Phiên họp AIOC 2026 - GP156 với chủ đề "Reach The Unreached" (Tiếp cận những người chưa được tiếp cận) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở rộng dịch vụ chăm sóc mắt ra ngoài phạm vi bệnh viện truyền thống. Chương trình tập trung vào các chiến lược cộng đồng, quản lý bệnh lý nhãn khoa phức tạp và các kỹ thuật phẫu thuật tiên tiến nhằm cải thiện thị lực cho người dân tại các khu vực khó tiếp cận.
Chiến lược tiếp cận cộng đồng
Chương trình nhấn mạnh sứ mệnh "eye clinic at your door" (phòng khám mắt tại cửa nhà bạn) được khởi xướng từ năm 1976 tại Ấn Độ. Các hoạt động như Drishti Rath Yatra đã tiếp cận 140 quận tại Ấn Độ từ năm 2018. Mục tiêu của AICOIN là vận động chăm sóc mắt cộng đồng thông qua các hội nghị thường niên, hội thảo quốc tế và các cuộc khảo sát sức khỏe mắt tại vùng sâu vùng xa. Việc phá bỏ rào cản thiếu hiểu biết của người dân về các dịch vụ chăm sóc mắt tại địa phương là ưu tiên hàng đầu để ngăn ngừa mù lòa có thể tránh được.
Sàng lọc Glaucoma trong cộng đồng
Glaucoma là gánh nặng thầm lặng với khoảng 12 triệu người bị ảnh hưởng tại Ấn Độ, trong đó 1,2 triệu người bị mù. Khoảng 90% người bệnh không biết mình mắc bệnh. Các nghiên cứu sàng lọc trên nhân viên y tế và người cao tuổi tại các viện dưỡng lão cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao nhưng khả năng tiếp cận chẩn đoán chuyên sâu (perimeters, imaging techniques) còn hạn chế. Sàng lọc cơ hội (opportunistic screening) tại các phòng khám hoặc tích hợp với kiểm tra sức khỏe tổng quát được khuyến nghị là phương pháp khả thi và hiệu quả về chi phí.
Quản lý Cysticercosis hốc mắt
Ocular cysticercosis (nhiễm ấu trùng sán dây lợn *Taenia solium*) là một thách thức chẩn đoán, thường bị nhầm lẫn với viêm mô tế bào hốc mắt (orbital cellulitis). Vị trí tổn thương phổ biến nhất là phân đoạn sau (68%), tiếp theo là khoang dưới kết mạc (20%). Chẩn đoán chủ yếu dựa vào lâm sàng và hình ảnh học (USG, CT). Điều trị nội khoa là chủ đạo với Albendazole (liều 15 mg/kg chia 2 lần/ngày) kết hợp với steroid đường uống (liều 1 mg/kg cân nặng) để giảm phản ứng viêm. Thời gian điều trị thường kéo dài ít nhất 2 tháng.
Xử trí chấn thương do chó cắn
Chấn thương do chó cắn là vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng với khoảng 10 triệu ca mỗi năm trên toàn cầu. Các tổn thương thường gặp bao gồm rách mi, đứt lệ quản và mất mô. Nguyên tắc xử trí bao gồm: sơ cứu, rửa vết thương bằng nước và xà phòng trong ít nhất 15 phút, tiêm phòng uốn ván và tiêm phòng dại (phác đồ 0, 3, 7, 28 ngày). Phẫu thuật phục hồi sớm (primary repair) được khuyến cáo để đạt kết quả tốt nhất, đặc biệt với các tổn thương lệ quản cần đặt stent.
Kỹ thuật Ultra-thin DSAEK
Ultra-thin DSAEK (Descemet Stripping Automated Endothelial Keratoplasty) là kỹ thuật ghép nội mô giác mạc với độ dày mảnh ghép từ 50-99 micron, mang lại kết quả tương đương với DMEK nhưng dễ thực hiện hơn trong điều kiện thiếu hụt mô ghép hoặc khi phẫu thuật viên đang trong giai đoạn học tập. Kỹ thuật này giúp giảm thiểu loạn thị và chi phí so với các phương pháp khác, đặc biệt phù hợp trong bối cảnh nguồn lực hạn chế tại Ấn Độ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ mù do Glaucoma tại Ấn Độ | 11-13% tổng số ca mù |
| Tỷ lệ nhiễm ấu trùng sán ở phân đoạn sau | 68% |
| Liều Albendazole | 15 mg/kg/ngày, chia 2 lần |
| Liều Steroid (uống) | 1 mg/kg cân nặng |
| Tỷ lệ tăng ca chó cắn (2022-2023) | 26,5% |
Bình luận: Thông tin theo [AIOC 2026, 2026]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sàng lọc chủ động và xử trí sớm các bệnh lý nhiễm trùng/chấn thương hốc mắt. Hạn chế của tài liệu là thiếu dữ liệu dài hạn về kết quả thị lực sau phẫu thuật cho tất cả các ca bệnh được đề cập.
- Thực hiện sàng lọc Glaucoma cơ hội cho mọi bệnh nhân đến khám tại phòng khám.
- Luôn nghi ngờ nhiễm ấu trùng sán hốc mắt ở các ca viêm mô tế bào không đáp ứng kháng sinh.
- Ưu tiên phẫu thuật phục hồi sớm (primary repair) cho các vết thương do chó cắn để bảo tồn cấu trúc lệ quản.
- Cân nhắc kỹ thuật Ultra-thin DSAEK như một giải pháp thay thế hiệu quả cho DMEK trong điều kiện nguồn lực hạn chế.
Tài liệu tham khảo:
AIOS Editor, 2026, AIOC 2026 - GP156 ACOIN Session I Reach The Unreached, YouTube, Video ID: Emjr-li14cl.