Kỹ thuật Phaco an toàn cho nhân thủy tinh thể cứng ở bệnh nhân khó

Bs Ngô Hữu Thế
4.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, chủ đề về kỹ thuật phẫu thuật an toàn cho các trường hợp nhân thủy tinh thể rất cứng (extreme hard cataract) đã được trình bày, nhấn mạnh vào việc lập kế hoạch trước phẫu thuật và các kỹ thuật bảo vệ cấu trúc nội nhãn. Việc đánh giá kỹ lưỡng trước mổ, bao gồm specular microscopy (hiển vi nội mô) và kiểm tra mắt đối diện, là yếu tố then chốt để tiên lượng và tư vấn cho bệnh nhân, giúp giảm thời gian phẫu thuật và các biến chứng hậu phẫu như phù giác mạc.

Đánh giá và chuẩn bị trước phẫu thuật

Trong các ca phẫu thuật khó, việc đánh giá chi tiết tình trạng nhân và chất lượng nội mô là bắt buộc. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng specular microscopy để đánh giá dự trữ nội mô, từ đó giúp bác sĩ lập kế hoạch phẫu thuật nhằm giảm thiểu tổn thương cho các cấu trúc giác mạc. Việc kiểm tra mắt đối diện cũng cung cấp thông tin quan trọng về độ cứng của nhân và chất lượng nội mô, giúp bác sĩ chuẩn bị tâm lý và kỹ thuật phù hợp cho ca mổ.

Kỹ thuật Soft Shell và bảo vệ nội mô

Kỹ thuật soft shell technique được khuyến cáo sử dụng để bảo vệ nội mô trong các trường hợp nhân cứng hoặc khi dự kiến thời gian nhũ tương hóa (emulsification time) kéo dài. Quy trình bao gồm việc tiêm chất nhầy phân tán (dispersive viscoelastic) trước để phủ bề mặt nội mô, sau đó tiêm chất nhầy kết dính (cohesive viscoelastic) để đẩy chất nhầy phân tán về phía nội mô, tạo lớp đệm bảo vệ trong suốt quá trình phẫu thuật. Việc tiêm BSS dưới lớp chất nhầy kết dính tạo không gian thao tác thuận lợi cho việc xé bao trước.

Quản lý nhân cứng và kỹ thuật Crater and Chop

Đối với nhân rất cứng, gần như đen, tác giả đề xuất kỹ thuật crater and chop. Việc nhuộm bao trước là cần thiết để tăng độ tương phản, giúp quan sát rõ rìa bao trong quá trình nhũ tương hóa. Kích thước xé bao nên được thực hiện hơi rộng, khoảng 5.0 - 5.5 mm để tạo thuận lợi cho việc nhũ tương hóa nhân. Kỹ thuật tạo hố (crater) giúp làm giảm khối lượng nhân trung tâm, từ đó giảm năng lượng cần thiết và bảo vệ nội mô. Sau khi debulk nhân trung tâm, việc thực hiện các đường cắt (chop) nhiều lần từ ngoại vi vào trung tâm giúp chia nhỏ nhân một cách an toàn.

Bảo vệ bao sau trong các ca phẫu thuật kéo dài

Khi phẫu thuật kéo dài hoặc có dấu hiệu bao sau không ổn định (floppy posterior capsule), việc bảo vệ bao sau là ưu tiên hàng đầu. Tác giả giới thiệu kỹ thuật scaffold technique, trong đó IOL được đưa vào như một giàn giáo để nâng đỡ nhân và bảo vệ bao sau, tương tự như cách xử trí trong các ca rách bao sau (PCR). Kỹ thuật này giúp ngăn chặn sự dao động của bao sau và giảm nguy cơ tổn thương do các mảnh nhân còn sót lại.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Kích thước xé bao (capsulorhexis)5.0 - 5.5 mm
Giảm thời gian phaco (với pre-chop/femtosecond)Khoảng 50%
Số lượng ca lâm sàng báo cáotài liệu không nêu
Tỷ lệ biến chứng PCOKhông ghi nhận trong các ca theo dõi 2 năm
Bình luận: Kỹ thuật scaffold và soft shell là những chiến lược kinh điển trong phẫu thuật Phaco nhân cứng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc sử dụng IOL làm giàn giáo đòi hỏi kỹ năng thao tác khéo léo để tránh làm tổn thương thêm bao sau. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Luôn thực hiện nhuộm bao trước trong các ca nhân cứng để đảm bảo quan sát rõ rìa bao.
  • Sử dụng kỹ thuật soft shell để tạo lớp đệm bảo vệ nội mô tối đa.
  • Ưu tiên kỹ thuật debulking (tạo hố) trước khi thực hiện các đường chop để giảm năng lượng tiêu thụ.
  • Cân nhắc kỹ thuật scaffold (đưa IOL vào sớm) nếu bao sau có dấu hiệu không ổn định hoặc phẫu thuật kéo dài.
  • Nắm vững đặc tính của máy phaco đang sử dụng để tối ưu hóa thông số thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một kỹ thuật duy nhất.

Tài liệu tham khảo:

Dr. J S Titiyal, 2026, Extreme Hard Cataract, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: _KjyziubD3M

Xem thêm