Trong buổi hội thảo trực tuyến năm 2026, các chuyên gia đã thảo luận về những tiến bộ trong chẩn đoán và quản lý bệnh lý đoạn sau nhãn cầu, đặc biệt nhấn mạnh vào vai trò của công nghệ hình ảnh hiện đại và các phương pháp điều trị mới cho thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD).
Cơ chế bệnh sinh và công nghệ chẩn đoán
Bệnh lý đoạn sau nhãn cầu thường là các rối loạn mắc phải, ảnh hưởng đến phức hợp biểu mô sắc tố võng mạc (RPE), màng Bruch và hắc mạc. Sự tiến bộ của Chụp cắt lớp quang học (Optical Coherence Tomography - OCT) và Chụp mạch OCT (OCT Angiography - OCTA) đã cho phép đánh giá chi tiết từng lớp mô, hỗ trợ phát hiện sớm các thay đổi bệnh lý. Ngoài ra, Liệu pháp điều biến quang học (Photobiomodulation - PBM) đang được nghiên cứu như một phương pháp kích thích chức năng tế bào thông qua các nguồn sáng LED, giúp cải thiện sức khỏe tế bào trong các trường hợp AMD thể khô.
Dữ liệu lâm sàng
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả | Ghi chú |
|---|---|---|
| Giảm nguy cơ tiến triển AMD (AREDS 1) | 25% tại 5 năm | tài liệu không nêu |
| Tỷ lệ bệnh nhân AMD có cơ sở di truyền | Khoảng 70% | tài liệu không nêu |
| Tăng nguy cơ AMD do hút thuốc + biến thể gen CFH | 5 lần | So với người không hút thuốc |
| Tăng nguy cơ AMD do BMI > 30 | 2.5 lần | tài liệu không nêu |
| Cải thiện thị lực trung bình với PBM | Khoảng 1 dòng | Sau 2 năm |
Bình luận: Các dữ liệu được trình bày chủ yếu dựa trên tổng quan kinh nghiệm lâm sàng và các nghiên cứu đã công bố. Cần lưu ý rằng việc sử dụng PBM vẫn còn là chủ đề tranh luận trong cộng đồng võng mạc do dữ liệu về hiệu quả dài hạn còn hạn chế. Việc áp dụng các xét nghiệm di truyền thường quy cho bệnh nhân AMD hiện không được khuyến cáo theo hướng dẫn của American Academy of Ophthalmology (AAO), do thiếu các liệu pháp gen đặc hiệu cho AMD tại thời điểm hiện tại.
Thực hành lâm sàng
- Kết hợp thăm khám đáy mắt giãn đồng tử truyền thống với các công nghệ hình ảnh hiện đại để tối ưu hóa chẩn đoán.
- Cân nhắc tư vấn thay đổi lối sống (ngừng hút thuốc, kiểm soát cân nặng) cho bệnh nhân có nguy cơ cao hoặc đã mắc AMD.
- Sử dụng công thức AREDS 2 thay vì AREDS 1 để giảm thiểu rủi ro liên quan đến beta-carotene ở người hút thuốc.
- Theo dõi sát bệnh nhân sử dụng thuốc đồng vận GLP-1, đặc biệt là những người có giải phẫu đĩa thị nguy cơ (crowded disc), để phát hiện sớm bệnh lý thần kinh thị giác thiếu máu cục bộ không do viêm động mạch (NAION).
Tài liệu tham khảo:
Pismenti, G., 2026, Emerging Trends and Controversies in Posterior Segment Care, Optometric Education Consultants, Webinar Series, Video ID: dQ944smpXgQ.