Chiến lược tối ưu hóa ngân hàng mắt và thu thập giác mạc tại Ấn Độ

Bs Ngô Hữu Thế
9.11.26
Last Updated

Phiên thảo luận AIOC 2026 GP62 EBAI Session tập trung vào các chiến lược nâng cao hiệu quả thu thập và sử dụng giác mạc tại Ấn Độ, nơi nhu cầu cấy ghép giác mạc hàng năm lên tới 100.000 ca nhưng số lượng thực hiện còn hạn chế. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển đổi mô hình từ thu thập tự nguyện sang Chương trình phục hồi giác mạc tại bệnh viện (Hospital Cornea Retrieval Program - HCRP) để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung mô ghép.

Thực trạng và Rationale của HCRP

Nhu cầu cấy ghép giác mạc tại Ấn Độ rất cao, với mục tiêu thực hiện ít nhất 100.000 ca mỗi năm, tuy nhiên số lượng thực tế năm ngoái chỉ đạt 37.000 ca. Để đạt được 100.000 ca cấy ghép, cần thu thập 200.000 mô giác mạc do tỷ lệ sử dụng (utilization rate) chỉ đạt khoảng 50%. HCRP được coi là mô hình năng suất cao vì tận dụng nguồn cung từ các ca tử vong tại bệnh viện, cho phép tiếp cận hồ sơ y tế, dữ liệu xét nghiệm và thông tin chính xác về nguyên nhân tử vong, từ đó cải thiện sàng lọc người hiến. Việc rút ngắn thời gian từ khi tử vong đến khi bảo quản giúp nâng cao chất lượng nội mô (endothelial quality), tối ưu hóa kết quả cấy ghép.

Thách thức trong thu thập và vận động hiến tặng

Các thách thức chính bao gồm sự từ chối của thân nhân, các vấn đề pháp lý (MLC - Medico-Legal Cases) gây chậm trễ, và sự miễn cưỡng của nhân viên y tế trong việc vận động gia đình. Nhiều người vẫn giữ quan niệm sai lầm rằng việc lấy giác mạc sẽ gây biến dạng khuôn mặt hoặc ảnh hưởng đến kiếp sau. Để khắc phục, cần đào tạo chuyên sâu cho các tư vấn viên về đau thương (grief counselors), tăng cường sự tham gia của các nhà lãnh đạo tôn giáo và chính trị để lan tỏa thông điệp hiến tặng (mahadan). Ngoài ra, cần sự linh hoạt từ phía cảnh sát trong các trường hợp pháp y để cho phép lấy giác mạc mà không làm gián đoạn quy trình điều tra.

Mô hình Hub and Spoke và Tính bền vững

Mô hình mạng lưới Hub and Spoke giúp giảm thiểu trùng lặp cơ sở hạ tầng, trong đó trung tâm (hub) là ngân hàng mắt tiên tiến thực hiện xử lý, lưu trữ và phân phối, còn các chi nhánh (spokes) tập trung vào việc xác định người hiến và thu thập mô. Ví dụ điển hình là Ibank Society of Rajasthan tại Jaipur, đã tăng từ 25 ca thu thập mỗi năm (2002-2003) lên hơn 2.500 ca mỗi năm hiện nay. Tính bền vững tài chính có thể đạt được thông qua việc tích hợp với các dịch vụ lâm sàng tại bệnh viện lớn, tận dụng nguồn tài trợ từ CSR (Corporate Social Responsibility) và các khoản phí xử lý mô cho mục đích nghiên cứu hoặc đào tạo.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Mục tiêu cấy ghép hàng năm100.000 ca
Số lượng mô cần thu thập200.000 mô
Tỷ lệ sử dụng mô (utilization rate)50%
Số lượng ngân hàng mắt hiện tại740 ngân hàng
Số lượng ngân hàng mắt cần thiết50 ngân hàng
Tỷ lệ sử dụng tại HCRP70%
Số lượng ca thu thập tại EBSR (2025)2.568 ca
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 GP62 EBAI Session, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các chuyên gia nhấn mạnh việc cần thiết phải có hệ thống đăng ký ghép giác mạc (graft registry) quốc gia để theo dõi kết quả và quản lý chất lượng. Hạn chế hiện tại là sự thiếu hụt dữ liệu chuẩn hóa và sự không đồng nhất trong quy trình giữa các bang tại Ấn Độ.
  • Tăng cường đào tạo kỹ thuật viên và tư vấn viên tại các trung tâm thu thập.
  • Áp dụng mô hình Hub and Spoke để tối ưu hóa nguồn lực và chất lượng mô.
  • Xây dựng hệ thống đăng ký ghép giác mạc quốc gia để theo dõi kết quả và quản lý chất lượng.
  • Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý ngân hàng mắt để theo dõi mô theo thời gian thực.
  • Tận dụng mô giác mạc không đạt chuẩn cấy ghép cho mục đích nghiên cứu và đào tạo để giảm lãng phí.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, GP62 EBAI Session, YouTube, Video ID: tYQI9jKVA9c.

Xem thêm