Xử trí biến chứng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể: Bài học từ các ca lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
24.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 với chủ đề "OOPS in Surgery: What's your next move" đã trình bày các chiến lược quản lý biến chứng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể, tập trung vào rách bao sau (Posterior Capsular Rent - PCR), kẹt mống mắt và gãy càng kính (haptic). Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự bình tĩnh, kiểm soát động lực học tiền phòng (Anterior Chamber - AC dynamics) và kỹ thuật xử trí đúng thời điểm để tránh các biến chứng nghiêm trọng hơn.

Quản lý rách bao sau (PCR)

Khi xảy ra PCR, việc duy trì sự ổn định của tiền phòng là ưu tiên hàng đầu. Tác giả khuyến cáo không nên hoảng loạn, cần dừng hút ngay lập tức để tránh làm rộng vết rách do sa dịch kính. Việc sử dụng vitrectomy tự động (automated vitrectomy) giúp giảm thiểu nguy cơ sa dịch kính thêm. Một kỹ thuật được đề xuất là thực hiện vitrectomy từ đường vào phía sau (pars plana) để giảm nhiễu loạn tiền phòng và tránh kéo căng dịch kính. Các thông số máy cần được tối ưu hóa: tốc độ cắt (cut rate) nên để ở mức tối đa, trong khi lực hút (aspiration) nên để thấp. Việc sử dụng chất nhuộm (như Triamcinolone acetonide) giúp làm nổi bật các sợi dịch kính để làm sạch triệt để tại các cổng vào, vùng đồng tử và tiền phòng.

Xử trí các tình huống khó trong đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL)

Đối với các trường hợp đục thủy tinh thể phức tạp như coloboma mống mắt hoặc đồng tử giãn kém, việc sử dụng móc mống mắt (iris hook) là cần thiết để bộc lộ phẫu trường. Khi gặp sự cố gãy càng kính (haptic) trong quá trình tiêm, nếu càng kính còn nguyên vẹn, phẫu thuật viên có thể cân nhắc cố định lại. Tuy nhiên, nếu càng kính bị gãy hoặc kẹt, việc cắt bỏ phần càng kính bị hỏng và thay thế bằng một IOL mới hoặc cố định lại là lựa chọn an toàn hơn. Các chuyên gia cảnh báo về việc lật (flip) IOL trong tiền phòng vì nguy cơ gây tổn thương nội mô giác mạc và rách bao sau, đồng thời khuyến cáo luôn có sẵn IOL dự phòng trước khi bắt đầu phẫu thuật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ rách bao sau (PCR)tài liệu không nêu
Tỷ lệ biến chứng zonule33% trong các ca đục thủy tinh thể cực sau
Kích thước vết mổ (phẫu thuật manual)2.8 mm - 3.2 mm
Thời gian theo dõi sau phẫu thuật6 tháng
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật được trình bày mang tính chất kinh nghiệm cá nhân từ các phẫu thuật viên. Việc xử trí PCR đòi hỏi kỹ năng vitrectomy thành thạo. Cần lưu ý rằng việc lật IOL trong tiền phòng là một thao tác có rủi ro cao đối với nội mô giác mạc, cần cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.
  • Luôn duy trì sự ổn định của tiền phòng bằng chất nhầy (viscoelastic) khi có dấu hiệu rách bao sau.
  • Sử dụng vitrectomy tự động với tốc độ cắt tối đa và lực hút thấp để làm sạch dịch kính.
  • Luôn chuẩn bị sẵn IOL dự phòng và kiểm tra kỹ càng trước khi bắt đầu phẫu thuật.
  • Sử dụng móc mống mắt (iris hook) để hỗ trợ bộc lộ phẫu trường trong các ca đồng tử giãn kém.
  • Tránh các thao tác "anh hùng" không cần thiết; chuyển đổi sang phẫu thuật manual nếu cần thiết để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, OOPS in Surgery What's your next move, aioseditorproceedings, Video ID: 65eIRSqD8fc.

Xem thêm