Xử trí rách bao sau (PCR) trong phẫu thuật Phaco: Hướng dẫn lâm sàng cho phẫu thuật viên

Bs Ngô Hữu Thế
9.10.26
Last Updated

Rách bao sau (Posterior Capsular Rupture - PCR) là một biến chứng thường gặp trong phẫu thuật Phaco, đòi hỏi phẫu thuật viên phải có kỹ năng xử trí bình tĩnh và chính xác để đạt kết quả thị giác tối ưu. Tài liệu này tổng hợp các chiến lược quản lý từ kinh nghiệm lâm sàng của Dr. Mohan Rajan tại hội nghị AIOC 2026.

Cơ chế sinh lý bệnh

Khi xảy ra PCR, việc sử dụng hệ thống tưới-hút đồng trục (coaxial irrigation aspiration) có thể làm tăng áp lực trong tiền phòng, đẩy dịch kính ra trước như một cơn sóng thần (tsunami). Sự hiện diện của dịch kính trong tiền phòng gây kéo căng nền dịch kính và hoàng điểm, dẫn đến nguy cơ phù hoàng điểm dạng nang (Cystoid Macular Edema - CME). Việc chuyển sang hệ thống tưới-hút hai tay (bimanual) giúp tách biệt dòng tưới và hút, tạo hiệu ứng chèn ép (tamponade) lên vết rách, ngăn chặn sự hydrat hóa dịch kính và giảm thiểu các lực kéo bất lợi.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ biến chứng endophthalmitis khi có PCR và mất dịch kínhTăng 4 đến 5 lần
Thời gian theo dõiTài liệu không nêu
Cỡ mẫu nghiên cứuTài liệu không nêu
Phương pháp xử trí chínhCắt dịch kính trước (anterior vitrectomy)
Bình luận: Đây là bài giảng kinh nghiệm lâm sàng, không phải nghiên cứu có đối chứng. Điểm quan trọng nhất là việc nhấn mạnh không được rút dụng cụ đột ngột khi xảy ra PCR để tránh làm rộng vết rách và kéo nhân vào khoang dịch kính. Việc sử dụng chất nhầy (viscoelastic) để làm đầy tiền phòng trước khi rút dụng cụ là một bước then chốt để bảo vệ cấu trúc mắt.

Thực hành lâm sàng

  • Không rút dụng cụ đột ngột: Khi phát hiện PCR, giữ nguyên vị trí dụng cụ, bơm chất nhầy (viscoat) để ổn định tiền phòng trước khi rút.
  • Ưu tiên cắt dịch kính trước: Luôn cắt dịch kính trước khi lấy vỏ (cortex) để tránh lực kéo lên nền dịch kính.
  • Sử dụng triamcinolone: Pha loãng triamcinolone tỷ lệ 1:3 để nhuộm và xác định chính xác dịch kính trong tiền phòng.
  • Khâu vết mổ: Luôn khâu kín các vết mổ sau khi xử trí PCR để giảm nguy cơ viêm nội nhãn (endophthalmitis).
  • Đặt IOL: Cân nhắc đặt IOL vào túi hoặc rãnh (sulcus) tùy thuộc vào tình trạng bao, có thể sử dụng kỹ thuật kẹp bao (capture) nếu cần thiết.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Mohan Rajan, 2026, After Pcr What Next, AIOC2026 IC67, Video ID: A2EG_4lAULg.

Xem thêm