Nghiên cứu tổng quan hệ thống và phân tích gộp (systematic review and meta-analysis) năm 2026 của Sun và cộng sự đã đánh giá 36 nghiên cứu (6 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng - RCTs và 30 nghiên cứu đời thực - RWS) trên bệnh nhân mắc bệnh lý mắt do tuyến giáp (Thyroid Eye Disease - TED). Teprotumumab là liệu pháp sinh học đầu tiên được FDA chấp thuận cho TED mức độ trung bình đến nặng, hoạt động bằng cách ức chế thụ thể yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 (IGF-1R).
Phương pháp nghiên cứu
Các tác giả đã tìm kiếm dữ liệu từ PubMed, Embase, Web of Science và Cochrane Library từ khi bắt đầu đến ngày 10 tháng 8 năm 2026. Tiêu chí lựa chọn bao gồm các nghiên cứu đánh giá hiệu quả hoặc an toàn của teprotumumab đường tĩnh mạch ở người lớn mắc TED. Chất lượng bằng chứng được đánh giá bằng công cụ Cochrane RoB 2 cho RCTs và tiêu chuẩn Joanna Briggs Institute (JBI) cho RWS, với mức độ tin cậy được phân loại theo khung GRADE.
Kết quả hiệu quả lâm sàng
Trong 4 RCTs đánh giá teprotumumab, tỷ số nguy cơ (RR) cho đáp ứng lồi mắt là 4.55 (95% CI, 2.52-8.23; GRADE = High). Các nghiên cứu RWS cho thấy 82% bệnh nhân đạt đáp ứng lồi mắt (95% CI, 0.78-0.86; 11 nghiên cứu, 482 bệnh nhân; GRADE = Low). Đối với đáp ứng song thị, RR trong RCTs là 2.13 (95% CI, 1.51-2.98; GRADE = High), trong khi RWS ghi nhận 60% bệnh nhân cải thiện (95% CI, 0.51-0.68; 6 nghiên cứu, 204 bệnh nhân; GRADE = Low). Các chỉ số chất lượng cuộc sống (GO-QOL) cũng cho thấy sự cải thiện đáng kể trong các RCTs.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu RCTs | 6 nghiên cứu, 152 bệnh nhân điều trị |
| Cỡ mẫu RWS | 30 nghiên cứu, 1264 bệnh nhân |
| RR đáp ứng lồi mắt (RCT) | 4.55 (95% CI, 2.52-8.23) |
| Tỷ lệ đáp ứng lồi mắt (RWS) | 82% (95% CI, 0.78-0.86) |
| RR đáp ứng song thị (RCT) | 2.13 (95% CI, 1.51-2.98) |
| Tỷ lệ đáp ứng song thị (RWS) | 60% (95% CI, 0.51-0.68) |
Kết quả an toàn
Teprotumumab liên quan đến tăng nguy cơ tăng đường huyết (RR 2.67; 95% CI, 1.04-6.85; GRADE = High) và suy giảm thính lực (RR 4.05; 95% CI, 1.50-10.96; GRADE = High) trong các RCTs. Trong RWS, tỷ lệ tăng đường huyết là 17% (13 nghiên cứu, 671 bệnh nhân) và suy giảm thính lực là 18% (13 nghiên cứu, 592 bệnh nhân). Các tác dụng phụ khác bao gồm co thắt cơ, rụng tóc, khô da, loạn vị giác và mệt mỏi.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| RR tăng đường huyết (RCT) | 2.67 (95% CI, 1.04-6.85) |
| Tỷ lệ tăng đường huyết (RWS) | 17% (13 nghiên cứu, 671 bệnh nhân) |
| RR suy giảm thính lực (RCT) | 4.05 (95% CI, 1.50-10.96) |
| Tỷ lệ suy giảm thính lực (RWS) | 18% (13 nghiên cứu, 592 bệnh nhân) |
| RR co thắt cơ (RCT) | 3.95 (95% CI, 1.95-7.98) |
| Tỷ lệ co thắt cơ (RWS) | 32% (11 nghiên cứu, 558 bệnh nhân) |
Bình luận: Thông tin theo Sun et al., 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu cho thấy hiệu quả nhất quán của teprotumumab trong việc giảm lồi mắt và song thị. Tuy nhiên, các tác giả lưu ý rằng bằng chứng từ RWS có độ tin cậy thấp hơn do thiết kế không ngẫu nhiên và tính không đồng nhất cao. Việc sàng lọc đường huyết và thính lực trước và trong quá trình điều trị là bắt buộc. Hạn chế của tổng quan này là sự khác biệt trong định nghĩa về tái phát và thời gian theo dõi giữa các nghiên cứu đời thực.
- Sàng lọc đường huyết trước khi bắt đầu điều trị, đặc biệt ở bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường.
- Thực hiện đo thính lực đồ cơ bản và theo dõi định kỳ trong quá trình điều trị để phát hiện sớm suy giảm thính lực.
- Cân nhắc tư vấn nội tiết cho bệnh nhân có nguy cơ cao về rối loạn chuyển hóa đường.
- Cá thể hóa lựa chọn điều trị dựa trên mức độ hoạt động của bệnh, tình trạng bệnh lý nền và ưu tiên của bệnh nhân.
Tài liệu tham khảo:
Aimin Sun, Xing Wang, Junyu Wang, Nan Yu, Yedi Cao, Yahui Wei, Jizhe Han, Ying Gao, and Yuan Wu, 2026, Teprotumumab for Thyroid Eye Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials and Real-World Studies, American Journal of Ophthalmology, 292: 733–751, DOI: 10.1016/j.ajo.2026.09.034