Tại hội thảo AIOC 2026 (IC193), các chuyên gia đã thảo luận về vai trò của thuốc sinh học tương tự (biosimilars) trong việc mở rộng khả năng tiếp cận điều trị cho bệnh nhân mắc các bệnh lý võng mạc. Việc sử dụng các thuốc này đã giúp giảm chi phí điều trị tới 50%, từ đó cải thiện đáng kể sự tuân thủ của bệnh nhân trong các phác đồ điều trị dài hạn.
Khoa học về thuốc sinh học tương tự
Thuốc sinh học tương tự được định nghĩa là các thực thể sinh học có cấu trúc tương đồng cao với thuốc gốc (innovator molecule), không có sự khác biệt có ý nghĩa lâm sàng về độ an toàn, độ tinh khiết hoặc hiệu lực. Khác với thuốc generic (thường là các phân tử nhỏ, trọng lượng phân tử thấp), thuốc sinh học tương tự có cấu trúc phức tạp hơn. Mặc dù chuỗi axit amin chính có thể tương đồng, các biến đổi thứ cấp, cấp ba và cấp bốn vẫn có sự khác biệt. Quá trình sản xuất cũng đóng vai trò quan trọng; ví dụ, ranibizumab được sản xuất trong E. coli, trong khi aflibercept được sản xuất trong dòng tế bào CHO (Chinese hamster ovary cells). Sự khác biệt trong quy trình sản xuất ảnh hưởng đến yếu tố tinh chế và mức độ độc tính.
Dữ liệu thực tế và an toàn lâm sàng
Dữ liệu từ Naran Netra trên 926 quy trình tiêm cho thấy tỷ lệ viêm nội nhãn (intraocular inflammation - IOI) là dưới 0,5% mỗi lần tiêm. Các báo cáo từ Ấn Độ cho thấy tỷ lệ viêm nội nhãn với brolucizumab thấp hơn 1%, trong khi các báo cáo quốc tế ghi nhận tỷ lệ này lên tới 4%. Các yếu tố quyết định nguy cơ viêm nội nhãn bao gồm: đặc điểm bệnh lý (bệnh tại võng mạc so với trong võng mạc), yếu tố bệnh nhân, đặc điểm thuốc (định dạng phân tử, liều lượng, công thức), yếu tố thủ thuật và tính sinh miễn dịch (immunogenicity) của thuốc.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu Naran Netra | 926 quy trình tiêm |
| Tỷ lệ viêm nội nhãn (IOI) | dưới 0,5% mỗi lần tiêm |
| Tỷ lệ viêm nội nhãn với brolucizumab (Ấn Độ) | dưới 1% |
| Tỷ lệ viêm nội nhãn với brolucizumab (Quốc tế) | lên tới 4% |
| Giảm chi phí điều trị | gần 50% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 (IC193), 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn bệnh nhân phù hợp, tránh dùng thuốc cho bệnh nhân có tiền sử viêm màng bồ đào (uveitis). Dữ liệu về tính an toàn của thuốc sinh học tương tự cần được theo dõi liên tục thông qua các chương trình cảnh giác dược (pharmacovigilance).
Định hướng thực hành lâm sàng
- Ưu tiên đánh giá kiểu hình bệnh lý để lựa chọn thuốc phù hợp, đặc biệt trong các trường hợp bệnh lý phức tạp hoặc không đáp ứng với điều trị ban đầu.
- Cần theo dõi sát sao tình trạng viêm nội nhãn sau tiêm và giáo dục bệnh nhân về các dấu hiệu, triệu chứng của IOI.
- Tận dụng lợi thế về chi phí của thuốc sinh học tương tự để tăng cường khả năng tiếp cận điều trị cho bệnh nhân tại các khu vực vùng sâu vùng xa.
- Duy trì sự kết nối chặt chẽ giữa bác sĩ lâm sàng và các đơn vị sản xuất để đảm bảo chuỗi cung ứng và bảo quản thuốc (cold chain) đạt chuẩn.
- Tiếp tục thu thập dữ liệu thực tế (real-world data) tại địa phương để củng cố niềm tin vào hiệu quả và tính an toàn của thuốc sinh học tương tự.
Tài liệu tham khảo:
Ashish Sharma, 2026, AIOC 2026 IC193 Retina Biosimilars Understanding the Science, Embracing the Aflibercept Future, aioseditorproceedings, Video ID: Q8qP3Szy09Q.