EURETINA Debate 4 năm 2021 đã tổ chức hai phiên tranh luận chuyên sâu về các phương pháp quản lý bệnh nhân võng mạc hiện đại, bao gồm việc sử dụng hệ thống phân phối thuốc (Port Delivery System - PDS) trong thoái hóa hoàng điểm tuổi già (neovascular AMD) và sự khác biệt giữa các thuốc kháng yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (anti-VEGF) trong điều trị tắc tĩnh mạch võng mạc (retinal vein occlusion).
Hệ thống Port Delivery System trong điều trị neovascular AMD
PDS là một thiết bị cấy ghép vào mắt, hoạt động như một hồ chứa (reservoir) để giải phóng thuốc từ từ. Thiết bị được cấy dưới gây tê tại chỗ. Trong nghiên cứu then chốt, 250 bệnh nhân được cấy PDS so với 1567 bệnh nhân điều trị bằng ranibizumab tiêm nội nhãn định kỳ. Độ tuổi trung bình của bệnh nhân là 75 tuổi. Trước khi phẫu thuật, bệnh nhân đã nhận trung bình 5 mũi tiêm anti-VEGF. Kết quả cho thấy thị lực ổn định sau khi cấy ghép, mặc dù có một đợt giảm thị lực nhẹ ở tháng đầu tiên do xuất huyết nội nhãn. Anatomy (giải phẫu) võng mạc duy trì ổn định, không có hiện tượng tăng/giảm độ dày võng mạc đáng kể. Việc nạp lại thuốc (refill) được thực hiện mỗi 24 tuần. Ưu điểm chính là giảm gánh nặng điều trị (treatment burden) so với phác đồ tiêm truyền thống, vốn đòi hỏi số lần thăm khám cao hơn nhiều (ví dụ: 16 lần trong 2 năm theo một nghiên cứu tại Tây Ban Nha).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu PDS | 250 bệnh nhân |
| Cỡ mẫu nhóm chứng (ranibizumab) | 1567 bệnh nhân |
| Tuổi trung bình | 75 tuổi |
| Số mũi tiêm anti-VEGF trước đó | Trung bình 5 mũi |
| Tần suất nạp lại thuốc (refill) | Mỗi 24 tuần |
| Tỷ lệ endophthalmitis (viêm nội nhãn) | 2% (1/50 bệnh nhân) |
| Tỷ lệ xói mòn kết mạc (conjunctival erosion) | 4% |
| Tỷ lệ co rút kết mạc (retinal retraction) | 1% |
| Tỷ lệ di lệch thiết bị (dislocation) | 1% |
Bình luận: Thông tin theo EURETINA Debate 4, 2021; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. PDS là một bước tiến trong việc giảm gánh nặng tiêm nội nhãn, tuy nhiên, các biến chứng liên quan đến phẫu thuật như xói mòn kết mạc và viêm nội nhãn cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Việc theo dõi sát sao sau phẫu thuật là bắt buộc.
So sánh các thuốc Anti-VEGF trong tắc tĩnh mạch võng mạc
Các thuốc anti-VEGF như bevacizumab, ranibizumab và aflibercept đều được chứng minh là an toàn và hiệu quả trong điều trị tắc tĩnh mạch võng mạc (RVO). Các nghiên cứu như BRAVO và CRUISE cho thấy sự cải thiện thị lực đáng kể (trung bình 16-19 chữ cái sau 1 năm). Các nghiên cứu so sánh (như SCORE2) cho thấy bevacizumab không thua kém (non-inferior) so với aflibercept về mặt cải thiện thị lực và độ dày võng mạc. Mặc dù có những tranh luận về sự khác biệt nhỏ giữa các thuốc, các chuyên gia đồng thuận rằng thời điểm và cách thức điều trị (sớm và tích cực) quan trọng hơn việc lựa chọn loại thuốc cụ thể.
- Ưu tiên điều trị sớm để đạt kết quả thị lực tốt nhất.
- Cần theo dõi sát các biến chứng phẫu thuật khi sử dụng thiết bị cấy ghép.
- Cá nhân hóa phác đồ điều trị dựa trên gánh nặng bệnh tật và khả năng tuân thủ của bệnh nhân.
- Cân nhắc sử dụng laser trong các trường hợp tắc tĩnh mạch nhánh (BRVO) để giảm vùng võng mạc thiếu máu.
Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Việc sử dụng các thiết bị cấy ghép nội nhãn đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật chuyên sâu và quản lý kết mạc chặt chẽ để tránh các biến chứng như xói mòn hoặc nhiễm trùng. Trong điều trị RVO, các thuốc anti-VEGF hiện nay được coi là tiêu chuẩn vàng, với sự lựa chọn thuốc thường phụ thuộc vào chi phí và khả năng tiếp cận của bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
EURETINA, 2021, EURETINA Debate 4: Double Debate, EURETINA Channel, Video ID: PlpUuAnXtLo.