triple) là lựa chọn cần thiết. Nếu chỉ tổn thương nội mô, Descemet stripping endothelial keratoplasty (DSEK) hoặc Descemet membrane endothelial keratoplasty (DMEK) kết hợp phaco (DSEK/DMEK triple) được ưu tiên.
Kỹ thuật và Lưu ý trong Phẫu thuật
Việc lập kế hoạch đường mổ rất quan trọng, cần đảm bảo ít nhất một nửa giác mạc còn trong suốt để thực hiện các thao tác phaco. Sử dụng nhuộm trypan blue giúp cải thiện khả năng quan sát. Trong các trường hợp đục giác mạc, việc duy trì retro-illumination (chiếu sáng ngược) là bắt buộc để quan sát các mảnh nhân đục. Sử dụng chất nhầy ophthalmic viscosurgical device (OVD) loại phân tán (dispersive) giúp bảo vệ nội mô giác mạc. Đối với các trường hợp khó, có thể sử dụng móc nylon để mở rộng vùng quan sát hoặc sử dụng kính tiếp xúc mềm (soft contact lens) để duy trì độ cong bề mặt giác mạc khi quan sát bị hạn chế.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Loại thủy tinh thể ưu tiên | Monofocal intraocular lens |
| Độ dày đục giác mạc (SALK) | Khoảng 180 microns (tài liệu không nêu n) |
| Độ dày giác mạc sau phẫu thuật (SALK) | 300-350 microns (tài liệu không nêu n) |
| Thời gian chờ sau phẫu thuật ghép | 12-15 tháng cho ALK, lâu hơn cho DLK |
| Tỷ lệ bong mảnh ghép (DMEK) | Khoảng 16% sau khi cải tiến kỹ thuật |
Bình luận: Thông tin theo KeraKonnect E CME, 2020; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật phẫu thuật kết hợp (triple procedures) đòi hỏi kỹ năng cao và quản lý hậu phẫu chặt chẽ. Việc sử dụng OVD phân tán và kỹ thuật nhuộm bao là các bước then chốt để đảm bảo an toàn cho nội mô.
Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Việc quản lý bệnh nhân đục thủy tinh thể trên nền bệnh lý giác mạc đòi hỏi sự cá thể hóa cao. Các kỹ thuật như DMEK triple đang dần thay thế PKP triple nhờ ưu điểm phục hồi thị lực nhanh và tỷ lệ thải ghép thấp hơn, tuy nhiên đòi hỏi phẫu thuật viên có kinh nghiệm về phẫu thuật ghép giác mạc nội mô.
- Luôn kiểm tra tình trạng giác mạc bằng OCT trước phẫu thuật để xác định độ sâu tổn thương.
- Ưu tiên phẫu thuật theo trình tự: ghép giác mạc trước, phẫu thuật đục thủy tinh thể sau nếu có thể.
- Sử dụng chất nhầy bảo vệ nội mô tối đa trong suốt quá trình phẫu thuật.
- Theo dõi sát áp lực nội nhãn và tình trạng mảnh ghép sau phẫu thuật.
- Cân nhắc sử dụng kính tiếp xúc mềm để cải thiện tầm nhìn trong quá trình phẫu thuật nếu giác mạc quá đục.
Tài liệu tham khảo:
Cornea Society, 2020, Cataract & coexisting corneal pathology, KeraKonnect E CME, Video ID: UFaVPepN33I.