Phiên thảo luận tại hội nghị AIOC 2026 (Ever Society) đã trình bày về những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý võng mạc, tập trung vào vai trò của công nghệ hình ảnh tiên tiến và các liệu pháp ức chế kép. Các chuyên gia nhấn mạnh việc sử dụng Ultra-widefield OCT (UWF-OCT) và OCTA (Optical Coherence Tomography Angiography) giúp thay đổi cách tiếp cận lâm sàng đối với các bệnh lý như cận thị nặng, bệnh võng mạc đái tháo đường và thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD).
Vai trò của Ultra-widefield OCT và OCTA trong chẩn đoán
Công nghệ UWF-OCT cho phép quét võng mạc với độ sâu lên đến 12 mm và bao phủ tới 120 độ của đáy mắt, giúp quan sát chi tiết các cấu trúc như staphyloma, các vết rách võng mạc và tình trạng bong võng mạc mà các hệ thống truyền thống (như Spectralis 30 độ) có thể bỏ sót. Trong các trường hợp cận thị nặng, việc sử dụng các đường quét xuyên tâm (radial scans) giúp xác định chính xác vị trí của macula hình vòm (dome-shaped macula) và các vết rách võng mạc tiềm ẩn. Đối với bệnh võng mạc đái tháo đường, OCTA cung cấp hình ảnh mạch máu mới mà không cần tiêm thuốc cản quang, giúp đánh giá vùng thiếu máu cục bộ và sự phát triển của tân mạch một cách chi tiết hơn so với chụp mạch huỳnh quang truyền thống. Ngoài ra, khả năng phân đoạn (segmentation) của hệ thống cho phép bác sĩ quan sát các mạch máu ở các lớp khác nhau, hỗ trợ chẩn đoán phân biệt giữa các khối u mạch máu (như hemangioma) và các bệnh lý khác như bệnh lý hắc mạc trung tâm (CRC).
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng UWF-OCT giúp giảm thiểu nhu cầu chụp mạch huỳnh quang (FA) và ICG trong một số trường hợp, tuy nhiên cần lưu ý về khả năng lưu trữ dữ liệu lớn và yêu cầu phần cứng (RAM, bộ nhớ) cao để xử lý hình ảnh panorama.
Liệu pháp ức chế kép trong điều trị AMD
Trong điều trị AMD thể ướt, xu hướng hiện nay là chuyển dịch sang các liệu pháp ức chế kép (dual inhibition). Các thuốc anti-VEGF truyền thống chỉ nhắm vào một con đường bệnh lý, trong khi các phân tử mới như faricimab nhắm vào cả hai con đường: VEGF-A và Angiopoietin-2 (Ang-2). Ang-2 được cho là đóng vai trò quan trọng trong việc gây mất ổn định mạch máu, rò rỉ và viêm. Việc ức chế đồng thời hai con đường này giúp cải thiện độ bền vững của mạch máu, giảm số lượng mũi tiêm cần thiết và duy trì hiệu quả giải phẫu tốt hơn. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy faricimab giúp cải thiện nhanh chóng tình trạng giải phẫu, giảm dịch võng mạc và kéo dài khoảng cách giữa các lần tiêm, từ đó tăng cường sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Độ sâu quét UWF-OCT | 12 mm |
| Góc quét đáy mắt | 120 độ |
| Thời gian chụp OCTA | tài liệu không nêu |
| Phác đồ tiêm faricimab | 3 liều tải hàng tháng, sau đó theo dõi treat-and-extend |
Bình luận: Việc sử dụng faricimab trong các trường hợp kháng trị với anti-VEGF đơn thuần cho thấy kết quả khả quan trong việc làm khô dịch võng mạc. Tuy nhiên, cần cân nhắc chi phí và khả năng tiếp cận của bệnh nhân tại các cơ sở y tế khác nhau.
- Ưu tiên sử dụng UWF-OCT để đánh giá toàn diện võng mạc ngoại vi ở bệnh nhân cận thị nặng.
- Cân nhắc chuyển sang liệu pháp ức chế kép (faricimab) cho các trường hợp AMD tái phát hoặc không đáp ứng tốt với anti-VEGF đơn thuần.
- Áp dụng phác đồ treat-and-extend dựa trên tình trạng khô võng mạc trên OCT để tối ưu hóa khoảng cách tiêm.
- Sử dụng OCTA để theo dõi tân mạch và vùng thiếu máu mà không cần tiêm thuốc cản quang, giúp giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, EVER Society Controversies in the diagnosis and treatment of retinal disorders, aioseditorproceedings, Video ID: ZKGWVsH9MWI.