Xử trí biến chứng trong phẫu thuật Phaco: Hướng dẫn từ AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
12.10.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026 (chương trình IC470) đã thảo luận về các tình huống khẩn cấp trong phẫu thuật Phaco, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý biến chứng để đảm bảo kết quả thị giác tối ưu. Phẫu thuật Phaco hiện đại thường được coi là một thủ thuật nhanh chóng, nhưng các phẫu thuật viên cần chuẩn bị sẵn sàng cho những tình huống bất ngờ như rách bao sau (Posterior Capsule Rupture - PCR) hoặc hội chứng mắt cứng (Rock Hard Eye Syndrome).

Quản lý rách bao liên tục (CCC Runoff)

Rách bao liên tục (Continuous Curvilinear Capsulorhexis - CCC) là bước quan trọng nhất. Khi bao rách lan ra ngoại vi, phẫu thuật viên cần bình tĩnh, dừng lại, xoay vạt bao (pivoting) và sử dụng chất nhầy (OVD - Ophthalmic Viscosurgical Device) để duy trì độ sâu tiền phòng. Việc sử dụng kẹp xé bao (Utrata forceps) giúp kiểm soát vạt bao tốt hơn. Trong các trường hợp đục thủy tinh thể intumescent (đục thủy tinh thể căng phồng) với áp lực nội nhãn cao, kỹ thuật "double rexes" (xé bao hai lần) có thể được áp dụng để giải áp trước khi thực hiện xé bao chính thức.

Xử trí hội chứng mắt cứng (Rock Hard Eye Syndrome)

Hội chứng mắt cứng (Rock Hard Eye Syndrome) được mô tả bởi Law OC vào năm 2014, đặc trưng bởi tiền phòng nông, áp lực nội nhãn cao và sa mống mắt qua các cổng phụ. Cơ chế chính là sự di lệch dịch (fluid misdirection) ra sau, gây block đồng tử và đóng góc. Khi gặp tình trạng này, cần phân biệt với xuất huyết trên hắc mạc (suprachoroidal hemorrhage) - vốn gây đau dữ dội và mất phản xạ đỏ. Nếu nghi ngờ fluid misdirection, phẫu thuật viên có thể thực hiện vitrectomy (cắt dịch kính) qua pars plana để giải áp.

Quản lý rách bao sau (PCR) và thiếu hụt bao

Khi xảy ra rách bao sau (PCR), việc quan trọng nhất là không rút đầu dò Phaco đột ngột. Cần duy trì tiền phòng bằng OVD, thực hiện cắt dịch kính (anterior vitrectomy) với tốc độ cắt cao và áp lực hút thấp. Nếu có mảnh nhân rơi, cần xử trí thận trọng, tránh thao tác quá mức. Đối với các trường hợp thiếu hụt bao, việc đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) vào túi bao không còn khả thi, phẫu thuật viên có thể cân nhắc đặt IOL vào rãnh (sulcus) hoặc cố định củng mạc (scleral fixation) tùy theo tình trạng bao còn lại.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ rách bao sau (PCR)0.5% đến 2% trong phẫu thuật thường quy
Nguy cơ PCR ở mắt có hội chứng giả bong bao (PEX)Cao gấp 5 đến 8 lần so với mắt bình thường
Kích thước CCC lý tưởng5.5 mm
Thời gian tạo rexis bằng Zepto4 mili giây
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày trong tài liệu tập trung vào việc xử trí biến chứng tại chỗ. Hạn chế của tài liệu là thiếu các số liệu thống kê lớn về kết quả thị giác dài hạn sau khi xử trí các biến chứng này. Phẫu thuật viên cần lưu ý rằng việc chuyển đổi sang cắt dịch kính pars plana đòi hỏi kỹ năng chuyên biệt và không nên thực hiện nếu không đủ trang thiết bị.
  • Luôn duy trì độ sâu tiền phòng bằng OVD khi gặp biến chứng.
  • Sử dụng kỹ thuật cắt dịch kính với tốc độ cắt cao (high cut rate) để giảm thiểu kéo dịch kính.
  • Luôn chuẩn bị sẵn sàng các thiết bị hỗ trợ như CTR (Capsular Tension Ring) trong phòng mổ.
  • Học cách nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo như nếp nhăn bao hoặc sự thay đổi đột ngột của tiền phòng.
  • Review lại các video phẫu thuật của chính mình để rút kinh nghiệm từ các ca khó.

Tài liệu tham khảo:

Namita Sharma et al., 2026, AIOC 2026 IC470 Sailing through the storm, All India Ophthalmological Society Proceedings, Video ID: PYA6-HhRj_A.

Xem thêm