Bệnh lý tuyến giáp tại mắt (Thyroid Eye Disease - TED)
Tại hội thảo AIOC 2026, các chuyên gia đã thảo luận về đồng thuận quốc tế trong đánh giá và quản lý bệnh lý tuyến giáp tại mắt (Thyroid Eye Disease - TED). Hội đồng chuyên gia gồm 6 thành viên đã thực hiện hơn 30-40 cuộc họp trực tuyến để xây dựng hướng dẫn này, sau đó nhận phản hồi từ 32 hiệp hội nhãn khoa toàn cầu. Tiêu chuẩn chẩn đoán hiện nay yêu cầu sự hiện diện của 2 trong 3 đặc điểm: triệu chứng lâm sàng điển hình, hình ảnh học (radiographic findings) và rối loạn chức năng tuyến giáp miễn dịch. Kháng thể kháng tuyến giáp (bao gồm TRAb) chỉ mang tính gợi ý, không dùng để chẩn đoán đơn độc. Trọng tâm quản lý đã chuyển từ đánh giá hoạt tính sang đánh giá bệnh tiến triển (progressive disease) để khắc phục hạn chế của thang điểm CAS (Clinical Activity Score) trong việc đánh giá bệnh nhân châu Á và các nhóm tuổi khác nhau. Bệnh ổn định được định nghĩa là không có thay đổi trong 6 tháng.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Số lượng hiệp hội thành viên | 42 hiệp hội |
| Số lượng hiệp hội phản hồi | 32 hiệp hội |
| Định nghĩa bệnh ổn định | Không có bằng chứng thay đổi trong 6 tháng |
| Phân loại mức độ | Yugogo classification (nhẹ, trung bình đến nặng, đe dọa thị lực) |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc nhấn mạnh vào bệnh tiến triển thay vì chỉ dựa vào CAS là một thay đổi quan trọng trong thực hành lâm sàng, giúp cá thể hóa điều trị tốt hơn.
Quản lý bệnh lý hốc mắt và ung bướu
Trong quản lý ung bướu nhãn khoa, nghiên cứu về Retinoblastoma (u nguyên bào võng mạc) đã đạt được nhiều tiến bộ tại Ấn Độ trong 10 năm qua. Các phương pháp sàng lọc đột biến gen RB1 bằng giải trình tự thế hệ mới (Next Generation Sequencing - NGS) và MLPA được thực hiện với chi phí hợp lý trong vòng 1 tháng. Nghiên cứu trên 589 bệnh nhân cho thấy các đột biến vô nghĩa (nonsense mutations) có độ thâm nhập cao hơn đột biến sai nghĩa (missense mutations). Đối với Lymphoma, các đột biến gen như MYD88 được ghi nhận ở 10% bệnh nhân (2/20 ca). Xạ trị liều cực thấp (ultra low dose radiotherapy) đang trở thành xu hướng mới cho các trường hợp Lymphoma hốc mắt mức độ nhẹ, với liều 4 Gy (400 centigrade) chia làm 2 phân liều trong 2 ngày, cho thấy tỷ lệ đáp ứng tổng thể lên tới 95% và tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn là 86%.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu gen RB1 | 589 bệnh nhân |
| Tỷ lệ đột biến MYD88 trong Lymphoma | 10% (2/20 ca) |
| Liều xạ trị cực thấp (ultra low dose) | 4 Gy (400 centigrade) |
| Tỷ lệ đáp ứng tổng thể (Lymphoma) | 95% |
| Tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn (Lymphoma) | 86% |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng xạ trị liều cực thấp cho thấy tiềm năng lớn trong việc giảm thiểu tác dụng phụ cho các cấu trúc nhãn cầu nhạy cảm, tuy nhiên cần theo dõi sát nguy cơ tái phát.
Kỹ thuật tạo hình và tái tạo hốc mắt
Các kỹ thuật tạo hình mới bao gồm sử dụng vạt xoay mi bên (lateral eyelid rotation flap) để tái tạo khuyết hổng mi toàn phần và kỹ thuật "sandwich" sử dụng sụn tai để tái tạo mi mắt. Đối với các trường hợp lộ implant hốc mắt, việc sử dụng gel yếu tố tăng trưởng biểu bì tái tổ hợp (recombinant epidermal growth factor) đã được thử nghiệm trên 6 bệnh nhân, với thời gian lành thương trung bình là 50 ngày (dao động từ 15 đến 120 ngày). Đối với nang bì (dermoid cyst) vùng góc ngoài, phương pháp tiếp cận qua kết mạc (conjunctival approach) giúp loại bỏ nang mà không cần rạch da, tránh để lại sẹo và biến dạng nếp gấp mi.
- Ưu tiên đánh giá dinh dưỡng và tình trạng máu trước khi phẫu thuật tái tạo hốc mắt.
- Sử dụng kỹ thuật tiếp cận qua kết mạc cho nang bì để bảo tồn thẩm mỹ.
- Xạ trị liều cực thấp là lựa chọn khả thi cho Lymphoma hốc mắt mức độ nhẹ.
- Cần cá thể hóa điều trị dựa trên đặc điểm lâm sàng và nguyên nhân cơ bản.
- Sử dụng keo sinh học (fibrin glue) có thể giúp giảm thời gian phẫu thuật và tăng độ ổn định của mảnh ghép.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, National Symposium Oculoplasty and Ocular Oncology Where India Stands in 2026, aioseditorproceedings, 2026.