Hội nghị AIOC 2026 (Poster Podium Presentation Uvea) đã trình bày các ca lâm sàng phức tạp về viêm màng bồ đào (uveitis) và các bệnh lý võng mạc liên quan, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán phân biệt và phối hợp đa chuyên khoa. Các báo cáo bao gồm từ hội chứng viêm thận - màng bồ đào (tubulointerstitial nephritis and uveitis syndrome - TINU), viêm võng mạc do virus, đến các bệnh lý võng mạc nhiễm trùng và viêm màng bồ đào ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch.
Hội chứng TINU và biểu hiện thần kinh võng mạc
Báo cáo về một bệnh nhân nữ 34 tuổi với chẩn đoán nghi ngờ hội chứng TINU, một tình trạng viêm qua trung gian miễn dịch hiếm gặp. Bệnh nhân có tiền sử bệnh thận mạn, suy tim và tăng áp phổi. Biểu hiện tại mắt là viêm thần kinh võng mạc (neuroretinitis) hai mắt, đặc trưng bởi phù gai thị và hình ảnh sao hoàng điểm (macular star). Chẩn đoán xác định dựa trên sự kết hợp giữa rối loạn chức năng thận và các dấu hiệu viêm màng bồ đào sau. Điều trị bằng corticosteroid toàn thân và tại chỗ cho thấy sự cải thiện đáng kể về thị lực và giảm phù hoàng điểm sau 2 tháng theo dõi. Tác giả nhấn mạnh vai trò của sinh thiết thận là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán TINU.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc chẩn đoán TINU đòi hỏi loại trừ các nguyên nhân nhiễm trùng và tự miễn khác. Sự phối hợp với chuyên khoa thận là bắt buộc để quản lý bệnh nhân.
Viêm võng mạc nhiễm trùng ở trẻ em
Một nghiên cứu hồi cứu trên 21 mắt của 20 bệnh nhân nhi (dưới 16 tuổi) tại một cơ sở chăm sóc cấp ba từ tháng 1/2019 đến tháng 12/2021 đã phân tích hồ sơ lâm sàng của viêm màng bồ đào nhiễm trùng. Kết quả cho thấy 70% bệnh nhân là nam, 30% là nữ, độ tuổi từ 4 đến 15. Triệu chứng phổ biến nhất là giảm thị lực (76,2%) và đỏ mắt (61,9%). Viêm màng bồ đào sau là dạng phổ biến nhất (66,7%). Các tác nhân gây bệnh bao gồm Toxoplasma, virus và các nguyên nhân khác với tỷ lệ bằng nhau (33,3%). Điều trị bằng corticosteroid và thuốc kháng vi sinh vật tùy theo nguyên nhân đã mang lại cải thiện thị lực đáng kể (trung bình 0,55). Nghiên cứu lưu ý sự vắng mặt của viêm màng bồ đào do quai bị (mumps) trong loạt ca này, khác biệt so với một số báo cáo trước đó.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 21 mắt, 20 bệnh nhân |
| Tỷ lệ nam/nữ | 70% nam, 30% nữ |
| Độ tuổi | 4 - 15 tuổi |
| Viêm màng bồ đào sau | 66,7% |
| Cải thiện thị lực trung bình | 0,55 |
Ứng dụng OCTA trong viêm màng bồ đào
Nghiên cứu quan sát tiến cứu trên 15 mắt của 13 bệnh nhân viêm màng bồ đào sau và tân mạch hắc mạc (choroidal neovascular membrane - CNVM) viêm đã đánh giá vai trò của chụp mạch cắt lớp quang học (optical coherence tomography angiography - OCTA). Kết quả cho thấy mật độ mạch máu nông và sâu giảm đáng kể ở bệnh nhân viêm màng bồ đào so với nhóm chứng. Vùng không tưới máu mao mạch (capillary free zones) tăng đáng kể ở bệnh nhân CNVM hoạt động. OCTA được xác định là công cụ chẩn đoán không xâm lấn hiệu quả để theo dõi các giai đoạn của CNVM viêm và đáp ứng điều trị.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. OCTA cung cấp thông tin chi tiết về mạng lưới mạch máu mà chụp mạch huỳnh quang (FFA) truyền thống có thể bỏ sót, đặc biệt trong việc phân biệt các giai đoạn hoạt động của bệnh.
Thách thức trong chẩn đoán viêm màng bồ đào nhiễm trùng
Báo cáo về một bệnh nhân nam 31 tuổi, suy giảm miễn dịch (HIV dương tính), được chẩn đoán viêm võng mạc do giang mai mắt (ocular syphilis) sau khi thất bại với điều trị CMV retinitis. Bệnh nhân được điều trị bằng injection septone (ceftriaxone) 1g IV, 2 lần/ngày trong 2 tuần và sau đó là tiêm nội nhãn septile (ceftriaxone) 2,25mg/0,1ml. Thị lực cải thiện sau 2 ngày. Bài học rút ra là giang mai mắt có thể tồn tại dai dẳng dù đã điều trị hệ thống và cần cân nhắc tiêm nội nhãn như một phương pháp hỗ trợ.
- Luôn nghi ngờ viêm màng bồ đào nhiễm trùng ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch.
- Phối hợp đa chuyên khoa (thận, truyền nhiễm) là chìa khóa trong quản lý các ca phức tạp.
- Sử dụng OCTA để theo dõi tiến triển của tân mạch hắc mạc viêm.
- Cân nhắc tiêm nội nhãn kháng sinh trong các trường hợp giang mai mắt kháng trị.
- Chẩn đoán phân biệt kỹ lưỡng giữa viêm màng bồ đào và các bệnh lý giả viêm như CSCR.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, Poster Podium Presentation Uvea, aioseditorproceedings, https://www.youtube.com/watch?v=TSbuAW7c98U