Hướng dẫn kê đơn kính cho trẻ em: Từ lý thuyết đến thực hành lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
1.11.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 (IC457) về kê đơn kính cho trẻ em đã cung cấp cái nhìn toàn diện về quản lý tật khúc xạ, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa có thể phòng ngừa ở trẻ em. Tật khúc xạ chiếm tỷ lệ phổ biến đáng kể, với 11% trẻ em học đường tại Ấn Độ mắc các tật khúc xạ, trong đó cận thị chiếm 8%, loạn thị 3% và viễn thị 1%. Dự báo đến năm 2050, 39,8% dân số toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng bởi cận thị.

Cơ chế và phân loại tật khúc xạ

Quá trình emmetropization (quá trình mắt trẻ sơ sinh từ trạng thái viễn thị chuyển dần về chính thị) đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển thị giác. Mắt trẻ sơ sinh thường có độ viễn thị trung bình khoảng +2.00 diopters với chiều dài trục nhãn cầu khoảng 17 mm. Khi mắt tăng trưởng, độ khúc xạ dịch chuyển về phía plano (0 diopters). Cận thị xảy ra khi trục nhãn cầu quá dài hoặc do thay đổi cấu trúc giác mạc/thể thủy tinh. Các định nghĩa định lượng bao gồm: tiền cận thị (premyopia) có độ tương đương cầu từ <+0.75 đến >-0.50 diopters; cận thị thấp từ -0.50 đến >-6.00 diopters; và cận thị cao là <-6.00 diopters hoặc chiều dài trục nhãn cầu >26.5 mm.

Hướng dẫn kê đơn và quản lý lâm sàng

Khám khúc xạ liệt điều tiết (cycloplegic refraction) là tiêu chuẩn vàng bắt buộc trước khi kê đơn kính cho trẻ em. Các thuốc liệt điều tiết được sử dụng tùy theo độ tuổi: Atropine cho trẻ <5 tuổi, Cyclopentolate cho trẻ 5-13 tuổi và Tropicamide cho trẻ >14 tuổi. Việc kê đơn không chính xác, đặc biệt là quá mức (over-minus) hoặc thiếu hụt (under-correction), có thể dẫn đến các triệu chứng asthenopia (mỏi mắt) hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng cận thị. Đối với viễn thị kèm lác trong (esotropia), cần kê đơn toàn bộ độ viễn thị tìm thấy sau liệt điều tiết để đạt được sự cân bằng thị giác.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ cận thị ở trẻ em Ấn Độ8%
Tỷ lệ loạn thị ở trẻ em Ấn Độ3%
Tỷ lệ viễn thị ở trẻ em Ấn Độ1%
Chiều dài trục nhãn cầu trẻ sơ sinhkhoảng 17 mm
Chiều dài trục nhãn cầu người lớnkhoảng 24 mm
Định nghĩa cận thị cao<-6.00 diopters hoặc trục >26.5 mm
Hướng dẫn thời gian màn hình (5-10 tuổi)<2 giờ/ngày
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng Atropine nồng độ thấp (0.01% - 0.05%) hiện là xu hướng trong kiểm soát cận thị, tuy nhiên cần lưu ý tác dụng phụ và hiện tượng tái phát (rebound phenomenon) khi ngưng thuốc.

Lựa chọn gọng kính và tròng kính

Việc lựa chọn gọng kính cho trẻ em cần chú ý đến đặc điểm giải phẫu như sống mũi thấp, khoảng cách đồng tử hẹp và da nhạy cảm. Gọng kính nên làm từ vật liệu nhẹ, bền, không gây dị ứng như TR90 hoặc Acetate. Tròng kính cần có khả năng chống va đập tốt, độ trong suốt quang học cao (giá trị Abbe cao) và bảo vệ tia cực tím (UV). Đối với trẻ cận thị cao, nên chọn gọng tròn nhỏ để giảm độ dày rìa tròng kính.

  • Luôn thực hiện khúc xạ liệt điều tiết cho trẻ em để tránh sai số do co quắp điều tiết.
  • Không nên under-correct cận thị vì có thể làm tăng nguy cơ tiến triển cận thị.
  • Cần tư vấn kỹ cho phụ huynh về tầm quan trọng của việc đeo kính thường xuyên để tránh nhược thị (amblyopia).
  • Kiểm tra định kỳ độ kính và sự phù hợp của gọng kính ít nhất mỗi năm một lần do sự phát triển nhanh của trẻ.
  • Sử dụng gọng kính có đệm mũi điều chỉnh được để đảm bảo độ ổn định và thoải mái cho trẻ.

Tài liệu tham khảo:

Akila Chandra Shakran, 2026, Glass prescription in children, AIOC 2026 IC457, Video ID: 3uRdzGaZ3_M.

Xem thêm