Theo báo cáo của Viện Y học (Institute of Medicine) năm 2011, trong khi nhiều bệnh nhân vẫn chưa được giảm đau đầy đủ, số ca tử vong do quá liều thuốc kê đơn đã tăng đáng kể trong thập kỷ qua. Bối cảnh pháp lý và quy định về quản lý đau (pain management) tại Hoa Kỳ được định hình bởi sự cân bằng giữa việc đảm bảo tiếp cận thuốc giảm đau và ngăn chặn tình trạng lạm dụng, chuyển hướng thuốc (diversion).
Luật về các chất được kiểm soát liên bang
Đạo luật về các chất được kiểm soát (Controlled Substances Act - CSA) năm 1970 là luật kiểm soát thuốc chính tại Hoa Kỳ, thiết lập hệ thống phân phối khép kín để giảm thiểu việc buôn bán và lạm dụng thuốc. CSA phân loại các chất thành 5 nhóm (schedules) dựa trên tiềm năng lạm dụng và giá trị y tế. Cơ quan Quản lý Thực thi Dược phẩm (Drug Enforcement Administration - DEA) là cơ quan liên bang chịu trách nhiệm thực thi CSA. Các bác sĩ phải đăng ký với DEA để kê đơn, cấp phát và quản lý các chất này. Nguyên tắc "Cân bằng" (Balance), được thiết lập bởi Công ước Duy nhất về Thuốc gây nghiện năm 1961, khẳng định rằng các nỗ lực ngăn chặn lạm dụng không được cản trở việc thực hành y tế hợp pháp và chăm sóc bệnh nhân phù hợp.
Thực hành y tế không bị quy định bởi DEA
Quyền quy định thực hành y tế thuộc về các tiểu bang thông qua các đạo luật thực hành y tế nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. CSA không có thẩm quyền định nghĩa hoặc quy định thực hành y tế. Quyền thực thi của DEA chỉ liên quan đến các bác sĩ tham gia vào việc phân phối bất hợp pháp các chất được kiểm soát nằm ngoài thực hành y tế hợp pháp. Việc điều trị nghiện bằng methadone hoặc buprenorphine yêu cầu đăng ký riêng biệt với chính phủ liên bang như một Chương trình Điều trị Opioid (Opioid Treatment Program - OTP), tuy nhiên, methadone có thể được kê đơn như một thuốc giảm đau theo luật của các opioid nhóm II khác.
Luật tiểu bang và đánh giá chất lượng chính sách đau
Luật tiểu bang thường có các hạn chế nghiêm ngặt hơn luật liên bang về việc kê đơn opioid, điều này có thể gây cản trở quyết định lâm sàng. Nghiên cứu đánh giá chính sách đau của các tiểu bang sử dụng 16 tiêu chí chia thành các điều khoản tích cực (tăng cường giảm đau) và tiêu cực (cản trở giảm đau). Dữ liệu năm 2015 cho thấy sự cải thiện đáng kể trong chất lượng chính sách của nhiều tiểu bang nhờ việc áp dụng các mẫu chính sách của Liên đoàn các Hội đồng Y khoa Tiểu bang (Federation of State Medical Boards). Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các ngôn ngữ lỗi thời như "người nghiện" (addict) hoặc "người phụ thuộc thuốc" (drug dependent person) trong luật pháp cần được bãi bỏ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Số tiểu bang công nhận opioid cần thiết cho sức khỏe cộng đồng | 4 tiểu bang |
| Số tiểu bang công nhận quản lý đau là một phần của thực hành y tế chung | 45 tiểu bang |
| Số tiểu bang công nhận sử dụng opioid y tế là thực hành chuyên môn hợp pháp | 51 tiểu bang |
| Số tiểu bang có quy định hạn chế số lượng thuốc kê đơn | 1 tiểu bang |
| Số tiểu bang có quy định mơ hồ về tiêu chuẩn kê đơn hợp pháp | 14 tiểu bang |
Tầm quan trọng của việc xem xét chuyển hướng thuốc
Việc chuyển hướng thuốc (diversion) có thể xảy ra ở mọi cấp độ của hệ thống phân phối. Các bác sĩ có trách nhiệm bảo vệ an toàn công cộng bằng cách tránh kê đơn quá mức cần thiết. Các hành vi bất hợp pháp bao gồm "doctor shopping", làm giả đơn thuốc, hoặc các "pill mills" (phòng khám bất hợp pháp). Chiến lược của Văn phòng Chính sách Kiểm soát Ma túy Quốc gia (ONDCP) nhấn mạnh cách tiếp cận đa ngành để giải quyết vấn đề này. Hiện tại, ít có bằng chứng thực nghiệm về mức độ đóng góp của các nguồn chuyển hướng thuốc khác nhau vào tình trạng lạm dụng và tử vong.
Kiện tụng liên quan đến quản lý đau
Kiện tụng trong quản lý đau bao gồm các thủ tục hành chính, kiện dân sự, kiện hình sự và thách thức hiến pháp. Các hội đồng y khoa tiểu bang trước đây thường bị coi là thù địch với việc kê đơn opioid, nhưng xu hướng này đã thay đổi. Các vụ kiện dân sự đã thiết lập tiền lệ rằng việc điều trị đau không đầy đủ có thể bị coi là chăm sóc dưới tiêu chuẩn. Trong các vụ kiện hình sự, các bác sĩ thường bị buộc tội khi việc kê đơn bị coi là "ngoài phạm vi thực hành y tế". Việc ghi chép hồ sơ bệnh án tỉ mỉ là chiến lược quan trọng nhất để bảo vệ bác sĩ trước các cáo buộc pháp lý.
Bình luận: Thông tin theo [Essentials of Pain Medicine, 2018]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các vụ kiện được nêu (như Hoover v. Agency for Health Care Administration, United States v. Hurwitz) cho thấy tầm quan trọng của việc ghi chép hồ sơ bệnh án chi tiết và sự cần thiết của bằng chứng chuyên gia trong việc bảo vệ bác sĩ. Hạn chế của tài liệu là tập trung chủ yếu vào bối cảnh pháp lý tại Hoa Kỳ, do đó cần thận trọng khi áp dụng tại các quốc gia có hệ thống luật pháp khác.
- Luôn duy trì hồ sơ bệnh án chi tiết, minh bạch về lý do lâm sàng cho mọi quyết định kê đơn opioid.
- Cập nhật thường xuyên các quy định pháp luật và chính sách của tiểu bang về quản lý đau.
- Tham gia vào các chương trình đào tạo liên tục để nắm vững các tiêu chuẩn thực hành tốt nhất (best practices).
- Thực hiện đánh giá rủi ro bệnh nhân và giám sát định kỳ các hành vi liên quan đến lạm dụng hoặc chuyển hướng thuốc.
- Tránh các hành vi kê đơn bị coi là "ngoài phạm vi thực hành y tế" bằng cách tuân thủ các hướng dẫn lâm sàng đã được công nhận.
Tài liệu tham khảo:
Aaron M. Gilson, Ben A. Rich, 2018, Chapter 45: Legal and Regulatory Issues in Pain Management, Essentials of Pain Medicine, 395-404.