Giới thiệu về phổ bệnh lý Pachychoroid
Khái niệm Pachychoroid mô tả một kiểu hình đặc trưng bởi sự suy giảm lớp mao mạch hắc mạc (choriocapillaris) nằm trên các mạch máu hắc mạc giãn rộng, liên quan đến rối loạn chức năng biểu mô sắc mô võng mạc (RPE) và khả năng tân mạch hóa. Các biểu hiện lâm sàng bao gồm bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (CSC), bệnh lý biểu mô sắc tố pachychoroid (PPE), tân mạch pachychoroid (PNV), bệnh mạch máu hắc mạc dạng polyp (PCV/AT1), lõm hắc mạc khu trú (FCE) và hội chứng pachychoroid quanh gai thị (PPS). Các tình trạng này được cho là các biểu hiện khác nhau của một quá trình bệnh lý chung. Sự hiện diện của các thay đổi hình thái đặc trưng, thay vì chỉ đơn thuần là độ dày hắc mạc, là tiêu chuẩn quan trọng nhất để chẩn đoán bệnh lý pachychoroid.
Vai trò của OCT Angiography (OCTA)
Công nghệ OCTA cho phép đánh giá không xâm lấn vi mạch võng mạc và hắc mạc. Phân tích tín hiệu mất tương quan (decorrelation signal) giúp hình dung dòng máu trong các lớp võng mạc và sâu hơn ở mức mao mạch hắc mạc. Tái tạo en face cung cấp hình ảnh bản đồ mạch máu độ phân giải cao. OCTA đã được sử dụng để phân tích định tính và định lượng mao mạch hắc mạc (CC) ở cả mắt khỏe mạnh và mắt bệnh lý, đóng góp quan trọng vào việc hiểu phổ bệnh lý pachychoroid.
Suy giảm lưu lượng máu hắc mạc trong
Trong bệnh lý pachychoroid, sự phân bố các thay đổi RPE, bong võng mạc thần kinh và tân mạch hóa có liên quan đến sự dày hắc mạc khu trú do giãn các mạch máu lớp Haller (pachyvessels) và mỏng lớp mao mạch hắc mạc cùng lớp Sattler. Gal-Or et al. đã phát hiện tỷ lệ các vùng suy giảm tín hiệu dòng chảy hắc mạc trong cao hơn ở mắt pachychoroid so với nhóm chứng, với 68% các vùng này liên quan về mặt giải phẫu với pachyvessels. Các nghiên cứu khác gợi ý rằng thiếu hụt dòng chảy vi mạch có thể là một trong những thay đổi cận lâm sàng cơ bản trước khi xuất hiện các rối loạn phổ pachychoroid.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ vùng suy giảm tín hiệu dòng chảy liên quan pachyvessels | 68% |
| Tỷ lệ vùng suy giảm tín hiệu dòng chảy colocalized với pachyvessels | 89% |
| Tỷ lệ tân mạch hóa trong PCV (kết hợp SD-OCT, FA, ICGA) | 25% |
| Tỷ lệ tân mạch hóa trong PCV (OCTA) | 35.6% |
| Tỷ lệ tân mạch hóa ở PED phẳng không đều (43% vs 10%) | 43% ở PED phẳng không đều so với 10% ở PED khu trú |
| Tỷ lệ tân mạch hóa tiềm tàng (quiescent) trong PNV | lên đến 11% |
Bình luận: Thông tin theo [OCTA in Ophthalmology, 2022]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các nghiên cứu cho thấy sự suy giảm lưu lượng máu mao mạch hắc mạc có thể là dấu hiệu sớm của bệnh lý pachychoroid. Cần lưu ý rằng các hiện tượng bóng lưng (shadowing artifacts) từ dịch dưới võng mạc hoặc các đám sắc tố có thể mô phỏng tình trạng thiếu máu hắc mạc trên OCTA, gây khó khăn cho việc chẩn đoán chính xác.
Bệnh mạch máu hắc mạc dạng polyp (PCV)
PCV được đặc trưng bởi sự hiện diện của các giãn mạch dạng polyp và mạng lưới mạch máu phân nhánh bất thường. Chẩn đoán dựa trên sự hiện diện của các polyp trên chụp mạch indocyanine green (ICGA), vốn là tiêu chuẩn vàng. Tuy nhiên, OCT và OCTA cùng nhau có độ nhạy và độ đặc hiệu cao cho chẩn đoán PCV. Các dấu hiệu OCT cấu trúc điển hình bao gồm bong biểu mô sắc tố (PED) nhọn, dấu hiệu "double layer sign" (dấu hiệu hai lớp). OCTA có thể phát hiện dòng chảy với vận tốc thấp tới 0.2-0.3 mm/s. Nghiên cứu cho thấy sự kết hợp giữa OCT và OCTA đạt độ nhạy 82.6% và độ đặc hiệu 100% trong việc phân biệt PCV với tân mạch hắc mạc/tăng sinh mạch máu võng mạc.
- Sử dụng OCTA để đánh giá không xâm lấn các mạng lưới mạch máu hắc mạc.
- Chú ý các dấu hiệu OCT cấu trúc như PED nhọn và dấu hiệu hai lớp để nghi ngờ PCV.
- Kết hợp OCT và OCTA để tăng độ chính xác trong chẩn đoán phân biệt tân mạch hắc mạc.
- Cân nhắc khả năng tân mạch hóa trong các trường hợp CSC mạn tính ngay cả khi không có dịch dưới võng mạc rõ ràng.
- Theo dõi sự thay đổi của các vùng suy giảm dòng chảy hắc mạc để đánh giá tiến triển bệnh lý.
Tài liệu tham khảo:
Luís Mendonça, 2022, Pachychoroid Diseases Of The Macula, OCTA in Ophthalmology, 147-162.