Xử trí rách bao sau và đặt thủy tinh thể nhân tạo trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Bs Ngô Hữu Thế
27.10.26
Last Updated

Khóa học video AIOC2026 IC24 (2026) trình bày các chiến lược lâm sàng trong việc quản lý rách bao sau (Posterior Capsule Rupture - PCR) và đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) trong các tình huống phức tạp. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự bình tĩnh, bảo tồn tiền phòng và sử dụng các kỹ thuật hỗ trợ để đạt được kết quả thị giác tối ưu cho bệnh nhân.

Quản lý rách bao sau và đặt IOL

Khi xảy ra PCR, bước đầu tiên là không hoảng loạn. Cần duy trì áp lực dương trong tiền phòng bằng cách giữ dụng cụ tưới (irrigation) trong mắt trước khi rút dụng cụ hút (aspiration). Việc tiêm chất nhầy (viscoelastic) loại phân tán (dispersive) giúp chèn ép (tamponade) vùng rách, ngăn chặn sự lan rộng của vết rách và thoát dịch kính. Sau đó, có thể chuyển đổi vết rách thành một bao sau liên tục (Posterior Continuous Curvilinear Capsulorhexis - PCCC) để tạo bờ bao vững chắc cho việc đặt IOL trong bao. Nếu có thoát dịch kính, phương pháp cắt dịch kính qua pars plana (pars plana vitrectomy) được ưu tiên hơn cắt dịch kính qua đường rìa (limbal vitrectomy) để giảm thiểu sự kéo dịch kính và giảm nguy cơ mở rộng vết rách.

Xử trí các tình huống phức tạp

Trong các trường hợp đục thủy tinh thể cực sau (posterior polar cataract) hoặc có khiếm khuyết bao sẵn, việc sử dụng kỹ thuật phẫu thuật chậm (slow motion phacoemulsification) và bimanual irrigation aspiration là cần thiết. Đối với các trường hợp IOL bị lệch (decentered IOL), mục tiêu chính là tái định tâm IOL với sự can thiệp tối thiểu. Nếu IOL bị lệch do thiếu hụt dây chằng, có thể sử dụng vòng bao (endocapsular ring) hoặc cố định haptic vào củng mạc (intrascleral haptic fixation). Đối với các trường hợp có sẹo giác mạc trung tâm, kỹ thuật tạo đồng tử pinhole (pinhole pupilloplasty) có thể cải thiện thị lực đáng kể bằng cách tạo ra một đồng tử nhỏ (khoảng 1 mm đến 1.5 mm).

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kích thước đồng tử pinhole khuyến cáo1 mm đến 1.5 mm
Phương pháp cắt dịch kính ưu tiênPars plana vitrectomy
Loại IOL cho trường hợp rách baoThree-piece IOL
Thời gian theo dõi ca lâm sàng2 năm
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC24, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như PCCC và cố định haptic vào củng mạc đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật cao. Việc sử dụng chất nhầy dispersive để tamponade là một chiến lược quan trọng nhưng cần lưu ý loại bỏ hoàn toàn chất nhầy sau phẫu thuật để tránh tăng nhãn áp.
  • Luôn giữ dụng cụ tưới trong mắt khi xảy ra PCR để duy trì tiền phòng.
  • Ưu tiên cắt dịch kính qua pars plana để giảm kéo dịch kính.
  • Sử dụng IOL ba mảnh (three-piece IOL) làm dự phòng cho các trường hợp rách bao.
  • Không nên cố gắng đặt IOL một mảnh vào rãnh (sulcus) khi có rách bao.
  • Sử dụng triamcinolone để nhuộm dịch kính giúp quan sát rõ ràng trong quá trình cắt dịch kính.

Tài liệu tham khảo:

AIOC2026, 2026, IC24 - Tackling Posterior Capsule Rupture & Iol Implantation: Video Course, aioseditorproceedings, 01:02:52.

Xem thêm