Tại hội thảo AIOC2026, Dr. Shail Vasavada đã trình bày các ca lâm sàng về xử trí biến chứng rách bao sau (Posterior Capsular Rupture - PCR) trong phẫu thuật đục thủy tinh thể, nhấn mạnh kỹ thuật chuyển rách bao thành bao sau liên tục (Posterior Capsulorhexis - PCCC) để đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) an toàn. Việc quản lý các trường hợp đục thủy tinh thể phức tạp, bao gồm đục thủy tinh thể cực sau (Posterior Polar Cataract) và các trường hợp có tiền sử bệnh lý nhãn khoa, đòi hỏi sự bình tĩnh và tuân thủ các nguyên tắc phẫu thuật chặt chẽ để tránh các biến chứng nghiêm trọng như rơi nhân hoặc vật liệu thủy tinh thể vào dịch kính.
Quản lý rách bao sau và chuyển đổi thành PCCC
Khi xảy ra rách bao sau, bước đầu tiên là không được hoảng loạn. Phẫu thuật viên cần duy trì áp lực dương trong tiền phòng bằng cách giữ nguyên đầu tưới (irrigation) trong mắt trước khi rút dụng cụ. Bước tiếp theo là tiêm chất nhầy (viscoelastic) để ổn định tiền phòng và ngăn chặn sự sa dịch kính. Tác giả ưu tiên sử dụng chất nhầy phân tán (dispersive viscoelastic) có gốc chondroitin sulfate để tamponade vùng rách, sau đó sử dụng chất nhầy kết dính (cohesive viscoelastic) gốc sodium hyaluronate để làm đầy tiền phòng và ngăn dịch kính thoát ra thêm. Mục tiêu là chuyển vết rách bao sau thành một đường rách bao sau liên tục (PCCC) có bờ chắc chắn, cho phép đặt IOL vào trong túi bao một cách an toàn.
Kỹ thuật cắt dịch kính và đặt IOL
Tác giả so sánh hai phương pháp cắt dịch kính: cắt dịch kính qua đường rạch rìa (limbal vitrectomy) và cắt dịch kính qua pars plana (pars plana vitrectomy). Cắt dịch kính qua pars plana được khuyến cáo vì cho phép tiếp cận công thái học tốt hơn, giúp loại bỏ dịch kính đối xứng xung quanh vùng rách mà không gây kéo căng dịch kính, từ đó giảm nguy cơ làm rộng vết rách bao sau. Sau khi thực hiện cắt dịch kính, nếu đã tạo được PCCC, phẫu thuật viên có thể đặt IOL vào trong túi bao. Trong trường hợp vết rách quá lớn hoặc không thể tạo PCCC, phẫu thuật viên cần cân nhắc đặt IOL ba mảnh (three-piece IOL) vào rãnh (sulcus) và thực hiện kẹp quang học (optic capture) qua bao trước để đảm bảo độ ổn định của IOL.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | Tài liệu không nêu |
| Loại biến chứng | Rách bao sau (PCR) |
| Kỹ thuật xử trí chính | Chuyển rách bao thành PCCC |
| Phương pháp cắt dịch kính ưu tiên | Pars plana vitrectomy |
| Theo dõi sau phẫu thuật | 2 năm (ca 1), 4 tháng (ca 2) |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì áp lực tiền phòng và sử dụng chất nhầy đúng loại để kiểm soát biến chứng. Việc chuyển rách bao thành PCCC là một kỹ thuật nâng cao, đòi hỏi kỹ năng sử dụng kẹp xé bao (capsulorhexis forceps) thành thạo. Hạn chế của báo cáo này là tính chất ca lâm sàng đơn lẻ, không có dữ liệu thống kê về tỷ lệ thành công dài hạn.
- Luôn giữ bình tĩnh và duy trì áp lực tiền phòng bằng đầu tưới khi phát hiện rách bao sau.
- Sử dụng chất nhầy phân tán để tamponade vùng rách trước khi thực hiện các thao tác tiếp theo.
- Ưu tiên cắt dịch kính qua pars plana để giảm thiểu kéo căng dịch kính và nguy cơ mở rộng vết rách.
- Luôn chuẩn bị sẵn IOL ba mảnh làm phương án dự phòng nếu không thể đặt IOL vào trong túi bao.
- Thực hiện kẹp quang học (optic capture) qua bao trước để tăng độ ổn định cho IOL trong các trường hợp rách bao phức tạp.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Shail Vasavada, 2026, Posterior Capsulorhexis & Iol Placements in Pcr, AIOC2026 - IC24, Video ID: 74nmOnN6Qig.