Hội thảo AIOC 2026 IC367 về phẫu thuật sụp mi (ptosis surgery) đã cung cấp cái nhìn toàn diện về các kỹ thuật từ cơ bản đến nâng cao thông qua cách tiếp cận dựa trên video. Việc đánh giá bệnh nhân sụp mi không chỉ dừng lại ở đo lường biên độ mi trên (MRD1) hay độ cao khe mi, mà đòi hỏi sự phân tích kỹ lưỡng về tiền sử, hình ảnh cũ và các dấu hiệu lâm sàng như sự co cơ trán, độ sâu nếp gấp mi và tình trạng bề mặt nhãn cầu.
Đánh giá và lựa chọn phương pháp phẫu thuật
Đánh giá sụp mi bắt đầu bằng việc xem xét kỹ lưỡng tiền sử và hình ảnh cũ để xác định tính chất mắc phải hay bẩm sinh. Các mốc giải phẫu quan trọng bao gồm vị trí nếp gấp mi và khoảng cách từ bờ mi đến cung mày. Phân loại sụp mi thành mức độ nhẹ, trung bình và nặng giúp định hướng lựa chọn phẫu thuật. Đối với sụp mi nhẹ và trung bình, các lựa chọn bao gồm phẫu thuật cơ Mueller (Mueller muscle conjunctival resection - MMCR) hoặc phẫu thuật cơ nâng mi (levator palpebrae superioris - LPS). Sụp mi nặng kèm chức năng cơ nâng mi kém thường được xử lý bằng phẫu thuật cắt ngắn cơ nâng mi tối đa (supra-maximal levator resection) hoặc các thủ thuật treo cơ trán (frontalis sling/flap).
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc đánh giá chức năng cơ nâng mi cần loại trừ ảnh hưởng của cơ trán bằng cách chặn cơ này khi đo. Các dấu hiệu như sẹo nếp gấp mi cũ hoặc bất đối xứng bản sụn mi là những chỉ dấu quan trọng cho phẫu thuật lại.
Phẫu thuật sụp mi mức độ nhẹ
Phẫu thuật MMCR hoặc kỹ thuật tiến triển đường trắng (white line advancement) là các lựa chọn ưu tiên cho sụp mi nhẹ. Kỹ thuật này chủ yếu dựa trên cơ chế rút ngắn lá sau (posterior lamella shortening). Các nghiên cứu sinh thiết cho thấy sự hiện diện hạn chế của cơ Mueller trong một số trường hợp, khẳng định cơ chế chính là sự rút ngắn mô. Mục tiêu phẫu thuật là tránh tình trạng mi bị nhọn (central peaking) và bệnh lý giác mạc do chỉ khâu (suture keratopathy). Việc sử dụng chỉ khâu có thể được thực hiện bằng cách đưa chỉ ra ngoài da hoặc chôn chỉ dưới kết mạc tùy theo kinh nghiệm phẫu thuật viên.
Phẫu thuật cắt ngắn cơ nâng mi (Levator Resection)
Phẫu thuật cắt ngắn cơ nâng mi được chỉ định khi chức năng cơ nâng mi đạt mức từ trung bình đến tốt. Phương pháp này có thể áp dụng cho mọi mức độ sụp mi. Việc đánh giá chức năng cơ nâng mi theo phương pháp Burkase là tiêu chuẩn. Trong phẫu thuật, việc bộc lộ cơ nâng mi, tách khỏi sụn mi và tiến hành cắt ngắn theo đo đạc trước mổ là các bước then chốt. Hiện nay, xu hướng kết hợp cắt ngắn cơ nâng mi hạn chế với vạt cơ trán (frontalis flap) đang được áp dụng cho các trường hợp sụp mi nặng có chức năng cơ nâng mi kém để đạt hiệu quả bền vững hơn.
Thủ thuật treo cơ trán (Frontalis Sling)
Thủ thuật treo cơ trán được chỉ định cho sụp mi bẩm sinh đơn thuần với chức năng cơ nâng mi rất kém (thường dưới 5mm). Vật liệu tổng hợp như silastic hiện nay đã thay thế phần lớn các vật liệu cũ như chỉ nylon hoặc lưới mercilene do tỷ lệ tái phát và biến chứng thấp hơn. Phẫu thuật viên cần tạo các túi (pockets) chính xác để đặt vật liệu treo, tránh làm tổn thương các mô xung quanh gây biến dạng đường cong mi. Việc thực hiện phẫu thuật hai bên thường được ưu tiên trong các trường hợp sụp mi một bên nặng để đảm bảo tính đối xứng.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu vạt cơ trán | 50 ca, hồi cứu |
| Tỷ lệ thành công (vạt cơ trán) | 78% số ca |
| Chức năng cơ nâng mi (chỉ định sling) | dưới 5 mm |
| Thời điểm phẫu thuật sụp mi chấn thương | sau 6 tháng |
- Luôn kiểm tra hình ảnh cũ của bệnh nhân để xác định tính chất sụp mi.
- Sử dụng nghiệm pháp phenylephrine để đánh giá đáp ứng cơ Mueller trước khi chọn MMCR.
- Cân nhắc kết hợp vạt cơ trán với cắt ngắn cơ nâng mi trong sụp mi nặng để tăng hiệu quả.
- Luôn kiểm tra chức năng vận nhãn để loại trừ các bệnh lý thần kinh hoặc khối u tiềm ẩn.
- Tư vấn kỹ cho bệnh nhân về tình trạng hở mi khi ngủ và sự thay đổi vị trí mi khi nhìn các hướng khác nhau.
Tài liệu tham khảo:
AIOS, 2026, AIOC 2026 IC367 A to Z of Ptosis Surgery – A Video Based Approach, aioseditorproceedings, Video ID: f2oDTqDPunQ