Hội thảo AIOC 2026 IC472 đã thảo luận về các vùng xám trong quản lý Glaucoma, bao gồm vai trò của laser YAG (PI và iridoplasty), SLT, các thiết bị cấy ghép nội nhãn (intra-cameral implants) và các thủ thuật MIGS (Minimally Invasive Glaucoma Surgery). Các chuyên gia nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị thay vì áp dụng một phác đồ duy nhất cho mọi bệnh nhân.
Vai trò của Laser YAG trong Glaucoma góc đóng
Bệnh Glaucoma góc đóng nguyên phát (PACG) là một bệnh lý tiến triển. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tiến triển từ nghi ngờ góc đóng (PACS) sang góc đóng (PAC) là khoảng 22%, từ PAC sang PAC có tổn thương thần kinh thị giác (PAC OD) là 38%, và từ PAC OD sang PACG là 30.7%. Mặc dù laser PI dự phòng được khuyến cáo, hiệu quả phụ thuộc vào việc xác định đúng đối tượng bệnh nhân. Việc sử dụng thấu kính Abraham iridotomy giúp ổn định mắt, tập trung tia laser và cung cấp độ phóng đại 66D với mật độ năng lượng tăng 2.5 lần. Các nghiên cứu cũ của Spaith chỉ ra 26% trường hợp có rối loạn thị giác sau LPI, đặc biệt ở vị trí 10-11 giờ. Nghiên cứu ZAP trial cho thấy LPI giúp làm rộng góc tiền phòng, tuy nhiên một số nghiên cứu khác ghi nhận sự tiến triển vẫn xảy ra sau LPI. Các yếu tố nguy cơ tiến triển bao gồm tuổi cao, nhãn áp (IOP) cao, độ sâu tiền phòng nông và vị trí thủy tinh thể ra trước.
Iridoplasty và các lựa chọn điều trị khác
Iridoplasty được xem xét cho các trường hợp plateau iris (chiếm 20-30% các ca PACD). Thủ thuật này tạo ra sự mở rộng cơ học của góc tiền phòng. Kỹ thuật bao gồm sử dụng kích thước điểm laser lớn, công suất thấp, thời gian 300-500 ms, với 20-25 điểm phân bố trên 360 độ. Đối với các cơn cấp tính, iridoplasty có thể giúp hạ nhãn áp nhanh hơn trong 2 giờ đầu so với chỉ dùng PI đơn thuần. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả lâu dài của iridoplasty trong Glaucoma góc đóng mạn tính còn hạn chế.
SLT như một liệu pháp điều trị đầu tay
SLT (Selective Laser Trabeculoplasty) đang trở lại mạnh mẽ như một lựa chọn điều trị đầu tay thay thế thuốc nhỏ mắt. Nghiên cứu landmark (LIGHT trial) so sánh SLT với thuốc nhỏ mắt trong 3 năm cho thấy 74.2% bệnh nhân nhóm SLT không cần dùng thuốc. Ở mốc 6 năm, khoảng 70% bệnh nhân vẫn duy trì nhãn áp mục tiêu mà không cần thuốc hoặc phẫu thuật. SLT giúp giảm 29% tỷ lệ tiến triển thị trường so với nhóm dùng thuốc. Cơ chế của SLT bao gồm tổn thương nhiệt chọn lọc lên lưới bè, kích thích tái tạo tế bào và tăng cường dòng chảy thủy dịch.
Thiết bị cấy ghép nội nhãn (Intra-cameral Implants)
Các thiết bị cấy ghép nội nhãn chứa prostaglandin (PGA) như bimatoprost (Durista) đang được phát triển để giải quyết vấn đề tuân thủ điều trị của bệnh nhân. Durista chứa 10 microgram bimatoprost trong ma trận polymer, có thời gian tác dụng khoảng 4-6 tháng. Các biến chứng tiềm ẩn bao gồm sung huyết kết mạc, viêm, và nguy cơ mất tế bào nội mô. Đây hiện được xem là liệu pháp bổ trợ cho các trường hợp không kiểm soát được bằng thuốc hoặc bệnh nhân không tuân thủ điều trị.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ tiến triển PACS sang PAC | 22% |
| Tỷ lệ tiến triển PAC sang PAC OD | 38% |
| Tỷ lệ tiến triển PAC OD sang PACG | 30.7% |
| Tỷ lệ bệnh nhân SLT không dùng thuốc (3 năm) | 74.2% |
| Tỷ lệ bệnh nhân SLT không dùng thuốc (6 năm) | 70% |
| Thời gian đạt nhãn áp mục tiêu (nhóm thuốc) | 2.24 tháng |
| Thời gian đạt nhãn áp mục tiêu (nhóm SLT) | 69 tháng |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC472; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu về SLT và các thiết bị cấy ghép nội nhãn cho thấy xu hướng chuyển dịch sang các phương pháp điều trị ít phụ thuộc vào sự tuân thủ của bệnh nhân. Cần lưu ý rằng các thiết bị cấy ghép nội nhãn vẫn đang trong giai đoạn theo dõi về an toàn nội mô dài hạn.
- Ưu tiên SLT làm liệu pháp đầu tay cho Glaucoma góc mở và tăng nhãn áp.
- Cân nhắc iridoplasty cho các trường hợp plateau iris.
- Theo dõi sát bệnh nhân sau LPI vì LPI không phải là điểm kết thúc điều trị.
- Cá thể hóa việc lựa chọn giữa các thủ thuật MIGS dựa trên kinh nghiệm phẫu thuật viên và tình trạng bệnh.
Tài liệu tham khảo:
AIOS, 2026, AIOC 2026 IC472 Questioning the effectiveness & relevance of certain Glaucoma management procedures, aioseditorproceedings, Video ID: Hl2Z1Ngvurk.