Hội thảo AIOC 2026 IC240 với chủ đề "Vitreoretinal Surgery Beyond the conventional cuts and peels" đã trình bày các kinh nghiệm lâm sàng trong việc xử trí những tình huống phẫu thuật dịch kính võng mạc phức tạp. Các báo cáo tập trung vào việc quản lý các ca chấn thương, bong võng mạc (retinal detachment - RD) và các biến chứng trong phẫu thuật, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự chuẩn bị kỹ lưỡng và khả năng ứng biến của phẫu thuật viên.
Quản lý các ca chấn thương và biến chứng phẫu thuật
Trong các ca chấn thương nhãn cầu, phẫu thuật viên cần luôn chuẩn bị cho những tình huống bất ngờ. Một ca xuất huyết dịch kính (vitreous hemorrhage) sau chấn thương có thể trở nên phức tạp do sự hiện diện của dị vật nội nhãn (intraocular foreign body) hoặc các dính cực sau. Việc sử dụng các chất nhuộm như IVTA (triamcinolone acetonide) có thể hỗ trợ xác định vị trí nhân hoặc các cấu trúc trong mắt khi độ tương phản kém. Đối với các ca bong võng mạc tái phát, phẫu thuật dưới dầu silicone (silicone oil) đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ áp lực nội nhãn để tránh tình trạng tăng nhãn áp (hypertonus). Trong trường hợp dị vật là móc câu cá, việc đảo ngược dị vật để giải phóng khỏi củng mạc là cần thiết thay vì cố gắng đẩy trực tiếp.
Kỹ thuật phẫu thuật SFIOL và Yamane
Kỹ thuật Yamane (Yamane technique) là một phương pháp cố định thủy tinh thể nhân tạo trong củng mạc (SFIOL) đòi hỏi sự chính xác cao. Các lỗi thường gặp bao gồm đánh dấu vị trí không chính xác do kết mạc phù nề (chemosed) và không tạo đường hầm củng mạc (scleral tunnel) đủ sâu, dẫn đến nguy cơ lộ haptic. Phẫu thuật viên khuyến cáo nên sử dụng đường hầm củng mạc để cố định haptic, tránh việc đi trực tiếp vào khoang dịch kính. Việc sử dụng kính ba mảnh (three-piece lens) và kỹ thuật docking haptic từ cổng bên (side port) giúp cải thiện độ ổn định và định tâm của IOL.
Xử trí biến chứng trong phẫu thuật dịch kính võng mạc
Các biến chứng như tổn thương cơ trực (iatrogenic muscle injury) trong phẫu thuật bong võng mạc cần được xử trí kịp thời bằng cách xác định và khâu lại các sợi cơ. Việc sử dụng checklist trong phòng mổ (OT checklist) theo tiêu chuẩn NABH giúp giảm thiểu các sai sót do thiết bị hỏng hóc. Đối với các ca dị vật nội nhãn, việc chụp CT scan là cần thiết để xác định chính xác vị trí, đặc biệt khi X-quang không rõ ràng hoặc có nhiều vị trí va chạm (multiple impact sites). Trong phẫu thuật bóc màng (membrane peeling) ở bệnh nhân võng mạc đái tháo đường (PDR), phẫu thuật bimanual (bimanual vitrectomy) với sự hỗ trợ của chandelier light source giúp phẫu thuật viên kiểm soát tốt hơn các dính xơ mạch máu (fibrovascular proliferation).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | Tài liệu không nêu |
| Kỹ thuật SFIOL | Yamane technique |
| Dị vật nội nhãn | X-ray và CT scan hỗ trợ xác định vị trí |
| Thời gian phẫu thuật | Khoảng 2 giờ (ca tổn thương cơ trực) |
| Chất hỗ trợ | IVTA, PFCL, Silicone oil, BBG |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC240; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như Yamane và bimanual vitrectomy đòi hỏi đường cong học tập (learning curve) đáng kể. Việc sử dụng PFCL (perfluorocarbon liquid) cần thận trọng để tránh kẹt dị vật hoặc máu dưới võng mạc. Các sáng kiến như RetiLite hay GloPort là những giải pháp tình thế (DIY) cần được kiểm chứng về độ an toàn và hiệu quả trước khi áp dụng rộng rãi.
- Luôn kiểm tra kỹ cannula và các dụng cụ trước khi phẫu thuật.
- Sử dụng CT scan trong các ca nghi ngờ dị vật nội nhãn để tránh bỏ sót.
- Áp dụng phẫu thuật bimanual cho các ca PDR phức tạp có dính xơ mạch máu.
- Không nên vội vàng thực hiện các phẫu thuật tắt (shortcuts) khi chưa có đủ dụng cụ hoặc sự chuẩn bị.
- Luôn có kế hoạch dự phòng (backup plan) cho các thiết bị chiếu sáng và máy phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, IC240, Vitreoretinal Surgery Beyond the conventional cuts and peels, aioseditorproceedings, 2026.