Glocom góc đóng ở người trẻ: Đặc điểm lâm sàng và quản lý

Bs Ngô Hữu Thế
4.11.26
Last Updated

Dựa trên báo cáo tại hội thảo AIOC 2026 (IC396) về chủ đề glocom góc đóng ở người trẻ, các chuyên gia đã nhấn mạnh sự khác biệt căn bản giữa bệnh lý này và glocom góc đóng ở người cao tuổi. Glocom góc đóng ở người trẻ là một thực thể lâm sàng riêng biệt, thường liên quan đến các bất thường phát triển cấu trúc thay vì chỉ do lão hóa thủy tinh thể như ở người già.

Cơ chế bệnh sinh và yếu tố nguy cơ

Ở người trẻ, cơ chế glocom góc đóng thường không phải do nghẽn đồng tử (pupillary block) đơn thuần. Các yếu tố giải phẫu đóng vai trò quan trọng bao gồm trục nhãn cầu ngắn, thủy tinh thể dày không tương xứng với tuổi, và sự bất ổn của dây chằng treo thủy tinh thể (zonular instability). Đặc biệt, các bệnh lý võng mạc di truyền (retinal dystrophies) như viêm võng mạc sắc tố (retinitis pigmentosa) hoặc bệnh lý Best (bestrophies) có liên quan mật thiết thông qua các đột biến gen như MFRP, CRB1, và ZNF408. Những gen này ảnh hưởng đến sự phát triển của cả trục nhãn cầu và võng mạc, dẫn đến tình trạng mắt nhỏ (nanophthalmos) và chen chúc tiền phòng.

Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán

Bệnh nhân trẻ tuổi thường có thị lực kém hơn và áp lực nội nhãn (IOP) cao hơn so với nhóm khởi phát muộn. Các thông số sinh trắc học (biometric parameters) như độ sâu tiền phòng (ACD) thấp, thủy tinh thể dày và trục nhãn cầu ngắn là những dấu hiệu cảnh báo. Việc sử dụng siêu âm toàn nhãn (UBM) hoặc chụp cắt lớp quang học phần trước (ASOC) là cần thiết để phát hiện cấu hình mống mắt phẳng (plateau iris) hoặc các nang thể mi (ciliary body cysts) gây tắc nghẽn cơ học. Chẩn đoán sớm và phân biệt giữa glocom góc đóng nguyên phát và các bệnh lý thứ phát là chìa khóa để lựa chọn chiến lược điều trị phù hợp.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ glocom góc đóng ở người trẻ có bệnh võng mạc20-30%
Tỷ lệ mống mắt phẳng ở người già10-12%
Tỷ lệ mống mắt phẳng ở người trẻ2/3 số ca
Nguy cơ glocom ác tính sau phẫu thuật cắt bè24%
Độ sâu tiền phòng trung bình (ACD)2.1 mm
Tỷ lệ thành công phẫu thuật cắt bè (tra)72%
Tỷ lệ thành công LPI25%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh việc sử dụng phẫu thuật cắt bè (trabeculectomy) ở người trẻ có nguy cơ cao gây glocom ác tính (malignant glaucoma), do đó cần cân nhắc các phương pháp thay thế như phẫu thuật lấy thủy tinh thể trong suốt kết hợp với các thủ thuật góc tiền phòng (MIGS) hoặc cắt dịch kính (vitrectomy) để giải phóng nghẽn.

Chiến lược quản lý và điều trị

Quản lý glocom góc đóng ở người trẻ đòi hỏi cách tiếp cận cá thể hóa. Phẫu thuật cắt mống mắt ngoại vi bằng laser (LPI) thường là bước đầu tiên nhưng hiệu quả hạn chế nếu cơ chế không phải do nghẽn đồng tử. Phẫu thuật lấy thủy tinh thể (lens extraction) được ưu tiên trong các trường hợp có thủy tinh thể dày hoặc chen chúc tiền phòng nặng. Đối với glocom ác tính, việc thực hiện cắt dịch kính qua pars plana (pars plana vitrectomy) kết hợp với cắt bao sau (capsulotomy) và truyền dịch qua vùng rìa (limbal infusion) đã cho thấy kết quả kiểm soát áp lực nội nhãn tốt và ổn định lâu dài.

  • Luôn kiểm tra võng mạc ở mọi bệnh nhân trẻ bị glocom góc đóng.
  • Sử dụng UBM để đánh giá cấu trúc góc tiền phòng và loại trừ nang thể mi.
  • Cảnh giác với nguy cơ glocom ác tính khi thực hiện phẫu thuật cắt bè truyền thống.
  • Cân nhắc phẫu thuật lấy thủy tinh thể sớm nếu có bằng chứng chen chúc tiền phòng nặng.
  • Theo dõi sát sao sau LPI vì nguy cơ tái phát góc đóng là rất cao.

Tài liệu tham khảo:

Nawaza Shik, Arnav, Shika Gupta, 2026, Angle closure glaucoma in the young exploring the unexplored!, AIOC 2026 IC396, Video ID: Vq8-Br2s-oU.

Xem thêm